Grand Pera ismi verilen, Beyoğlu nostaljisi soslu alışveriş merkezi yakın bir vakitte açılacak. Ancak istedikleri kadar reklam çalışması yapsalar da şu gerçeği unutturamayacaklar: Grand Pera AVM, Emek Sineması’nın yıkıntıları üzerinde yükseliyor. Artık utanmadan bizi bu AVM’ye ve doruğuna kondurdukları Emek Sineması taklidine çağırıyorlar. Gitmemek için sebebimiz çok.
1. Emek Sineması’nın kapısı sokağa açılır, yani Yeşilçam Sokağı’na. Çakma Emek Sineması’na ulaşmak içinse evvel çantanızı bırakıp güvenlikten geçerek Grand Pera isimli alışveriş merkezinin yürüyen merdivenlerine dizilecek yahut daha beteri, asansöre tıkışacaksınız.
2. Grand Pera AVM’nin en üst katına çıktığınızda karşınıza çıkacak sinema salonu, tıpkı yanı başındaki Demirören AVM üzere “tarihiymiş üzere yapan” bir kopya olacak. Emek Sineması sav edildiğinin bilakis “taşınmadı”, restore de edilmedi. Tavan ve duvar süslemeleri sökülerek, yerine yapılan AVM’nin en üst katındaki bir salonun içine monte edildi. Muhafaza uzmanı Prof. Dr. Cevat Erder projeyi şöyle değerlendirmişti: “Korkunç bir ucubeyle karşı karşıyayız. Kolunu koparıp kulağına sokuyorsunuz, ayağını kesip ağzına sokuyorsunuz”. Özetle Kamer İnşaat “para etmeyen, kirli, yağlı” Emek Sineması’nı evvel yıktı, artık de yıktığını bize nostalji konseptiyle tekrar satmaya çalışıyor.
3. Yusuf Atılgan’ın “sinemadan çıkmış insan” tanımını hatırlayın, gördüğü sinema ona bir şeyler yapmış, sokaktaki insanlarda misal bir his hali aramıştı… Çakma Emek Sineması’ndan çıktığınızdaysa kendinizi alışveriş dünyasının içinde tutsak bulacaksınız. Sokakta yakınlık arayacağınız beşerler bile olmayacak orada, “food lounge” konseptindeki gastronomi katında anlamsız fiyatlarla karnını doyuranlarla karşılaşacak, alt katlardaysa mağaza vitrinlerine boş boş bakarken bulacaksınız kendinizi.
4. Grand Pera AVM’den kendinizi dışarı atmayı başardığınızda bu sefer Emek’i yıkan zihniyetin -ve sermayenin- öteki eserleri çıkacak karşınıza: kaçak katlarıyla Demirören AVM, turist kazıklama peşinde berbat baklavacılar ve zincir kıyafet mağazaları… Şahsen Emek’i yıkan Kamer İnşaat’ın polis zoruyla tahliye ettiği İnci’de profiterol yemek varken “Niye bu ışıklı vitrinler ortasına sıkışıp kaldık ki şimdi” sorusundan kurtulmanız o kadar kolay olmayacak.
5. Grand Pera AVM’de karşılaşacağınız tek kopya Emek Sineması’nınki olmayacak. Kamer İnşaat iftiharla sunar: Madame Tussaud’s Müzesi. Emek Sineması’nın tavan ve duvar süslemeleri, yok olmuş bir tarihi hatırlatmak için kâfi değilse, sizi bu balmumu heykel müzesine alalım. Tahminen de devlet büyüklerimizle bir fotoğraf çektirmek istersiniz.
6. Olur da yangın çıkarsa, kendinizi bu sefer bir kaygı sinemasının içinde bulmanız mümkün. Mimarlar ve kent plancılarının çokça uyardığı üzere, İstiklal’in dar sokaklarına bakan Grand Pera’nın yangın çıkışları da epeyce dar. Mimar Mücella Yapan, yangın durumunda binada yaşanabilecek tahliye problemlerini şöyle anlatmıştı: “Mimari projede, birer metrelik koridorlarla açılan üç tane yangın merdiveni görülüyor. 23.466 metrekarelik bodrum katı, çok ağır bir kullanım alanı olarak hizmet verecek. Bu alanda meydana gelebilecek bir yangın ya da zelzele durumunda tahliyeleri yalnızca bu yangın merdivenleri sağlayacak.”
7. Grand Pera’da sadece dükkan ve cümbüş yerleri yok kuşkusuz, sinema sanayisi de unutulmamış. Kaçak Emek’in katında sekiz adet “en yüksek teknolojik donanıma sahip” sinema salonu daha inşa edilmiş. Şirket, bu salonlarda “gişe sinemalarının yanı sıra şenlik sinemalarına de mekân sağlacaklarını” tez ediyor reklamlarında. Pekala bu hiper teknolojik salonlarda Erden Kıral’ın ya da Costa-Gavras’ın sinemalarının gösterilme talihi nedir sizce? Ya bir Seyahat belgeselinin? Pekala, büyük sermayeye ilişkin olmayan sinemaların bile dehşetten gösteremediği Kürt belgesellerinin?
8. Şayet kent hukuku işleseydi, Emek yıkılamayacak ve yerine 30 metrelik cüssesiyle (yaklaşık 10 katlı bir bina yüksekliğinde) Serkildoryan’ın gerisinde devekuşu üzere gizlenmeye çalışan bu alışveriş merkezi yapılamayacaktı. Süreçteki hukuksuzluklar saymakla bitmez. 2006’da sinema, Sulukule ve Tarlabaşı’nın yıkılmasını mümkün kılan kanunla “Yenileme Alanı” ilan edildi ve bu yasa kapsamında oluşturulan ‘Yenileme Kurulu’nun insafına bırakıldı. Projeye karşı Mimarlar Odası’nın açtığı, hala devam eden davada eksperlerin desteği teknik raporu hazırlayan iki akademisyenden biri birebir vakitte projenin danışmanıydı! Üç uzmandan ikisi yıkım projesini onaylamamasına karşın binanın yıkılması engellenemedi. Yenileme Kurulu 2014’te bu sefer Emek Sineması’nın yıkımının projeye uygun yapılmadığı, Serkildoryan ve Melek Apartmanı’nda da çatlaklar oluştuğu gerekçesiyle hata duyurusunda bulundu. Hatırlayalım, şirket binaları 25 yıllığına eski Emekli Sandığı’ndan kiralamıştı, yani burası kamuya ilişkin. Özcesi kent hukukunu, muhafaza kanunlarını delip geçerek inşa edilen bir AVM’den bahsediyoruz.
9. Grand Pera, kamuya yani bize ilişkin olan tarihi, mimari ve kültürel bir mirasın sermaye tarafından gasp edilmesinden öteki nedir ki? Yırca köylüleri “Emek bizim zeytinimizdir” demişlerdi. Evet, Emek bizim için zeytinlik üzere, Artvinlilerin sahip çıktığı Cerattepe üzere, HES projelerine kurban edilmek istenen vadide akan dere üzere, en çok da Seyahat Parkı üzere. Hepimizin ortak geçmişi, ortak geleceği…
10. Emek’i yıkmak ve yerine bu AVM’yi dikmek için yaptıkları zorbalıkları da hiç unutmayın, 2010’dan beri sokakta adım adım verdiğimiz çabayı de… 7 Nisan 2013’ü hatırlayın: O gün yaşadıkları kent ve sinemalarının geleceği konusunda kelam hakkı isteyen insanları gaza boğdular. Costa Gavras da oradaydı, Serra Yılmaz da, Erden Kıral da… Hepimiz oradaydık. Grand Pera bir “kültür merkezi” olacakmış… O kültürü var eden insanların iradesini hiçe sayan, şiddetle bastıran bir zihniyetten nasıl bir kültür merkezi çıkar sizce?
11. Bugünlerde kendinizi yalnız, güçsüz, tahminen çokça çaresiz hissediyor olabilirsiniz. Lakin “Bu daha başlangıç!” Hatırlayın, bu sloganı birinci sefer bir Emek aksiyonunda atmıştınız. Münasebetiyle gayrete devam: Yeşilçam Sokak’ta yükselen Grand Pera isimli AVM yıkılıp, Emek Sineması tekrar sokağa açılana kadar o hoş perdelerini açmayacak bizim için.
Kaynak: emeksinemasi.blogspot.com
