Emre Şahin’in senaryosunu İnan Temelkuran’la birlikte yazdığı ikinci sineması Takım: Mahalle Aşkına, geçtiğimiz Cuma günü vizyona girdi. Sinemanın “Kentsel dönüşüm üzerine de bir şeyler söyleyen futbol filmi” ile “farklı kısımların bir ortaya gelebileceğini gösteren futbol filmi” olarak yorumlanması ortasında fark olduğunu düşünüyorum, anlatmaya çalışayım.
Hikâye, temelde babalarından kalan halı sahanın borcunu ödemek için kurdukları grupla birlikte bir amatör futbol turnuvasına katılan bir abi-kardeş üzerinden ilerliyor. Onların çabası, devam eden inşaatlarının tam ortasında durduğu gerekçesiyle halı sahayı satın almak isteyenlere karşı bütün mahallenin bir ortaya gelmesini sağlıyor.
Anlatının Hollywood’daki muadillerine misal yol aldığını söyleyebiliriz: Beş benzemezin bir ortaya gelerek oluşturduğu bir ekip, birinci maçta farklı yenildikleri ekiple final maçında tekrar müsabaka bahtı, “inanırsan, bir ortaya gelirsen her şeyi başarırsın” iletisi, kapanış…
Yorumlayabilmek için ismini koymamız lazım: Elimizdekini minimum standardı belirleyen bir sinema olarak değerlendireceksek bu “naiflik” ya da “samimiyet” sorununun işlediğini söyleyebiliriz. Lakin bu bir “sosyolojik altyapısı da olan futbol filmi” ise daha fazlasını aramak hakkımız.[i] “Farklı bölümler de bir ortaya gelebilir” bildirisi vurgulanıyor diye o farklı bölümlerin en stereotipik halleriyle karşımıza çıktığını göz gerisi edebilir miyiz? “Bu ülkeyi kuran ulu önderimiz” diye kelama giren gencin, lafını “heval” diyerek bölen genç ile atışmasını izliyor olmak farklı kısımların temsil edilmesi için kâfi mi? Birebir tartışma esnasında sırayla söylenen catch-phraselerden bayanın hissesine düşenin “yalnız ‘bayan’ demezsek…” olması bize karakterle ilgili ne söylüyor? Şayet elde olanın tarifi ona nazaran yapılırsa, bunlar sineması başarısız yapacak ögeler olmayabilir. Örneğin ekibin isminin (Pilavüstü Kuru) bulunduğu sahnede, bu “naiflik” gülümsetiyor.
Bir de kentsel dönüşüm sıkıntısı var. Halı sahayı satın almaya çalışan bir “büyük mafya” ve aileyi ikna etmesi için görevlendirdiği bir “küçük mafya”. Küçük mafyanın aileyle eskiye dayandığı ima edilen, ancak tam öğrenemediğimiz tanışıklığı, ona günü kurtaracak motivasyonu veriyor. Pekala, kentsel dönüşüm bundan mı ibaret? Büyük mafyanın, “sağ olsun bu dönemde büyüklerimiz takviye de oluyor” minvalinde bir şeyler söylemesiyle sorunun teşhisinin hakikat yapıldığına ikna oluyor muyuz? Bu türlü teşhise bu türlü tahlil: Artık aile küçük mafya sayesinde büyük mafyadan kurtulmuş mu oldu?
Film şayet sosyolojik altyapısı da olan bir futbol sinemasıysa, ortada kentsel dönüşümün bir devlet siyaseti olmasıyla ilgili sessiz kalmamaya dair ahlaki bir sorumluluk da var. Yakın vakitte Madımak: Carina’nın Günlüğü (Ulaş Bahadır, 2015) sinemasının korkaklığı üzerinden de benzeri tartışmalar dönmüş, Madımak’ta hayatını kaybedenlerin yakınları sinemaya reaksiyon göstermişti. Takım: Mahalle Aşkına, Madımak: Carina’nın Günlüğü‘ne kıyasla daha az “iddialı” yapısıyla, bu tartışmalardan görece muaf tutulabilir, biz de “farklı kısımlar bir ortaya gelsin” iletisiyle yetinebiliriz.
Pascal Nouma’nın canlandırdığı Puma, Pilavüstü Kuru’ya eklenen son oyuncu. Onu da Fatih Belediyesi’nin düzenlediği Afrika Kupası’nda keşfediyorlar. Pınar Öğünç, Socrates Dergi‘nin Ağustos sayısı için yazdığı yazıda, konuştuğu Nijeryalı Sola’nın ağzından bu turnuvalar ve hayatı hakkında şunu aktarıyordu: “Atmosfer hoş, insanların bir ortaya gelmesi düzgün lakin maçtan sonra ne oluyor? Cehennemde yaşamaya devam ediyorsun.” Puma’nın yaşadığı yer, başına gelenler, ona şahit olanların hali, hepsi bu cehenneme dair kesimler. Üstelik tıpkı yazıdan öğreniyoruz ki, Festus Okey’in yolu da bu turnuvalardan geçmiş.
Takım: Mahalle Aşkına için en kolay tasnife başvurularak “ticari film” deniyor. Şayet bu sinemanın toplumsal farkındalığının, ticari sinemanın taban standardını oluşturması gerektiğinin farkındaysak, stereotipleşen karakterler ve yüzeysel kentsel dönüşüm bahsi kâfi kabul edebilir. İşin Hollywood anlatısı kısmına odaklanarak reklam görselli jeneriklik goller ve güzel oyunculuklar izlemek isteyen için ülkede alternatif olmadığını da belirtmek gerek.
[i] Yok O denli Kararlı Şeyler vokali Fazilet Topsakal’ın vessaire’ye verdiği röportajda “beceriksizliğin samimiyete vurulması” üzerine hoş tespitleri vardı.
