Melbourne Kupası’nı birinci defa bayan bir jokey kazandı, 1’e 100 veren bahisçilere ve yeteneğinden kuşku duyan herkese “hadi oradan!” demiş oldu.
30 yaşındaki Michelle Payne, Avusturalya’nın en büyük yarışında “Prince of Penzance”ı (Penzance Prensi) zafere hakikat sürerken üzerinde de tesadüfen süfrajetlerin[i] renklerini taşıyordu: mor, beyaz ve yeşil. Payne, Melbourne Kupası’nın 155 yıllık tarihi boyunca yarışa katılan dördüncü, kupayı kaldıran birinci bayan oldu. Down Sendromlu kardeşi Stevie’nin bağladığı eyerle kazandığı yarış, harikulâde bir aile hikâyesine dönüştü. İkilinin, anneleri bir trafik kazasında öldükten sonra babaları tarafından yetiştirilen sekiz kardeşi daha var.
Annesi öldüğünde 16 yaşında olan Payne, yarış sonrası kendisiyle yapılan röportajda, kendisine ve kardeşine sahip çıkan antrenörü Darren Weir’a teşekkür etmenin yanı sıra at yarışının “şovenist” kültürünü eleştirdi: “Son derece şovenist bir spor, at sahiplerinin birden fazla bana nalları diktirmek istiyordu. Bayanların gereğince düzgün olmadığını düşünen, s*ktir olup gidebilir.”
Sahneden kupayı alırken Yeni Zelanda doğumlu atın sahiplerinden birini başkalarından farklı tuttu: “Bütün sahiplere, bilhassa de John Richards’a teşekkür etmek istiyorum. Tahminen birkaç kişi bırakmamı isterken ‘Prince of Penzance’ ile devam etmemi sağlayan en kıymetli kişi o. Artık Melbourne Kupası’nı kazandığımıza nazaran umarım benden mutlu olurlar.
“Şunu söylemek istiyorum, bu son derece ataerkil bir spor ve beşerler gereğince güçlü olmadığımıza inanıyor ve geri kalan her şey ortada… Aslında ne biliyor musunuz? İşin güçle ilgisi yok, çok daha fazlası gerekiyor, atı bir ritme sokmak, atın senin için bir şeyler denemesini sağlamak, sabırlı olmak… Melbourne Kupası’nı kazandığım için çok memnunum ve umuyorum ki bu, bayan jokeylerin daha fazla baht bulmasının yolunu açacak. Gereğince baht verilmediğine inanıyorum ve bunun yardımcı olacağını düşünüyorum.”
Pazar günü, Melbourne Kupası’ndan iki gün evvel, Fairfax Media’ya emekliliğe dair bir şeyler çıtlattığı düşünülürse bu zaferi, tıpkı vakitte son yarışı olabilir: “Eyerimi son sefer asmak benim için biraz hüzünlü olacak, o yüzden (Melbourne’u kazanmak) düzgün bir son olurdu.”
“(Antrenörlüğe) Geçiş devri ne kadar sürer bilmiyorum, lakin yapmayı çok isteyeceğim bir şey olur. Ufak bir ekip istiyorum, antrenörlük hakikaten çok güç bir iş. Jokey mesleğim de kolay geçmedi, biraz dinlenmek, bir aile kurmak ve iki-üç at yetiştirmek beğenilen olurdu. Ben bunu bu türlü görüyorum. Ailem hem emekliliğimi sabırsızlıkla bekliyor hem de bana takviye oluyor.”
Victoria eyaletindeki Ballarat’ın yakınlarında yarış meczubu bir ailenin içine doğan ve küçükken sınıf arkadaşlarına daima bir gün Melbourne Kupası’nı kazanacağını söylediğini belirten Payne, jokeylik mesleğinin gerektirdiği fedakarlık ve bağlılık konusunda her vakit apaçık konuşuyor.
Yedi kardeşi daha jokey eğitimi almış ve ablası bir noktada ona, hayatının “en âlâ yıllarını” harcamaması için bırakmasını önermiş: “Bir vakitler cet binerdi, sonra üniversiteye gitti ve muhasebeci oldu. Arkadaşlarınla parti yapmaya yahut gibisi şeylere pek fırsatın olmuyor, ancak bu benim hayalimin peşinden giderken göze aldığım bir fedakârlıktı sanırım.” Payne, yılın başında Saturday Paper‘a bunları söylemişti.
“Yarış benim tutkum ve her türlü güzel bir hayatım oldu. Dünyayı gezme imkânı buldum, bu yüzden bir itirazım yok.”
Kürsüye çıktığında bütün ailesine teşekkür etti ve kurada ‘Prince of Penzance’ için 1 numarayı çeken[ii] Stevie için işi “hallettiğini” söyledi: “Son olarak, aileme teşekkür etmek istiyorum, bilhassa de Stevie’ye, bir numarayı çekmek hayal üzereydi. Onun için bu işi hallettiğime çok memnunum. Çok teşekkür ederim. Bu hakikaten inanılmaz.”
Payne daha evvelden kardeşinin Down Sendromlu olduğu için nasıl damgalanabileceğini bildiğini belirtmiş ve ABC’ye, Melbourne Kupası öncesinde onunla ortak çalışmaktan duyduğu heyecandan bahsetmişti: “Bence bu başka Down Sendromlu beşerler için de, gündelik hayatta ne kadar maharetli olabileceklerini görmek açısından kusursuz bir şey. Stevie çabucak hemen her şeyi yapabiliyor, yalnız kaldığında kendine bakabiliyor.”
* Bu yazı, Bridie Jabour’un theguardian.com’da yayımlanan röportajından çevrilmiştir.
[i] 20. yüzyılda bayanların seçme ve seçilme haklarını savunan hareketin üyeleri.
[ii] At yarışında start numaraları, çekilen kura sonucunda belirleniyor. Bariyer kurası çok kıymetli kabul ediliyor ve 1, 2, 3 ve 4 numarada yarışan atlar bariyer tabanında yer tutma konusunda büyük avantaj sahibiyken bilhassa küçük alanlarda 5 ve 6’dan yüksek numaralarla yarışan atlara pek baht verilmiyor. Keith Noud’un tabiriyle: “İyi olan tek bir numara vardır, o da 1 numaradır, ondan itibaren giderek kötüleşir.”
