Örneğine yabancı ülkelerde pek rastlamadığımız, neredeyse her apartmanın bir isminin olması artık kanıksadığımız bir konu. Soyadı Kanunu ile birlikte aile konakları yerine yapılan binalara, aile ismi yahut “hürriyet”, “fazilet” üzere yüceltilen prensiplerin ismi veriliyor. Günümüzde de hâlâ apartmanı yaptıran ailenin soyadı, yaptıran kişinin kendi ismi, eşinin yahut çocuklarının ismi, bazen de bir temenni olarak “huzur”, “özveri” ile yapıldığını belirtmek için bu isimler yahut “emek”, “özen” isimleri ya da yalnızca “gül”, “lâle”, “yasemin” üzere bir çiçek isminin apartman isimlerinde revaçta olduğunu görüyoruz.
Bir bina inşa etmenin bu kadar kolay olmadığı, inşa edilen yapılara azami ihtimam gösterilen ve emek harcanan periyotlarda, bu apartman isimlerinin girişe nasıl nakşedileceği konusunda da tıpkı ihtimam gösterilmiş. Bilhassa Şişli, Beyoğlu, Beşiktaş, Kadıköy ve Fatih ilçelerinin eski semtlerinde yoğunlukla rastlanan bu apartmanların her birinin ismi, devrin maharetli tabela ustalarının kendilerine has yazı karakterleriyle hayat bulmuş. Sokakta yürürken, yaşlanmış Hollywood aktrisleri üzere buruk bir formda ihtişamını koruyan bu apartmanlardan kimilerinin isimlerinin altın varak yahut yaldız ile nakşedildiğini görmek mümkün.
Hava akımından bile etkilenen cam üzerine altın varakla yazı işi tahminen de tabelacılığın en nadide alanlarından. Eskilere dayanan bu meşakkatli tekniği uygulayabilen usta kaldı mı, şüpheliyim. 60’li yıllardan 80’li yılların sonuna kadar yaygın olarak icra edilen bu işin ustaları çalışırken işlerinin görülmesini pek istemez, yardımcılarından çok azına bu işin inceliklerini aktarırmış. Her türlü bilgiye çarçabuk erişilebilen günümüzde Google bile bu tekniğe ve örneklerine ait çok sonuç sağlamıyor, lakin altın varaklı yazı örneklerini kayıt altına alan kimi ferdî koleksiyonlar mevcut. Hatta bunlardan birinin örneği Orhan Pamuk’un Şeylerin Masumiyeti kitabında görülebilir.
Ustalar bu altın varak tekniğini uygulamakla kalmıyor, kendi yazı karakterlerini de geliştiriyorlar. Birden fazla çıraklıktan yetişmiş bu ustaların yarattığı yazı karakterlerinin bir kısmı bugün bu işin okulunu okumuş tasarımcıların dahi gıptayla bakabilecekleri nitelikte. Tıpkı semt içindeki örnekler incelendiğinde, tıpkı ustanın elinden çıkmış işler çabucak kendini aşikâr ediyor. Birtakım ustalar çok sade bir biçim benimseyerek Helvetica gibisi bir karakter kullanırken, kimileri el yazısını tercih etmiş ve yazılan isme özel bir süsleme getirmiş. Kimi ustalar ise bir adım öne çıkmış ve işlerini imzalamış.
Fotoğrafların tümüne goldenistanbul.tumblr.com adresinden ulaşabilirsiniz.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ güzel işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut tertipli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
