Çok evvelden oluşmuş olması gerekir, 13,2 milyar yıl kadar evvel. Ve mutlaka çok çok uzakta. Kainattaki en yaşlı ve bilinen en uzak galaksi tespit edilmiş olabilir.
Gözle görülebilen iki bilimsel fenomeni dikkate alan araştırmacılar, sıra dışı bir halde ışıltılı olan EGS9p7 galaksisinin, 13,8 milyar yaşında olan cihan kadar yaşlı olabileceğine inanıyor.
Bu bilimsel fenomenlerden birincisi, kırmızıya kayma, Doppler etkisinin[i] bir sonucu. Kırmızıya kayma, bir galaksinin bize olan uzaklığı ve kontaklı olarak da yaşını ölçmek için kullanılır. Önünüzden geçen bir sirende olduğu üzere, seste işaretli bir düşüşten fazla, ışık çekilip uzar ve olduğundan daha kırmızı görünür.
İkinci fenomen ise EGS8p7’nin gözle görülebilir bir Lyman-alpha çizgisini tayfında barındırması. Bu imza çizgi, hidrojen gazının yıldızın bebekliğinde etrafa yaydığı morötesi ışımaya verdiği reaksiyonun ibaresi.[ii] Bu durumun, galaksinin 8,68 olarak hesaplanan kırmızıya kaymasında gözlemlenememesi gerekiyordu. Zira çoklukla bu çeşit ışımalar soğurulur.
Ancak Lyman-alpha çizgisi görülebiliyor. Bu da araştırmacıları bu görünüşte-imkânsız galaksinin taşıdığı, kainatın evrimsel tabiatını anlamamızı sağlayacak potansiyel konusunda umutla baş yormaya itiyor.
* Bu yazı aol.com’da yayımlanan haberden çevrilmiştir.
[i] Ç.N. İzafî ışık hareketlerinde gözlemlenen bir fenomen. Işık gözlemciye yaklaşırken, gözlemci ışığı olduğundan daha yüksek frekansta, uzaklaşırken olduğundan daha düşük frekansta algılar. Işık insan gözünün görebileceği renk aralığından olduğunda, yakınlaşma “mora kayma”, uzaklaşma “kırmızıya kayma” olarak algılanır. Cihanın büyüme suratı, yaşı, büyüklüğü vb. varsayımlar, bu kaymaların boyutlarından yola çıkılarak yapılır. Bu fenomen için yeterli bir analoji, kornaya basarak önünüzden geçen bir otomobilin sesindeki değişim olarak gösterilebilir.
[ii] Ç.N. Işıma kaynaklarının içerik ve kontaklı olarak yaşlarına dair kestirimler, yaydıkları ve soğurdukları makul ışık frekanslarının gösterildiği ışıma tayflarının hazırlanması ve bunların bilinen katalog kaynaklarla karşılaştırılmasıyla yapılabilir. Bu tayfların kaynağın kimliği olarak kullanılabilmesinin nedeni, yıldızın ya da galaksinin içinde ve yüzeyinde meydana gelen çeşitli nükleer ve moleküler yansımaların yarattığı imza ışıma eksiklik ve fazlalıklarının nedeninin iddia edilebilmesi ve bu bilgilerin kataloglanabilir bilgiler olmasıdır.
