İki kentin ortasında

“Ankara’nın en hoş yanı İstanbul’a dönmek” midir? Sanmıyorum. Pekala, öyleyse bu aşkla, müziklerle, siyasetle aşınmış yoldan bakınca, bu iki kentin ortasında daima tekrarlanan çekişmenin gerisinde ne var? Ankara’yı “gri”, İstanbul’u “kaotik” olmakla suçlayan lisanın ötesine geçelim. Kentler bize neden öteki hissettirir? Bir kenti neden severiz? Neden ondan korkarız ya da neden terk etmek isteriz?

Öncelikle bu yazının bir kent plancının elinden çıkmadığını belirtmek isterim. Osmanlı’nın kadim ve büyülü İstanbul’unun karşısında Cumhuriyet’in genç ve parlak Ankara’sı, tüm hislerin ötesinde, elbette teknik ve yapısal açıdan da farklı. Geniş caddeleri, sokak isimlerine kadar kafiyeli sistemi, yeni kurulan bir medeniyetin her temsilinin düşünüldüğü detaylarıyla Ankara’nın ve yüzyılların üst üste binmiş anısını milyonlarca insanı sırtında taşıyarak yaşatmaya çalışan, yokuşlarından isyanlarına kadar her şeyiyle yamalı kent İstanbul’un bize tıpkı hisleri yaşatması yahut tıpkı fırsatları sunması pek mümkün değil.

İki yıl evvel, üç nesildir doğma büyüme İstanbullu bir ailenin kızı olarak Ankara’ya taşındığımda, kentin bize yavaşlama fırsatı verebileceği fikriyle tanıştım. Gün içinde birden fazla iş halledebilmeyi, durup soluklanabilmeyi, yalnızlıktan keyif alabilmeyi, uzun uzun düşünebilmeyi birinci kez keşfettiğim o sonbahar Kuğulu’dan Ulus’a tekraren yürüdüm. Her seferinde İstanbul’da yalnızca yürüyebilmenin bile birkaç ayrıcalıklı semtin birkaç hoş caddesine bahşedilmiş olmasının ne büyük haksızlık olduğunu düşündüm. Evet, tahminen yürüdüğüm caddelerin hiçbiri estetik açıdan İstanbul’un sokakları kadar etkileyici değildi. Lakin en azından yürüyebiliyordum. Yürüyebilecek vaktim, gücüm, motivasyonum, en kıymetlisi yolum vardı. Üstelik bu sırf kentin planlanmasıyla açıklanabilecek bir şey değildi.

Altyapısızlık, trafik, pahalılık, kalabalık, kaynak yetersizliği üzere somut sebeplerin de ötesinde, ben İstanbul’un on binlerce yıllık tarihinin kente verdiği bir “üstten bakış” olduğunu hissetmişimdir daima. Güya onca mükemmel ve dehşetli şeyi görüp geçirdiği için senin fani hayatının hiçbir şey tabir etmediğini daima hatırlatır üzere. Güya bu kentte aslında fazlalık olduğunu, gereğince kayda kıymet bir şeyler yapmayacaksan kalabalık etmemenin herkes için daha düzgün olacağını daima kulağına fısıldar, hatta burada yaşamaya kıymet olup olmadığını test etmek için önüne daima maniler koyar üzere. Kentin süratle değişen yaşantısına ayak uydurmak için koşmanı bekler, koşmazsan düşeceğini ve hatta ezileceğini söyler üzere.

Belki de bu yüzdendir, İstanbul’da aslolan yerdir, sokağı yerden tanım edersiniz. Zira toplanmanın, buluşmanın ana öznesi de yerdir. Ankara’da ise aslolan sokaktır, yeri sokaktan tanım edersiniz. Burada toplumsallaşmanın özü insandır zira yerin size verdikleri sonludur. Bu yüzden, Ankara’da kurulan alakalar de İstanbul’dan farklıdır. Dışarıda binlerce yer ve aktiflik olan İstanbul’da birini meskene davet etmeye yalnızca şüphecilikle yaklaşılırken Ankara’da bu olağandır, hatta samimiyetin kurulma biçimidir. Dostlarla, sevgiliyle, tanıdıklarla bir arada vakit geçirmek plan programla yapılan bir şey değil, günlük hayatın bir modülüdür zira hem mümkündür hem de gereksinimdir. Kentin sunmadıklarını bağlardan beklerken farklı toplulukların bir kesimi olmayı, derin sohbetler kurmayı, samimiyeti, paylaşmayı bazen zorunluluktan da olsa öğrenirsiniz. Fakat yeniden bu yüzden İstanbul’un tersine Ankara tüketilebilirdir.

İstanbul’un hep hızlanmayı ve hırslanmayı tembihlediği çocuklarından biri olarak, Ankara’nın biraz duraksamama müsaade vermesi başta büyük bir huzur vermişti bana. Ta ki biraz duraksamanın rahatlığıyla büsbütün durmaya başlayabilmenin tehlikesini keşfedene kadar. İstanbul’un burnu havada umursamazlığının haklı bir sebebi daha vardı: sunduğu fırsatlar. Çalışabileceğiniz işler, büyütebileceğiniz fikirler, keşfedebileceğiniz yerler, tanışabileceğiniz insanlar… Suratın ve hırsın getirdiği sonu gelmeyen imkanlar. Ankara’nın huzurunun ve samimiyetinin taşımakla pek de ilgilenmediği imkanlar.

İki yıldır neredeyse her ay bindiğim Ankara-İstanbul treninin bana verdiği yetkiye dayanarak, artık bir kentte kalmak için orayı çok sevmenin yetmeyeceği kanısıyla barıştım. Ankara’nın dinginliğinin tam ortasında İstanbul’un canlılığını özleyiverdiğim, İstanbul’un trafiğinden bunaldığım anda Ankara’nın yürüme rotalarına sığınmak istediğim onlarca ânın sonunda, sıkıntının sevmek ya da sevmemekten fazlası olduğunu artık anladım. Ankara’da açılan yeni bir yeri koşa koşa keşfetmeye gitmemin İstanbulluluğunu, İstanbul’da beşerlerle içtenlikle münasebet kurma hevesimin Ankaralılığını çok sevdim. Herkese yaşadığı kentten neyi almayı ve neyi bırakmayı seçebileceği bir hayat dilerim.