Pop müzik çalan radyoları sistemli aralıklarla dinleyen herkes o denli yahut bu türlü şunun farkına varmıştır: Pop müzik etiketli her şey ziyadesiyle misal tınlıyor. Onlarca yıl öncesine ilişkin bir mantık üzere duruyor olabilir, lakin yakınlarda yapılan bir araştırma tüm kuşkularımızı doğruluyor: Pop müzik sahiden her geçen gün daha da homojen bir hal alıyor. Ve bu yeni araştırma sağ olsun, neden olduğunu artık biliyoruz.
500 binden fazla albümü inceleyen yeni bir araştırma, bütün müzik çeşitlerinde kolay olanın “en çok satan” olduğunu gösteriyor. Bir şey ne kadar popülerleşirse, o kadar kolaylaşıyor ve tek bir formüle bağlı hale geliyor. Sonuçta şayet en âlâ 10 listesinde yer alan iki Meghan Trainor müziği da, iki Taylor Swift müziği da kulağa neden büsbütün birebir geliyor diye merak ediyorsanız biliminsanlarının nihayet bir yanıtı var.
Araştırma: Yeni araştırma kapsamında Avusturya’daki Viyana Medikal Üniversitesi’nden araştırmacılar 15 çeşidi ve 374 alt tipi inceledi. Tını ve akustik çeşitlilik üzere sayısal özellikleri ölçerek tıbbın vakitle kazandığı karmaşıklığı derecelendirdiler ve bunu ilgili tıbbın satış oranlarıyla karşılaştırdılar. Neredeyse tüm senaryolarda, tiplerin popülerliği arttıkça çok daha “jenerik” bir hal aldığı sonucuna vardılar.
Araştırmacılara nazaran bu sonuç şöyle yorumlanabilir: “Müzik, daha az çeşitlilik ve misal yeteneklere sahip müzisyenlerle eseri popülerleştirme eğilimine bağlı olarak her geçen gün orkestrasyon açısından daha basmakalıp bir hal alıyor”.
Sonuç olarak müzik kolaylaşmaya ve benzeri tınlamaya başlıyor. Sadece bu da değil, karmaşıklık insanların müzik tiplerine başlarını çevirmesine yol açıyor. Alternatif rock, hip-hop ve deneysel müzikler daha evvel olduklarından çok daha karmaşık bir haldeler ve hepsi de satışlarında çok süratli bir düşüş deneyimledi. Araştırmacılara nazaran, şaşırtan bir biçimde birçok müzik tipi tarihleri boyunca daha karmaşık bir yapı edinmeye başladı, bunların ortasında da folk, folk rock ve deneysel müzik var –ki pek de âlâ para kazandıkları söylenemez. Doğal ki, Mumford & Sons yahut Lumineers üzere kümeleri pop-folk cinsine yerleştiriyorlar.
Sonuçlar bir halde varsayım edilebilir. Bir cins alışılmış ki dinleyicisinin benimsediği bir tını yakaladığında daha çok satacaktır. Ancak bilim, pop müziğin günümüze hükümran gerçeğini kanıtlıyor: plak şirketleri sırf satacağını hâlihazırda bildikleri şeyleri pazarlamaktan hoşnutlar. Ve buna her vakit olduklarından daha eminler.
Plak şirketleri bütün kaynaklarını sıradaki hit müziklerin ne olacağını iddia etmek üzere kullandıkları bilgi tahlil araçlarına yatırmaya başladılar. The Atlantic’ten Derek Thompson’a nazaran yöneticiler yakın gelecekte hangi müziklerin “patlayacağına” dair şaşırtan bir katılık sunan Shazam ve HitPredictor üzere servisleri kullanıyorlar.
Radyo holdinglerinin, kayda kıymet bir müzik yahut sanatçı öbürleri ortasından sıyrılır sıyrılmaz, bu müziğin izleyiciyle bir bağ kuracağını garanti eden düzenekleri var. Clear Channel’da yer alan “On the Verge” programı ise hakkında en çok konuşulanlardan biri. Bir müzik “On the Verge” olarak tanımlandıysa, Clear Channel ağında yer alan her kanal onu en az 10 kere çalmak zorunda, bu da şarkıyı yaklaşık 245 milyon dinleyicinin yer aldığı potansiyel bir ağa sunuyor. Bu da elbet ki Iggy Azalea’nın, yalnızca yeteneği yardımıyla elde edemeyeceği inanılmaz bir muvaffakiyet kazanmasını sağladı. Azalea’nın başarısı da, pıtrak üzere çoğalan hip-hop taklitçilerine plak şirketlerinin fırsat tanımasıyla sonuçlandı, zira onların muvaffakiyet ihtimali bir formda çoktan kanıtlandı. Bu gerçek bir döngü.
Bu, her vakit olduğundan çok daha büyük bir sorun. Iggy Azalea, hip-hop’ın sonuncu homojenleşmesinin kıvılcımı olabilir, ancak o birebir vakitte çok daha geniş bir medya döngüsünün sadece bir piyonu. Atlantic’e bakılırsa, en çok dinlenen 40 radyo istasyonu, geçen yıl, en tanınan 10 şarkıyı on sene evvel çaldığı sıklığın neredeyse iki katı sıklıkta çaldı.
İnsanlar tanıdık hisleri arzularlar. Birçok ruhsal araştırma, insanların müzik zevklerini tanıdık hissettikleri müziklere nazaran seçtiğini gösteriyor. Tanıdık tınlayan müziği seçen ve dinleyicileri buna maruz bırakan manipülatif müzik sanayisi, insanın bu dileğini sermayeye nasıl dönüştürebileceğini yeterli biliyor. Bu psikolojide kendine yer bulabilmek için tipler vakitle tektip bir hal alıyor. Biz de daima olarak, tekrar ve tekrar, tıpkı müzikleri duymaya devam ediyoruz.
Eğer bu trendlerin ve hilelerin farkında olursak, müziğimiz üzerinde oynadıkları oyunlara çok daha güzel direnebiliriz. Saf ve özgün olanı destekleyebilir, kendini tekrar edeni bir kenara atabiliriz. Daha uygun bir müzik kültürü oluşturmak elbette bizim elimizde.
*Bu yazı, Merve Evirgen tarafından Tom Barnes’ın Mic’te yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
Desteğiniz bizim için kıymetli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere söz özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ güzel işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal kıymete dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, düzgün ki varsınız.
