Game of Thrones, daima uzayan karakterler listesi ve genişleyen anlatısıyla birlikte devasa bir cihana sahip. Üstelik kimsenin gözünün yaşına bakmamayı alışkanlık haline getirmiş ve bu karakter çeşitliliğinden sıyrılmayı başaranlar için “o ölürse dizi biter” demeye asla fırsat vermeyen bir yapısı var. Bu devasa cihanı biraz daraltmaya çalışıp anlatıdaki temel karakterin kim olduğu hakkında baş yormak, arka arda “teaser” görmekten ve Jon Snow teorileriyle yatıp kalkmaktan bir nebze uzaklaşmayı, diziyle ilgili farklı bir bakış açısı geliştirmeyi sağlayabilir.
İlk akla gelen yerden, istatistiklerin sunduklarından başlayalım. Bir Reddit gönderisi üzerinden yönlendirilen görsel, beş dönem boyunca ekranda en fazla görünen karakterleri ortaya koyuyor. Game of Thrones tek dönemlik bir mini-dizi olsaydı, pek çok karakterin dört dönemde zar sıkıntı eriştiği süreyi tek dönemde gören Ned Stark buradan rahatlıkla galip ayrılırdı. Lakin bir dönem süren ömrü, onu 12.’liğe kadar geriletiyor ve Tyrion Lannister, Jon Snow, Daenerys Targaryen üzere karakterler kestirim edilebileceği üzere öne fırlıyor. Bu tablonun başka enteresan detaylarını ilgilisine emanet ederek devam edelim.
David Perry, 5. dönemin bitmesine iki kısım kala Vice’da yayımlanan yazısında Joseph Campbell‘ın Kahramanın Sonsuz Seyahati kitabındaki şablona atıfta bulunarak Game of Thrones‘un yegâne kahramanının Jon Snow olabileceğini tez ediyor. Jon Snow’un konutundan ayrılarak Kara Kale’ye gittiğini (çıkılan macera), yabanilerin itimadını kazanabilmek için Quorin Halfhand‘i öldürdüğünü (akıl hocası ve yardımcı), Kuzey’de doğaüstü güçlerle karşılaştığını (doğaüstü motivasyon) ve Ygritte‘e aşık olduktan sonra (temptress, baştan çıkarıcı kadın) yeminine bağlı kalmayı seçtiğini hatırlatan Perry’nin bu yazıyı yazarken şimdi bilmiyor olduğu yerden devam edelim. Campbell’ın döngüsünün bir sonraki kademesi “ölüm ve yine doğum” ve 5. dönem finalinde öldüğünü gördüğümüz Jon Snow’un bir halde geri döneceğinden neredeyse eminiz.
En çok istek gören hayran teorilerinden biri olan Melisandre tarafından canlandırılma fikrinin de Campbell’ın döngüsünün “tanrıçanın hediyesi” (gift of the goddess) kısmıyla paralellik taşıdığını vurgulayalım. Tekrar canlanan Jon Snow’un (dönüşüm) Stannis‘in kelamını sonunda dinleyerek Kışyarı’na (Winterfell) geri gitmesi (dönüş) çok da ihtimal dışı olmadığı için dizinin ilerleyen kısımlarında döngünün tamamlandığını görebiliriz. Perry’nin bu yazısı, anlatının ana eksenini belirlemekten çok hangi karakterin klasik “kahraman” modeline uygun düştüğünü açıklıyor. Sahiden de Jon Snow, hem Game of Thrones evrenindeki hem de günümüz anlatılarında gitgide yaygınlaşan onca anti-kahramanın ortasında gerçek bir eski yordam kahraman olarak karşımıza çıkıyor. Pekala onun tıpkı vakitte Game of Thrones‘un temel karakteri olduğunu söyleyebilir miyiz? Matematiğin artık bu soruya bir yanıtı var.
Macalaster Üniversitesi’nde matematik hocası Andrew J. Beveridge ve öğrencisi Jie Shan, Math Horizons’da yayımlanan “Network of Thrones” (Taht Ağları) isimli araştırmada Game of Thrones‘un ana karakterine ulaşmak için Ağ Bilimi’ne başvurulabileceğini tez ediyor. Uygulamalı çizge kuramının gelişen kollarından olan Ağ Bilimi, sosyoloji, iktisat, fizik, bilgisayar bilimi ve matematik üzere disiplinlerin metotlarını bir ortaya getiriyor. Kalabalık takımı, değişen dinamikleri ve karışık ilgileriyle Game of Thrones’un Ağ Bilimi araştırmasına çok uygun olduğunun altı çiziliyor.
Game of Thrones evrenini bir toplumsal ağa çevirmek için Buz ve Ateşin Müziği (A Song of Ice and Fire) serisinin üçüncü kitabı olan Kılıçların Fırtınası (A Storm of Swords) üzerinden çalışılmış. Zira o noktaya kadar anlatı olgunlaşmış, karakterler ise coğrafik açıdan dağılmış ve kendi toplumsal etraflarına saçılmış durumda. Kitaptaki her karakter bir düğüm ile temsil edilirken isimlerinden 15 sözcük ortayla bahsedilen her iki karakter çizgilerle birbirine bağlanmış. Bu iki karakter arkadaş olmak zorunda değil, yalnızca karşılaşmış ya da birbirlerinden bahsetmiş olabilirler, yahut öbür bir karakter onlarla konuşmuş olabilir. Sık etkileşim içinde olan karakterler birden fazla kez bağlanmış, uzaktan bakıldığında onların ortasında daha kalın çizgiler olduğu görülebiliyor.
Beveridge ve Shan, bu Toplumsal Ağ’ın yapısının yedi tane topluluğu açıkça ortaya koyduğunu tabir ediyor: Lannister’lar ve Kral Toprakları (King’s Landing), Robb’un ordusu, Bran ve arkadaşları, Arya ve yoldaşları, Jon Snow ve Uzak Kuzey, Stannis’in birlikleri ve Daenerys ile Essos halkı. Farklı renklerle gösterilen bu topluluklar, karakterlerin coğrafik pozisyonlarıyla da büyük ölçüde bağdaşıyor.
Devamında ortaya çıkan tabloda ise en kıymetli on dört karakter altı merkeziyet ölçüsü ile inceleniyor. “Closeness Centrality” (Yakındalık Merkeziliği) dışındaki bütün bedeller arttıkça karakterin ehemmiyeti de artarken, barların üzerinde yer alan sayılar karakterlerin o sıralamada kaçıncı olduğunu belirtiyor.
“Degree Centrality” (Derece Merkeziliği), etkileşime geçilen karakter sayısını belirtirken “Weighted Degree Centrality” (Ağırlıklı Derece Merkeziliği) karakterin girdiği toplam etkileşim sayısını gösteriyor. Geribesleme döngüsüne (feedback loop) sahip Yüklü Derece Merkeziliği olarak tabir edilen ölçülerden “Eigenvector Centrality” (Özvektör Merkeziliği) karakterleri başka kıymetli karakterlerle olan ilgileri üzerinden kuvvetlendiriyor. Google’ın da algoritması olan “Page Rank” (Sayfa Sıralaması) öteki karakterler tarafından bahsedilmeyi kâfi sayarak komşuların değerini direkt kontaklı oldukları karakterler ortasında böldüğü için karakterler, direkt etkileşime geçtikleri komşuların kıymetinden daha az ölçüde faydalanıyor. İki ölçünün farkını tablo üzerinden şöyle açıklayabiliriz: Sırf 18 karakterle etkileşimi olan Robert Baratheon, bu karakterlerin yarısı öbür değerli karakterlerden olduğu için Özvektör Merkeziliği ölçüsünde değerli karakterlerle etkileşim sayısı az olan Jon Snow’un (Uzak Kuzey’de bulunduğu için) ve Daenerys Targaryen’ın (Westeros’tan uzakta, Dar Deniz’in öbür ucunda olduğu için) önüne geçiyor. Lakin Sayfa Sıralaması ölçüsü, uzaklardaki karakterleri bu kadar cezalandırmadığı için Jon ve Daenerys olması gerektiği üzere daha üst sıralara tırmanabiliyor.
Kat etmek gereken ilişkiler sayılarak ölçülen “Closeness Centrality” (Yakındalık Merkeziliği), öbür karakterlere olan ortalama uzaklığı gösteriyor. Yakındalık Merkeziliği azaldıkça karakterin değeri artıyor. Herkesten çok çok uzakta olan Daenerys hariç birbirine yakın kıymetler görüyoruz. Lakin Tyrion Lannister ve Bahta Stark başkalarından az da olsa önde üzere.
Son ölçü olan “Betweenness Centrality” (Arasındalık Merkeziliği) ise karakterlerin ne sıklıkla öteki iki karakterin ortasındaki en kısa yolda yer aldığını, yani tesirli irtibatı sağlayan bir nevi bilgi simsarı olduğunu gösteriyor. Kapalı kapılar arkasındaki birincinin “Örümcek” Lord Varys olması yüksek. Lakin bu tablonun bir numarasında karşımıza hem Stark Ailesi’yle hem de Kuzey’in insanlarıyla olan ilişkileri sayesinde Jon Snow çıkıyor. Çabucak akabinde ise ana karakterlerin mensubu olduğu dört hanenin hepsiyle direkt ilişkisi olan tek karakter, Robert Baratheon geliyor.
Peki bütün bu hesaplamaların akabinde Beveridge ve Shan’in ulaştığı sonuç ne? Çalışmaya nazaran altı merkeziyet ölçüsünün beşinde bir numarada bulunan Tyrion Lannister, kitabın gerçek protagonisti. Jon Snow ise onun çabucak akabinde ikinci sırada. SFGATE’e yaptığı açıklamada asil lordlarla da, Gece Gözcüleri’yle de, Sur’un ötesindeki vahşilerle de bağı bulunan Jon Snow’un ikinci olmasının şaşırtan olduğunu söyleyen Beveridge’e nazaran “yoğun nüfuslu Kral Toprakları, politik entrikalarıyla kazandı.” Serideki kitapların kısımlarını karakterlerin gözünden yazan George R. R. Martin’in de en fazla kısmı (49) Tyrion’ın bakış açısına ayırdığını bir öteki istatistiksel detay olarak belirtelim.
Taht Ağları’nda öne çıkan üçüncü karakterin fiili tutsaklığına karşın Sansa Stark olması ise onun bir Stark varisi olarak bedelinin öteki karakterler tarafından bilinmesi ve daima bir piyon olarak kullanılmasıyla açıklanıyor. Beveridge ve Shan’a nazaran Talihe şayet biraz daha kurnazca davranmayı öğrenirse, gelişkin ağını hayli tesirli kullanabilir.
Ötekinin başarısız olduğu merkeziyet ölçülerinde hayli âlâ performans gösteren Daenerys Targaryen ve Robert Baratheon’un durumları ise tam da Demir Taht için olan çabayı hatırlatıyor. Daenerys bir gün Westeros’a ulaşırsa tabloda önemli bir değişim kelam konusu olabilir.
Alex McCown A.V. Club‘da yazdığı yazıda davranışçılık akımına atıfta bulunarak serinin yalnızca üçüncü kitabını kullanmanın aldatıcı olabileceğine dair haklı bir argüman sunuyor olsa da “Taht Ağları”, matematiği Game of Thrones ile buluşturan ilgi cazip bir çalışma olarak tarihte yerini alacak üzere görünüyor.
Kaynak: Quartz
