Geçtiğimiz yılın sonuna hakikat süratli bir ivme yakalayan, tabir-i caizse alternatif müzik sahnesinin “En Uygun Çıkış Yapan Bayan Sanatçı” mükafatını hak eden hoş ismi Kalben ile her şeye dair konuştuk. Şahsî olarak da tanıdığım Kalben’in hak ettiği yere, hak ettiği formda geldiğine ve çok daha düzgününü yapacağına inanıyorum. Gönül isterdi ki, müziğe, edebiyata, şiire, hayatın ta kendisine dokunan bu sohbetten hallice röportajı e-posta aracılığıyla değil de rakı sofrasında yapabilseydik, ancak ikimizin de temposu fakat buna müsaade verdi.
Genelde ağzımın düzgün laf yaptığı konusunda kendime güvenirim, lakin karşında boynum kıldan ince. Sence müzik de edebi bir cins sayılabilir mi?
Güzel boynunu içinde kıl geçen bir cümlede kullanmana karşıyım. vessaire’de olduğum için de keyfim yerinde. Ne müzik ne de edebiyat eğitimi aldım. Bilgisine ve tecrübesine güvenen insan ağzıyla değil, yaşayan ve üretmeyi seven insan ağzıyla belirteceğim fikirlerimi. İnsanın içini dış etmesinde, hangi sanat formunda olursa olsun, edebi bir bedel görüyorum.
Singer-songwriter geleneğiyle aramın pek de âlâ olduğunu söyleyemem. Fakat sempati duymamı sen sağladın, sanırım sesinde Cat Power’da yahut PJ Harvey’de olmayan bir şey var. Samimiyetini sesine nasıl bu kadar yansıtabiliyorsun?
Bence arkadaşına torpil geçiyorsun. PJ Harvey dinleyerek ergenliğini yaşamış ve Chan Marshall’ın “Wonderwall” yorumunu Oasis’e tercih etmiş biri olarak bu soruyla ne yapacağım artık? Söylediğim üzere akademik müzik eğitimi almadım, gitar dersi de. Kendimi tabir etmek istediğim yolları arayarak, kimi vakit şahsen inşa ederek, açarak büyüdüm, bu yaşa geldim. Ailemle bile paylaşmadığım müzikleri üniversitede utana sıkıla birkaç arkadaşıma söyleyebildim. “Şunu şuraya ekleyeyim” ya da “böyle bir akor bulayım da akıllarını başlarından alayım” üzere emellerim, hedeflerim yok. Müzik söylüyorum, dinleyen kimi beşerler kendilerine yakıştırıp giyiniyor müzikleri. Sağ olsunlar. Onlara sormak lazım samimi olup olmadığımı.
Kalben – Yalnızca | Sofar Istanbul
Seni tanımayan, görmeyen biri yalnızca bir kaydını dinlese önemli bir sahne korkun olduğunu, epeyce utangaç olduğunu, seyircinle göz teması kuramadığını düşünebilir. Sahneyle ortan nasıl?
Gerçekten mi? Öyleyse, bu türlü kanılarla vakit kaybetmesin kimse. Sahnede aklımdan geçeni ve ağzıma geleni söyleyebiliyorum. Olumsuz tenkitlerden, hadsiz çıkışlardan, insan trafiğinden, ticari dertlerin baskısından kurtulup adeta bir “müzikal çıplaklar kampı”nda, elimde gitarımla dolaşıyorum. Özgür alanım, dinleyenin gözüne bakmaktan kimi vakit utanıp bunu itiraf ettiğim, birlikte güldüğümüz, müziklerin hikâyelerini yine şekillendirdiğimiz bir alan orası. Özelimin korkusuzca kamusallaştığı ve bunun hazza dönüştüğü yer… Her sahne öbür bir tansiyon, heyecan ve dönüşüm. Sinemanın en hoş sahnesi, sahne.
Viral olmuş gidiyorsun, mütevazı hayatına veda ediyorsun. Çok süratli gelen bu ünün seni ürküttüğü anlar oldu mu hiç?
Beni üç kez görmüş biri “sen çok değiştin” demişti bir kezinde. Bunu hatırlayıp güldüm artık sorunun üzerine. Şöhret, sahibinden fazla ona sahip olmayanların kederi bence. Ayrıyeten, Ajda Pekkan’ın yaşadığı bir dünyada kendime ünlü diyemem, dilim varmaz. Daha evvel televizyon “sektöründe” çalışırken şöhret kavramının nasıl gündelik ve manasız olduğunu da gördüm. İşsiz, evsiz ve arkadaşsız kaldım. Bir kez değil, on kez sıfırdan başladım. Bunlar gurur duyduğum ya da “ekmeğini yediğim” tecrübeler değil. Her insanın başına gelebilen, kırıcı ve yorucu tecrübeler. Artık görüntüm bilmem kaç tık aldı diye İstiklal’de koşacak halim yok. Tahminen müzik yapmayı severek değil, müzik yapıp yırtmayı hedefleyerek yola çıksaydım öbür türlü hissedebilirdim- ki ünlü olmakta, ünlü olmayı hedeflemekte hiçbir sakınca görmüyorum. Ajdar, Türkiye’de en dürüst bulduğum isimlerden biridir. Bağımsız olmak için çabalamak da bir klişeye dönüşebilir, ünlü olmak da. Yalnızca müzik yazmak ve söylemek istiyorum. Dilerim, bu isteğimi gerçekleştirmeye devam ederim.
Bu kadar düzgün kelam yazıyor olman elbet ki müelliflik yolundan geçmiş olmanla ilintili. Lulu’nun maceralarının devam ettiğini duyduk, pekala bu konser-üretim-albüm hazırlığı temposunda vakit ayırmayı nasıl başarıyorsun?
İkinci kitaba başladım ve Nisan ortasına kadar bitirmem gerekiyor, yayıncımdan nota geldi. O zaman yaratılacak!
Peki, çocuk kitabından çok yetişkinler için de masallar anlatacak mısın? Neden içindeki Patti Smith’i dışarı çıkarmayasın?
Kendini özel zanneden bir gencin masalını anlatmak istiyorum. İki sene evvel yazmaya başladım lakin devam edemedim. Patti Smith-vari bir cüretle, o denli gerçek dostlarla, tecrübelerle dolar taşarsam devam edeceğim.
Sahnede Berkant’la Nick Cave ile PJ Harvey’nin yakaladığı o tanımlanamayan şeyi yakalamış üzere görünüyorsunuz, bu da seyrinizi daha bir keyifli kılıyor. Birlikte müzik yazma süreciniz başladı mı?
Çoktan başladı. Birlikte çaldığımız konserlerde müziklerimizi paylaşıyoruz. Bir ortadayken müzik düşünebildiğim ve bana yesyeni melodiler verip orijinal kelamlar yazdıran böylesine insan, dürüst ve yetenekli bir adamla tanıştığıma çok seviniyorum. Gitarından o denli sesler çıkıyor ki, gitarımı yavaşça bırakıyorum bazen. Berkant Ali senaryo yazdığı ve direktörlük yaptığı için talihim katlanıyor. Birlikte görüntüler yapıyoruz. Dost kaybediyorum, parasız kalıyorum, ailevi düşüncelere dertleniyorum ve tembelliğin rahat koynuna sığınacakken Berkant Ali’nin sesiyle kendime geliyorum. Üreten her can beşere bu türlü bir yoldaş dilerim.
Seni müzik ve edebiyat ortasında bir seçim yapmak zorunda bıraksalar hangisini seçersin? Karşılığın müzik biliyorum, yalnız edebiyatı kaybedersen sözlerden de yoksun kalacaksın, ona nazaran karşılık ver.
(Futbol spikeri Emre Tilev’in sesiyle) Zalimce vuruyor, vuruyordu! Bu soruyu kendimce yorumlayacağım. Çeşitli enstrümanlarım var, ancak sözlerim yok ya da kelamlar var ancak müziksiz kalmışım… Çeşitli enstrümanları tercih ederim, zira içimden müzikler söylemeye devam edebilirim. Çok net, hile yaparım!
Hem sanata hem hayata yaklaşımın bana daima Tezer Özlü’yü, Didem Madak’ı, Tomris Uyar’ı anımsatmıştır. Pekala şiirle ortan nasıl?
Şair bayanlarla, palavraları boşa çıkaran gerçek devlerle birebir cümlede yer almak dilimi damağımı kurutuyor. Türkiye’de şiir seni naif yapar, duygusal yapar, kırılgan yapar, zira bizler çok güçlüyüzdür. Elimizi kolumuzu nereye koyacağımızı kanuna bağlayanlara tapar, çocuklarımızın katlini mazeretler yaratarak izleriz. İşverenden ayar yiyip eşimizi döver, dostumuza övünürüz. Ailemizden nefret eder, ellerini öper, temelsiz bir saygıdan susarız. Şiir okuyana güler, latife yapanı bıçaklarız. Gücü yanlış tanımlamış ve bu tarifin altında ezilmiş bir ülkenin vatandaşı olduğumu düşünüyorum ne yazık ki. Şiir her anın, hayatın ve insanın hoşluğa dönüşebilmesiyle alakalı. Şiiri olmayan beşerler mutsuz ve katı oluyorlar. Latifeleri, zevkleri, sevişmeleri kalmıyor pek. Dilerim bir gün şiir yazacak avareliğimiz, keyfimiz, kederimiz olsun da yazalım, dökelim.
Sana “Kalben” ismini koyduğuna nazaran annen muazzam bir bayan, gerçek bir ikona olmalı. Annenin müzikle münasebeti nasıldı?
Muazzam bir bayan demişsin, içim eridi. Canım annem Seda, şan eğitimini yarıda bırakmış, ressam olmuş. Sonra, ressam olacak kadar parası olmadığını anlayıp fotoğraf öğretmeni olmuş. Klasik müzik aşığı… Hayatında beni bir defa yalnız bıraktı, o da “Kuğu Gölü Balesi”ni izlemek için. Hoş sesini pek hatırlayamıyorum artık; lakin bana sonsuzca ilham ve dayanak verdiğini hiçbir vakit unutamam. Gerçi bazen düşünüyorum da Nazan Öncel’in “Göç” albümünü dokuz yaşındayken almama müsaade vermeseydi, daha sevinçli biri olur muydum diye?,
Bu ortada ismin yaptığın müzik için dev bir avantaj olduğu kadar güya biraz da dezavantaja dönüşüyor üzere, güya müziğinin önüne geçiyor üzere. Senden bahseden 10 beşerden 9’u isminin ne kadar hoş olduğundan, sana ne kadar yakıştığından dem vuruyor, ben de senin daimi savunucularından biri olarak “Müziğini atlıyorsunuz!” diye çemkirmek istiyorum. Seni hiç rahatsız etmiyor mu bu durum?
İsmim, bir yadigâr, bir armağan. Rahatsız değilim. İsmin cismini merak edenlerle buluşmaktan keyifliyim. İsimden fazlasını merak etmeyenlere de selam olsun. Hayatımızı etkileyen milyonlarca öge var, isimlerimiz sanırım o uzun listede aşağı sıralardadır. Benimki yalnızca birkaç basamak üst taşıyor kendini.
Sanki içinde sonsuz bir aşk var üzere, ne olursa olsun o hiç tükenmeyecek üzere. Ve bu aşk dünyaya, hayata, tabiata ve aşkın kendisine duyduğun bir aşk üzere. Yanıldığımı hiç sanmıyorum, pekala bu aşk neyle besleniyor? Kesinlikle birkaç çeşmesi vardır.
Öyle anlar var ki, gözümüz bir fotoğraf makinesi olsaydı da onları yakalayabilseydik deriz. Sen de bilirsin. Dostun tam ağlayacakken aptal bir latife yaparsın da gülersiniz. Biriyle buluşacaksındır, özenirsin fakat yağmur çiselemeye başlar. Meskende, bir köşede duran şemsiyeyi hatırlarsın. Büyükannenin sandalyesini çekersin altından, düştüğü yerden kalkıp seni kovalar. Mandalina ağacı çiçek açar. Sevdiğin, sana darılır; öpmek ister, öpemezsin. Kitabının sayfasını kıvırmaya kıyamazsın da ödünç verdiğin kişi kıvırıverir. Kardeşin saydığın “Tura gelirse sana bir şey itiraf edeceğim” deyip daha parayı havaya atmadan “Ben eşcinselim” der. Tarlabaşı’nda 1 Mayıs kutlarsın, kapına çocuklar sığınır. Dolmuşta yanına uyuyan bir adam oturur ve sucuk kokmaktadır; acıkırsın. Dünyaya gelmişsen aşık olmamak neden? Ölümsüz üzere yaşamaktan vazgeçmeye çalışıyorum her gün, yine. Bu uğraştan besleniyorum. İnsanlardan, yabancılıktan ve tanıdıklıktan besleniyorum. Müziklerden besleniyorum. Sokaklardan besleniyorum. Kitaplardan besleniyorum. Kalbimden besleniyorum.
Peki son olarak bize söylemek istediğin bir şeyler var mı? Zira ağzından ne çıkarsa çıksın bir anda çok hoş cümlelere dönüşüyorlar.
vessaire’nin sanat, üretim ve hoşluk ismine o denli çok gereci olsun ki yazmaktan bitap düşün. Bize okumaya kıymet, sağlam içerikler armağan etmeye devam edin. Bir de sen, seni sevenlerle memnun ol; zira tanıdıkça sevgimin azalmadığı, olağanüstünün şevkinde bir beşersin.
Şaşırtmadın, ve yeniden çok hoş cümleler ettin. Teşekkür ederiz, yarın Salon’da görüşmek üzere!
Böyle sorulara bu türlü cevaplar! Ben teşekkür ederim, yarın görüşürüz!
Kalben’i bu ortalar kanlı ve canlı izleyebileceğiniz tarihler:
13 Mart, Salon İKSV
20 Mart, RadioFil Sahne
25 Mart, IF Performance Hall Ankara
27 Mart, Kanyon Aktiflik Alanı
