Eğitim-İş Sendikası tarafından hazırlanan “2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı Kıymetlendirme Raporu”na nazaran, iktidarın temel eğitim prensiplerine karşıt düzenlemeler konusundaki ısrarı sürüyor. Rapor, 4+4+4 düzenlemesinin daha üçüncü yılında yalnız eğitim açısından değil, hedefleri ve öngördüğü insan modeli istikametinden de tam bir yıkım maddesine dönüştüğünü vurguluyor. Dogma ve hurafelerin belirleyeceği bir toplumsal yapının oluşumuna taban hazırlayan düzenlemenin ülkemize daha fazla ziyan vermeden kaldırılmasını öneren raporda, mecburî ve kesintisiz 13 yıllık (1+12) bilimsel, laik ve demokratik bir eğitim için çalışmaların bir an evvel başlaması gerektiği hatırlatılıyor.
Her okulda mescit açma zorunluluğunun getirilmesi, başörtüsünün bütünüyle özgür bırakılması, AİHM’in zarurî din dersleriyle ilgili kararına karşın seçmeli din derslerinin ilkokul ve anaokullarında dayatılması, okulların imam hatibe dönüştürülmesinden istenen sonuç alınamamasıyla olağan okullar içinde imam hatip sınıflarının açılması üzere uygulamalar, yeni eğitim sisteminin “dindar ve kindar nesil” yetiştirme amacıyla “tek din, tek mezhep” anlayışına nazaran nasıl biçimlendiğini ortaya koyuyor. Karma eğitimi fiilen ortadan kaldırmaya yönelik uygulamalar, öğretmen yetiştirme problemleri, personel istihdam meseleleri, derslik açıkları, fiziki ortam yetersizlikleri, kalabalık sınıflar, öğretmensiz okullar, bilimsellikten, sanattan ve spordan uzak programlar üzere eğitim işçileri, öğrenciler ve velileri mağdur eden meselelerin belirlendiği raporun öne çıkan sonuçları ise şöyle:
Okul öncesi eğitim gözden çıkarıldı
Zorunlu ilköğretime başlama yaşının bir yıl erkene alınması, okulöncesi eğitimin zarurî eğitimin dışına çıkarılması çocuğun gelişim ve eğitimine ait olumsuz sonuçlarını kısa müddette ortaya çıkardı. Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın 2010-2014 Stratejik Planı’nda maksat “Okul öncesi eğitimde okullaşma oranını plan devri sonuna kadar %70’in üstüne çıkarmak” formunda belirlenmesine karşın, okulöncesi eğitimde okullaşma oranı 4+4+4 düzenlemesiyle geriledi.
Okulöncesi eğitimde, okulöncesi çağdaki öğrencilerin zorla ilkokula kaydedilmesi nedeniyle okul ve öğrenci ve öğretmen sayılarında da azalma meydana geldi. 4+4+4 uygulamasından evvel 2011-2012 eğitim öğretim yılında 28.625 olan okulöncesi eğitim veren okul sayısı, 2014-2015 eğitim öğretim yılında 26.972’ye düştü, öğrenci sayısı ise 1.169.556’dan 1.156.661’e geriledi.
Çocuk işçiliğin önü açıldı
Bakanlık istatistikleri, son yıllarda sermayenin nitelikli ve ucuz işgücü gereksinimine bağlı olarak meslek liselerinin sayısında da artış olduğunu ortaya koydu. Türkiye genelindeki toplam 9.061 lisenin yarısından fazlası mesleksel ve teknik lise. Özel meslek lisesi sayısı 429’a çıkarken, geçen yıl bu okullarda okuyan öğrenci sayısı verilen teşviklerle 56.053’ten 75.890’a kadar yükseldi.
Bu okullarda okuyan öğrenciler daha öğrencilik yıllarından itibaren düşük fiyatla emekçi olarak çalıştırılıyor. “Meslek Lisesi Memleket Meselesi” sloganıyla sermayenin resmi kurumlarla düzenlediği kampanyalar, özel meslek lisesi açacak iş adamlarına teşvik uygulaması da nitelikli çocuk çalışanlar yaratmak için kullanılıyor.
Eğitim sermayenin çıkarları doğrultusunda şekillendirildi
Bakanlık istatistiklerine nazaran ülke genelinde 59.509 okul bulunuyor. 4+4+4 düzenlemesi öncesi 2011-2012 eğitim öğretim yılında 4.664 özel okulda 535.788 öğrenci eğitim görürken, geçtiğimiz yıl 6.710 özel okulda, 698.912 öğrenci eğitim gördü. Bu yıl ise 7.474 özel okulda 823.515 öğrenci eğitim görüyor.
Özel okulların sayısı geçen yıla nazaran %11.38 oranında, 2011-2012 eğitim öğretim yılına nazaran de %60,2 oranında arttı. Ortaya çıkan tablo, AKP hükümetinin eğitim sistemini sermaye sınıfının çıkarları doğrultusunda nasıl şekillendirdiğini ve eğitim sistemindeki ayrışmayı gösteriyor. Bakanlığın istatistikleri özel okulları direkt kamu kaynaklarıyla destekleyen hükümetin eğitimi kamusal bir hizmet olmaktan çıkarma hedefini ortaya koyuyor.
Dershanelerin kapatılmasıyla ilgili düzenlemenin yasalaşmasıyla birlikte, dershaneler 1 Eylül 2015 tarihinden sonra ya kapatılacak ya da temel lise ismi altında eğitim verecek. Bakanlığın son sayılarına nazaran 3.300 dershaneden %60’ı okula dönüşmek için başvurdu. 2.036 dershanenin dönüşüm başvurusu kabul edildi. Yalnızca tabela değişikliğiyle dönüşümü “Temel lise” ismi altında gerçekleştirecek bu liselerde, tekrar dershanecilik faaliyeti yapılacak, tüm özel okullar dershanelere dönüştürülecek.
İmam hatip sayısında patlama yaşandı
4+4+4 kesintili eğitim modelinde, tekrar ortaokul olarak düzenlenen ikinci 4 yıllık eğitim mesleksel yönlendirmeyi erken yaşa çekmenin münasebeti olarak sunulmuştu. İmam hatip ortaokullarının yine açılması ve birçok genel lisenin imam hatip lisesine dönüştürülmesiyle, bu okulların sayısında inanılmaz bir artış yaşandı.
Bakanlığın istatistiklerine nazaran Türkiye genelinde imam hatip ortaokulu sayısı bir yılda 1.361’den 1.597’ye, imam hatip lisesi sayısı ise 854’ten 1.017’ye çıktı. İmam hatip lisesi öğrenci sayısı 546.000, imam hatip ortaokulu öğrenci sayısı ise 385.000 oldu. Geçen yıla nazaran toplam imam hatipli öğrenci sayısı yaklaşık 658.000’den yaklaşık 932.000’e yükseldi. Yeniden imam hatip ortaokullarında misyon yapan öğretmen sayısı 11.408’den 17.325’e, derslik sayısı ise 7.134’ten 10.385’e çıktı. Derslik ve öğretmen ihtiyacının had safhaya ulaştığı ülkemizde imam hatiplerin öğretmen kadrosu bakımından avantajlı olması da dikkat cazip görünüyor.
Bütçede yatırıma yer yok
Özel öğretimi özendirmek için özel okulları direkt kamu kaynaklarıyla destekleyen siyasi iktidar, “kaynak yok” mazeretiyle devlet okullarına, kamusal eğitime kâfi bütçe ayırmıyor. Eğitim harcamalarının yükü tekrar velilerin ve hayırsever vatandaşların sırtında duruyor.
2014 yılında 55 milyar TL’nin biraz üzerinde olan Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi, artan okul, derslik, öğretmen ihtiyacı ve altyapı meselelerine karşın 2015 yılı için 62 milyar TL olarak belirlendi. Bütçeden eğitime ayrılan hisse artırılmış üzere görünse de, bakanlık bütçesinin büyük kısmı işçi masraflarına (%78) ayrıldı. Bakanlık bütçesinin GSMH’ye oranı %3,25 iken, dünya ortalaması %5 civarında. Ülkemizde öğrenci başına harcama 3.500 dolar, OECD ülkelerinde ise 10.000 dolar.
Eğitim çalışanları borç batağında
Öğretmenlerin toplumsal statüleri, ekonomik, toplumsal ve özlük hakları, AKP iktidarı periyodunda önemli halde geriledi. Eğitim sisteminde yaşanan esaslı değişiklikler, 4+4+4 gerici eğitim kanunuyla Öğretim Birliği’ne vurulan darbe, okul dönüşümleri, siyasi takımlaşma, yandaş yönetici atama uğraşı, eğitimin dini referanslara nazaran şekillendirilmek istenmesi öğretmenlerin yaşadığı problemleri daha da derinleştirdi.
Öğretmen yetiştirme süreci siyasallaştırılarak çökertildi, öğretmenliğin saygınlığı da bundan büyük ziyan gördü. Son yıllarda iktidar tarafından öğretmenlik mesleğinin prestijini zedeleyen telaffuzların süreklilik kazanması, Alo 147 üzere isimsiz ihbar sınırlarının kurulması, öğretmene yönelik şiddet aksiyonlarını artırdı.
Öte yandan, büsbütün yandaşları kayırma maksadını taşıyan, kıymetlendirme ölçütleri muhakkak olmayan bir mülakat yoluyla yöneticiler kıyıma uğratıldı. İktidarın taşeronluğunu yapan Hükümet-Sen kendi takımlarına yer açabilmek için bu kıyımda aktif rol aldı. Üstelik yandaş takım merakı, sırf yöneticilerle hudutlu kalmadı, torba kanunla yandaş öğretmen dönemi de başlatıldı.
Eğitim idaresinde bayanlar yok
Türkiye’de örgün eğitimdeki yaklaşık 900.000 öğretmenin % 55’inin bayan olmasına rağmen idare kademelerinde bayanlar azınlıkta. Bakanlık datalarına nazaran 62.333 okul yöneticisinden yalnızca 6.701’i bayanken, 81 vilayet ulusal eğitim müdürü içinde sadece bir bayan bulunuyor. Bakanlığın Merkez Teşkilatı’nda ise durum tekrar değişmiyor. 16genel müdürden yalnızca biri bayan, 91 Daire Liderinden yalnızca yedisi bayan.
