İyi canlı performanslar (eğer hakikaten dinlerseniz), müziğin ritüel bedelini hem şahsî hem kolektif olarak deneyimleyebileceğimiz ufak tatlı ayinler. Iron & Wine’ın 4 Kasım’daki Babylon Bomonti performansında bir sefer daha bunu gördük.
Sahneye çıktı ve cebinden bir kağıt çıkardı. Evvelden aldığı nottan Türkçe olarak okudu: “Hangi şarkıyı çalmamı istersiniz?” Birçok müziğin ismi sahneye yanlışsız bağırıldı. “Keşke bunu Türkçe söyleyebilseydim, bu kadar yol yapıp dünyanın bir ucuna geliyorsunuz ve beşerler size müziklerinizi bağırıyor. Bu inanılmaz bir şey, teşekkür ederim.”
Sahneye yalnız çıkan, seyirciyle konuşan, müzik isteği alan, aldığı istekteki müziğin nasıl çalındığını hatırlamayıp “ama bak, bu tonda şu müzik vardı” diye çabucak toparlayan, sakin ve şirin bir adam izledik. Bununla birlikte gitara ve sesine hakimiyeti, sahnedeki varlığını zarifçe kabullenişi gerçeküstü bir hâl yarattı. Performansın, hatta sırf müzik için değil, tümüyle güzel sunulan sanatın çağdaş dünyanın “büyücülüğü” olduğunu hatırladık. Büyü, gerçeklik algısıyla oynamak, bazen dışarıda bir yerlerde bazen de ziyadesiyle içeride, zihinle ruhun günlük gerçeklikteki işbirliğinden farklı bir dansa kalktıkları yaratı bir varoluş ise, dün gece yer yer büyülendiğimi kabul etmem gerek. Uzun vakittir bu kadar düzgün bir canlı performans izlememiştim.
Iron & Wine’ın, solo akustik konserlerinde müziklerin albüm kayıtlarında kullanılandan farklı gitar riffleri kullandığı bilinir. Bunun dozu birçok müzikte son derece yerindeydi. Bildiğiniz ve duymak istediğinizi size veriyor, lakin birebir şeyi dinlemiyorsunuz. Belirli ki müzikleri bastıktan sonra bir kenara bırakmıyor. Oynamaya devam ediyor. Bu pek sık görülen bir şey değil. Cüret, özgüven ister. “Bunu da değiştirmiş ancak pek olmamış” dediğim bir aranjman olmadı. Bu tahminen benim hayranlığımdan, tahminen de onun ustalığından.
Konserin çeşitli noktalarında Sam Beam’in bizim memleketin seyircisini biraz garipsediğini söylemek yanlış olmaz. Performans öncesinde yapılan anonsta “sessiz konser” kurallarına tâbi olunması rica edildi. Bu durum yerini görece daha samimi ve aşikâr ki Beam’in pek alışık olmadığı bir konser atmosferine bıraktı. Konserin sonlarına hakikat “Flightless Bird, American Mouth”a girer girmez, bir Zülfü Livaneli konseri edasında seyircinin güzel bir ahenkle şarkıyı yer yer Beam’den devralıp söylemeye başlamasını epey tuhaf bulduğunu görmek mümkündü. Buraların seyircisi performansa dahil olmak ister, muhakkak ki bunu bilmiyordu. Seyirci için olduğu kadar onun için de hoş bir tecrübe olmuştur diye varsayım ediyorum.
Müziğin ve özellikle performansın neden derinlikli çalışılmaya, anlaşılmaya bedel olduğunu hatırladık. Ortayı çok açmadan yeniden gelsin, yeniden hatırlayalım.
