Bu sene Death Cab for Cutie sekizinci stüdyo albümü Kintsugi’yi yayımladı, lakin birçok insan için onlar 2000’lerin ortalarının yıldızıydı, çünkü gençlik dizisi “The O.C.” ile milyonlarca dinleyiciye ulaşıyorlardı. Kendi müzikleri olan Marching Bands of Manhattan’da da söyledikleri üzere “kendi hallerinde, inzivaya çekilmiş” bir grupken aniden Fox’un “prime time”ında yer alan bir dizide performans sergilemeye yükselmişlerdi. Birçok genç için Music from The O.C. albümü indie müziğe giriş niteliğindeydi, ayrıyeten indie kümeler için de, şimdi indie “yeni normal” olana dönüşmeden yaklaşık 10 yıl evvel, bir TV reklamı ya da dizisi yoluyla tanınan olmanın yolunu açmıştı.
“The O.C.” cihanında Death Cab for Cutie çok spesifik bir yer meblağ. Alternatif gençliğin hayallerini süsleyen Seth Cohen “A Movie Script Ending”i çok kritik bir sahnede otomobilinde çalar, kümenin CD’sini Noel ikramı olarak verir. Ayrıyeten Seth Cohen bulunmaz Hint kumaşı olarak tanımlanır, zira hem Death Cab’i hem de çizgi romanları sever (babası / her baba üzere “Death Cab bir küme, o denli mi?” diye sormuştur). Dizide daima olarak kümeden bahsedilir, küme the Bait Shop’ta konser verir, ayrıyeten resmi soundtrack albümünde de yer alır. Artık Transatlanticism ve Plans gibi albümleri tekrar dinlemek eski günlükleri açıp tekrar okumak üzere bir nostalji uyandırır, bilhassa de heyecanlı ve telaşlı olduğumuz 16 yaşımıza geri dönüp baktığımızda. (Sonuçta “sen sabah derslerini ekerdin / ve birlikte bedenlerimizin nasıl çalıştığını öğrenirdik” üzere bir dizeyi yalnızca bir ergen dinleyebilir.)
“Beverly Hills 90210” ve “My So-Called Life” üzere dizilerin de buna misal soundtrack’leri vardı, lakin bu soundtrack’lerin senaryo bağlamında kıymetli bir rol oynaması lakin 90’ların sonuna yanlışsız gerçekleşmiştir. “Dawson’s Creek”in 3. dönem finalinde, dizinin makus kızı Jen Linley bulundukları durumu “bu, zekamızın daha keskin, esprilerimizin daha zekice ve kalbimizin çok daha fazla kırılmış olduğu, art planda ise çok yakında demode olacak bir pop müziğin çaldığı alternatif bir gerçeklik” olarak açıklar. Gençlik dizilerinin müzikleri hikâyenin ekseninde o kadar kıymetli bir yer fiyat ki, neredeyse “dördüncü duvarı yıkmak”, izleyiciye izlediklerinin büsbütün bir hayal eseri olduğunu hatırlatmak göze alınır. Yeniden de tıpkı ergenliğin kendisi üzere, bu sanatkarların raf ömrü de ziyadesiyle geçiciydi. Ergenliğinin birinci yıllarında olanlar için gençlik dizilerinin soundtrack albümleri yetişkinliğe geçiş pasaportu üzereydi, daha evvel hiç karşılaşmadığınız bir karamsarlığa hasret duymanıza neden olurdu. “Dawson’s Creek”i izlemeye şimdi müsaadem bile yokken dizinin albümünü saplantı haline getirmiş bir halde daima dinliyordum, küfürlü sözlerle heyecanlanıp Sixpence None the Richer’ın hangi sahnede çaldığını çıkarmaya çalışıyordum. Bu albümlerde yer alan müzikler muhtemelen ergenliğinden çoktan çıkmış beşerler tarafından seçiliyordu, yeniden de işe yarıyordu, 1999’da “Dawson’s Creek” soundtrack albümü en çok satan beşinci albüm olmuştu. Tesadüfen tıpkı yıl “Teen Choice Awards” verilmeye başlandı. Bu yıllar medyanın çok çakal bir biçimde gençleri eğlendirmeye yöneldiği yıllardı, hatta Britney Spears son müziği “(You Drive Me) Crazy”yi söylemek için “Sabrina the Teenage Witch” dizisine konuk olmuştu, ve bu müzik daha sonra dizinin başrolünü üstlenen Melissa John Hart’ın yeni sinemasının ismi olmuştu. Dawson’s Creek bundan kar sağlayan ilk TV programlarından biriydi, müziklerin lisans fiyatı karşılığında, her kısmın sonunda plak şirketlerine 15 saniyelik promosyon alanı verirdi.
Ondan evvel gelen bütün dizi – müzik ilişlerine göre, Music from The O.C hala, hem eleştirel hem de ticari olarak en tesirli gençlik dizisi soundtrack’idir. Bunun bir sebebini 2004’teki kültürel iklimle açıklayabiliriz. O zamanki gençliğin internet tecrübesi günümüzdeki düzeye erişmeye başlamıştı, fakat yeni müzikleri keşfedecek ve paylaşacak toplumsal medya platformları bu kadar çok değildi. Natürel ki, LimeWire, Kazaa ve MySpace kullanıyorduk, lakin ne arayacağımızı bilmeden bunlar hayli işe yaramaz platformlardı. Şayet nereden başlayacağımızı bilmiyorsak indie dinleme tecrübemizin küratörlüğünü üstlenmesi için biraz daha büyük ve daha havalı bir kuzene gereksinimimiz vardı, ki bu kuzen artık başlı başına internetin ta kendisiyle yer değiştirdi. “The O.C.”nin yaratıcısı Josh Schwarts ve müzik süpervizörü Alex Patsavas bu misyonu hayli ciddiye almışlardı, “The O.C.”nin albümlerini “soundtrack” değil “Mixes” olarak isimlendirmesinin sebebi de budur.
Diğer gençlik dizilerine göre, “The O.C.” müziği daha farklı bir teknikle kullanmıştır. “Pretty Little Liars”ın müzik süpervizörü Chris Mollere Rolling Stone’a “The O.C.”nin televizyon formatını değiştirdiğini ve ve çok farklı şeyler yapabileceğinizi, örneğin diyalog olan bir sahnede sözleri olan bir müziğin kullanabileceğini gösterdiğini, bunun “The O.C.”den evvel kabul edilen bir şey olmadığını ve bu dizide yer almanın kümeleri değişik yerlere taşıdığını söylemişti. Müziği senaryodan farklı düşünmek mümkün değildi “The O.C.”de, Ryan’ın Marissa’ya onu sevdiğini söylediği sahnede çalan Dice’ı, Trey’in vurulduğu ve Caleb’in gömüldüğü sahnede Imogen Heap’in mırıldanmasını, birinci dönemin kilit sahnelerinde ve daha sonra Marissa’nın öldüğü sahnede Hallelujah’ın çaldığını bir hatırlayın. Bu dizide müzik, Yunan mitolojisindeki koronun rolünü üstleniyordu. Alex Patsavas’ın daha evvel resmi olarak hiçbir şey yayımlamamış kümelerle MySpace aracılığıyla bağlantı kurması çok yeterli bilinir. Josh Schwartz pilot kısmı için yazdığı senaryoya iPod’unda yer alan müzikleri eklemişti. Bu beşerler daha evvel kimsenin duymadığı kümeleri bilhassa araştırırlardı, televizyonda çalmalarını bir kenara bırakın, her kısımda yer alan her müziğe ihtimamla web sitelerinde yer verirlerdi. Böylelikle izleyicileri, yeni kümelerin ve albümlerin peşine düşmeleri için gaza getirirlerdi. Bir alternatif müzik radyo kanalının bir toplama albümde bir ortaya getirdiği üzere hiç üşenmeden kendi karışık kasetlerini hazırlarlardı. Sizin de en az onlar kadar Bloc Party seveceğinizden eminlerdi.
Dizinin onuncu yılı erdemine yapılan bir röportajda Schwartz, genç insanlara diğer bir formda asla duyamayacaklarından emin olduğu yeni müziği tanıtmanın onun için misyon şuuruna dönüştüğünü söylemişti. “Bu o denli bir vakitti ki iTunes yoktu, MTV müzik görüntüleri yayımlamıyordu ve mahallî radyo kanalı da saatte bir tıpkı sekiz şarkıyı çalardı, “Hey Ya!” ise saatte kesinlikle iki sefer çalınırdı. Bu kümelerin muhtemelen yaptıkları müziğin prömiyerini bir Fox dizisinde yapabileceklerine dair tereddütleri vardı, zira müziklerini sunabilmek için öteki yolları yoktu. Death Cab for Cutie’den dizide bahsederdik ve satışlar, bilirsiniz, patlardı.” Indie müzisyenlerin kalitesi tanınan bir gençlik dizisinde yer alıp alamadıklarına nazaran ölçülmeye başlanmıştı ve Beastie Boys, Beck üzere isimler bile yeni müziklerini herkese açmadan evvel “The O.C.”de kullandırtıyorlardı. (Özellikle Beck epeyce ilgiliydi, Guero’da yer alan beş müziğinin tek bir kısımda çalınmasına müsaade vermişti.) Durumu tahlil eden eleştirmenler, tanınan bir gençlik dizisinin genç hayranlarının alternatif indie müzikle ilgilenebileceğine hiç ihtimal vermedikleri için epeyce şaşkınlardı, bu dizinin Kaliforniyalı gençlerin müzik sanayisine sağlayabileceği katkıyı bu kadar etkilemesine inanamıyorlardı. “The O.C. izleyicisinin sırf yarısının bir adet Transatlanticism albümü aldığını bir düşünün. Elimizde resmen yeni bir Nirvana var!” diyorlardı.
Dizi birinci dönemini bitirdiğinde Death Cab for Cutie de sahip olduğu en büyük muvaffakiyete ulaşmaktaydı. Atlantic ile anlaşmışlardı, Billboard listelerine girmişlerdi, Grammy adayı olmuşlardı ve ikinci albümleri satışlarıyla platinum düzeyine yükselmişti. Daha fazla TV programında yer almaya başlamışlardı ve ikinci Twilight sineması için bir müzik yazmışlardı (filmin müzik süpervizörü yeniden Alex Patsavas’tı). Seth Cohen’in uzatmalı sevgilisi Summer Roberts onların “bir gitar ve bir sürü şikayetten ibaret” olduğunu düşünebilirdi, lakin “The O.C.” hayranları kümesi gönülden sahipleniyordu. Dizi bittikten 10 yıl sonra bile albüm incelemeleri “The O.C.” referanslarıyla dolup taşıyordu. Death Cab for Cutie, “The O.C.’nin indie müziği normalleştirmesinden” faydalanan tek küme değildi. Gençlik dizilerinin soundtrack’leri, yetişkinliğe geçiş etabında büyük bir rol oynadıkları üzere, tıpkı vakitte da yeni tipler, yeni sahneler keşfetmek için de bir platform sağlıyorlardı. Death Cab for Cutie beni Ben Kweller’a götürdü, Ben Kweller da beni Rilo Kiley’ye götürdü. Ana akım bir TV kanalında Le Tigre üzere bir kümesi duymak, The Ed Sullivan Show’da The Beatles’ı görmekle tıpkı heyecanı veriyordu. Altıncı ve son soundtrack albümüyle birlikte “The O.C.”nin indie sanatkarları vurgulamasının tesiri yeterlice büyümüştü ve artık öteki indie müzisyenlere “Smile Like You Mean It” yahut “Float On” üzere yıllar evvel büyük muvaffakiyet yakalamış müzikleri yine yorumlamaları için sipariş verebiliyorlardı.
Music from The O.C.’nin şahsî bir karışık kasetle karşılaştırılması natürel ki saçma olur, ne de olsa, dizinin gayesi o denli olmasa da, spesifik bir pop-kültürel hareketin yolunu açmışlardı. Bu soundtrack’ler size müziğin içinde kaybolma anları vermek için üretildiyse bile, bu hisler asla gerçeklikten uzak değildi. İnsanların müziği nasıl bulduğuna çok fazla misyon yükleniyor, güya bu onların müziği sevme ve anlayabilme kapasitesini belirleyecekmiş üzere. Bu albümlerdeki müzikler ergen dizi karakterlerinin / her ergenin hayatındaki duygusal anları belirlesin diye seçildiler, ve bu albümleri dinlemek sizi güya o dizinin içindeymişçesine kendi hayatınıza bakmaya iterdi: okul servisinde başınızı cama yaslayıp dışarı bakarken, sınıfınıza yanlışsız koridorda yürürken ve hatta hoşlandığınız çocuk o Joseph Arthur müziğini duysaydı o da sizden hoşlanır mıydı diye düşünürken. Music from The O.C. sentetik bir ergenlik ve sentetik hisleri temsil ediyordu: bu müzik seni üzgün hissettirecek, bu müzik sana serseri üzere hissettirecek, bu şarkıyı duyduğunda git ve o çocuğu öp! Zira bazen bir şarkıyı dinlemek ve yanlış aşkı, yanlış aşk acısını yahut yanlış isyanı hissetmek, gerçeğinden daha düzgün değilse bile çok güzel gelebilir. Size çok da heyecan verici olmayan ergenliğinizden bir kaçış fırsatı sunabilir. Rory Gilmore yatağında Black Box Recorder’ı dinlerken en yakın arkadaşı Lane’e “Bu şarkıyı seviyorum. Bana karanlık hissettiriyor” der. Lane de gülümseyerek “Karanlık iyidir” diye karşılıklar. Ben Gibbard da muhtemelen tıpkı fikirde olurdu.
* Bu yazı Sinead Stubbins’in Pitchfork’ta yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
