Günlük dendiği vakit, genelde toplumsal hayatta yaşadıkları krizleri ve karşılıksız kalmış aşklarını kaydeden bunalımlı ergenler aklımıza gelir. Ancak birçok insan liseden sonra da gündelik sırlarını belgelemeye devam ediyor ve son yapılan araştırmalara nazaran bilgiyi içinde saklayanlara nazaran daha sağlıklı bir beyne sahip olabilirler.
Nörobilimcilere ve psikologlara nazaran, ferdî bilgileri beyninizde gizli tutmak iki beyin bölgesi ortasında bir çatışma yaratıyor, bu da bilişsel fonksiyonun azalmasına yol açıyor. Güzel haber ise şu: Bu sırları bir kağıda yazmak üzere kolay bir aksiyon, bu ziyanı geriye çevirmeye yardımcı olabilir. Bu açıdan bakıldığında, günlük tutmanın hakikaten düzgünleştirici tesirleri var.
Sır saklamak neden ziyanlıdır?
Baylor College of Medicine’da çalışan bir nörobilimci olan David Eagleman sır tutmanın beyne nasıl ziyan verdiğini açıklayan en kabul görmüş teorilerden birinin sahibi.
Eagleman, Incognito: The Secret Lives of the Brain [Türkçesi: Incognito: Beynin Bâtın Hayatı, Domingo Yayınevi] isimli kitabında “Sırlarla ilgili bilinen en temel şeylerden biri[nin] sır tutmanın beyin için sıhhatsiz olduğu”nu yazıyor. “Bir sırrın şuurlu bir halde tecrübeleniyor olmasının sebebi, bir rekabet sonucu ortaya çıkmış olması.”
Eagleman’ın teorisine nazaran, bir sırrı barındırmakla vazifeli iki beyin bölgesi mevcut ve bu bölgeler “sinirsel bir çatışma” içine giriyor. Bir taraf bu bilgiyi paylaşarak içinizden atıp gerilimi azaltmayı isterken, öteki onu derinlere, bilinçaltınıza gömmek istiyor. En nihayetinde bir bölge kazanıyor, ancak bütün bu hengame beyninizi yoruyor.
Başka araştırmalar sırlarımızı paylaşmamaya çalıştığımızda beynimizin ne çektiğini açıklamada yardımcı olabilir. University of California, Berkeley’de çalışan bir psikolog olan Clayton Critcher’a nazaran sır tutmak, rejim yaparken abur cubur yememeye çalışmamızla benzeri halde, bir “öz denetim” süreci. Critcher, bu süreçlerin çok zahmetli olduğuna, münasebetiyle beynimizin bir seferde fakat bir adediyle başa çıkabildiğine inanıyor.
Bu yılın başında Journal of Experimental Psychology‘de [Deneysel Psikoloji Dergisi] yayımlanan bir çalışmada, Critcher ve arkadaşları bir sırrı saklamak için harcanan gücün öteki misyonları gerçekleştirmek için mevcut olan bilişsel kapasiteyi nasıl düşürdüğünü incelediler. Araştırmacılar bir idmanın kesimi olan simüle bir röportajda cinsel yönelimlerini gizleyenlerin bunun ardından fizikî olarak (tutuş gücü üzerinden) daha zayıf olduklarını ve hudut bozucu bir toplumsal etkileşim sırasında, yönelimlerini gizlemeleri için zorlanmayanlara göre daha sıkıntı sakin kalabildiklerini belirlediler.
Critcher, Mic’e yaptığı açıklamada “Söylemek üzere olduğunuz şeylere daima dikkat etmek, öbür alanlara ziyan veriyor ve öteki duygusal reaksiyonları denetim etmeyi zorlaştırıyor. Bir sohbet sırasında birisine reaksiyon verirken tersleme ihtimaliniz artıyor” dedi.
Gizliliğin getirdiği zorluk, azalmış bir zihinsel ve fizikî sıhhatin semptomlarında kendini gösteriyor. Sır tutmak gerilim hormonu kortizolün düzeyini artırıyor. Araştırmalar sır saklayan ergenlerin daha depresif ve anksiyetik olduğunu ortaya koyuyor ve bilgi saklayan insanların baş ağrısı, mide bulantısı ve sırt ağrısı çekmeye daha eğilimli olduğunu gösteriyor.
Günlük tutmanın panzehiri
Sır tutmanın beyniniz üzerinde yarattığı yükü hafifletmek için, bu sırrı içinizden atmanız gerekiyor. Eagleman, kitabında ve verdiği röportajlarda beynimizdeki sinirsel çatışmayı çözmenin bir metodu olarak sır paylaşmanın faydalarını ortaya koyan birçok araştırmaya işaret ediyor.
Incognito isimli kitabında Eagleman, “Bir sırrı paylaşma hareketinin kendisi tahlil olabilir.” diye yazıyor. Tanımadığınız biri sayesinde bu sinirsel çatışma, maliyetsiz bir biçimde çözülebilir.”
Elbette, çoğumuz tanımadığımız insanlara gidip en derin sırlarımızı paylaşmayacağız. Günlük tutan beşerler, işte tam da bu noktada, günlük tutmanın ne kadar değerli olabileceğinin farkında oluyorlar.
Austin’deki University of Texas’ta çalışan bir psikolog olan James Pennebaker’ın araştırması, yazarak dahi olsa, bir sırrı açıklamanın sinirsel bağlantısallığı artırarak “beynin tıkanıklıklarını açabileceğini” ileri sürüyor.
Pennebaker, yaptığı kilit araştırmalarından birinde beyin dalgalarını ölçen bir nörolojik görüntüleme aracı olan elektroansefalografiyi kullanarak, daha evvelce sakladığımız bir travmayı açıklamanın beynimizi nasıl etkilediğini araştırdı. Şahsî bilgilerini paylaşan insanların beyinlerinin sol ve sağ yarımküreleri ortasında daha fazla irtibatın olduğu belirlendi. Scientific American’ın haberine nazaran işlevsel magnetik rezonans görüntüleme çalışmaları bir travmayı kağıda geçirmenin öncesinde ve sonrasında beynin farklı çalıştığını ortaya koydu.
Pennebaker’in yürüttüğü bu bir seri çalışma sırlarımız üzerine yazmanın çok çeşitli yararlarını gösteriyor. Yıllar içerisinde Pennebaker’ın çalışmalarında yer alan iştirakçilerde gerilim düzeylerinde azalma, bağışıklık sistemi fonksiyonlarında artış, AIDS olanlarda T hücresi artışında düşüş ve gerilimle temaslı doktor ziyaretlerinde azalma gözlemlendi. Katarsis sağlayan bu idman hem büyük hem de iş başvurusu reddi üzere gündelik sırlar taşıyan insanlara yararlı oldu.
Günlük tutmak, bilişsel fonksiyonlarımızı artırmanın yanında, kısa müddetli belleğimizi güzelleştirebilir, gerilimli durumlarla başa çıkma yetisine yardımcı olabilir ve işte yapılan yanlışları azaltabilir. Bilim gösteriyor ki, hem beyinlerimiz hem de vücutlarımız için sırlarımızın üstündeki kapalılığı kaldırmalıyız. Günlük tutan beşerler bunun sistemini biliyor üzere görünüyorlar. Ve bunu bilmeyenler için tahminen de yeni bir defter almanın vakti gelmiştir.
*Bu yazı, Ceren Yartan tarafından Theresa Fisher’ın Mic’te yayınlanan makalesinden çevrilmiştir.
Desteğiniz bizim için kıymetli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ güzel işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal kıymete dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, düzgün ki varsınız.
