16. !f İstanbul Bağımsız Sinemalar Festivali kapsamında, “!f Müzik” kategorisinde yer alan sinemalardan biri de Nublu: Music Of Now oldu. Nublu, İlhan Erşahin‘in kurduğu ve yönettiği, New York’un eski tarz müzik geleneğini yaşatan kıymetli caz mekânlarından biri. Sinema de ismini bu mekândan alıyor, kulübün hikâyesini şahane isimlerin canlı performanslarıyla birlikte aktarıyor.
Sercan Sezgin‘in direktörlüğünü yaptığı birinci uzun metraj olan Nublu: Music of Now sinemasının imalcisi Fırat Sezgin, müzik yöneticisi ise İlhan Erşahin. Sun Ra Arkestra, Butch Morris, Hess Is More, Henry Threadgill, Brazilian Girls, Robert Glasper Experiment ve daha pek çok ismi ağırlayan belgesel izleyiciyi doyulmaz bir müzik ziyafetinin ortasına bırakıyor.
Fırat Sezgin, üniversiteyi bitirmeye yakın kendisine “Neyi herkesten daha uygun yapabilirim?” diye sormuş. Müziğe olan ilgisi ve plak koleksiyonculuğu da bu fikre itmiş onu. Kardeşi Sercan’ın New York’a gelmesi ve internet radyosu kurmasıyla da keşfettikleri isimlerin ve müziklerin sayısı artmış. İki kardeş bir müzik sineması çekmeye karar vermişler. “İlhan Erşahin’in müziğini birinci Fransız radyolarından duymuştum. Kim bu adam diye araştırdığımda karşıma Nublu çıktı” diyor Fırat. “Sercan üniversite için New York’a geldiğinde onu da Nublu ile tanıştırdım. Aklıma onunla birlikte bu sineması yapmayı koymuştum. Sercan’ı ikna etmem süratli oldu. İlhan’ı da tıpkı formda. Lakin nasıl başlamamız ve bahse nasıl yaklaşmamız konusunda üçümüz de birbirimize bakıyorduk.”
Sercan Sezgin ise direktörlük koltuğuna birinci defa oturmuyor. Daha evvel yaptığı üç kısa sineması var. Lakin bu birinci uzun metrajı ve müzik belgeseli. “Anın müziği fikrini sinemanın merkezine oturtmaya çalıştım zira Nublu’daki yaratıcı ve doğaçlama performansları göstermek istiyordum. Hiçbir vakit kendini tekrar etmeyen, kendini her gece yine yaratıp yine şekillendiren bir kulüp Nublu. Diyelim ki birebir küme her hafta çalıyorsa ve hatta tıpkı kompozisyonu çalıyorsa bile, seyirciye, atmosfere, konuk müzisyenlere bağlı olarak besteyi farklı deneyim ediyor. Müzik her keresinde farklı duyuluyor.”
Nublu, bu sinemada kimi vakit mekân, kimi vakit karakter, kimi vakit müzik, kimi vakit da bir hayat stili olarak kendini gösteriyor. Bu bir caz kulübü belgeseli üzere okunuyor başta lakin sahiden o denli mi diye sorduğumda Fırat şöyle yanıt veriyor; “Biz aslında sinemanın ne hakkında olduğunu tek bir cümlede açıklayabilmek için Nublu’yu biraz da caz kulübü olarak tanıtıyoruz, hakikat. Ancak Nublu’nun klasik bir caz kulübüyle hiçbir benzerliği de yok. Kulüpte masa ve sandalye yok mesela. Bar dışında servis yok. Sahnenin yüksekliği 30cm. Bütün gece boyunca çalan bir DJ var. Bu yüzden müzik hiç durmuyor. Özcesi müzik çeşitliliği dışında, kulübün konfigürasyonu da hiçbir caz kulübüne benzemiyor. Yani bir caz kulübünden daha fazlası diyebilirim.”
Filmin bir öteki değerli karakteri ise Butch Morris ve Nublu Orchestra. Sinemanın hazırlık sürecinde Butch Morris’in mevti kurguda değerli hareketler yapmalarına sebep olmuş. Sinemanın finalinde Morris’in anısına Nublu Orchestra’nın yeni kondüktörü Kenny Wollesen ile gerçekleşen anma konseri de dinlemeye bedel. Tüyleri diken ediyor. “Filmin çekimlerine başladığımız yıl vefat etmişti Butch Morris. Çekimler ve araştırma süreci el ele gittiğinden, başladıktan bir kaç hafta sonra Butch’a olan hayranlığımız katbekat arttı. Çekimler sürerken sineması Butch’a adamalıyız kararını verdik. Bu karar arşiv manzaralarına iddiamızdan de çok bağlı olmamız gerektiğini gösterdi bize. İtalya’dan, Tayland’dan diskler geldi. East Village’de tanımadığımız insanların konutuna girip eski diskleri alıp recovery’ye veriyorduk. Kullanabileceğimiz manzaralar karşımıza çıkmaya başladığı vakit biliyorduk ki sinemanın kıymetli bir kısmı Butch Morris olmak zorundaydı,” diyor Fırat.
Anlık gelişmeler belgesel projelerin olmazsa olmazıdır. Sinema, her röportajda yahut her yeni bilgide hareket alır. Gelişir, istikamet değiştirir. Bu nedenle sinema kurgu masasında tekrar inşa edilir. Baştan yaratılır. Bu sinemanın kurgu sürecini sorduğumda ise sinemanın tıpkı vakitte editörü de olarak Sercan karşılık veriyor: “Çekimler sırasında bizim için değerli olan hakikat performansları yakalayabilmekti. Röportajlarda ise sorularımızı sinemada değinmek istediğimiz temalara nazaran yöneltiyorduk. Ancak çekimler bittiğinde birinci yola çıktığımız fikirden çok daha büyük bir hikâye ile karşılaştık. Bu yüzden kurguda çok fazla vakte gereksinimim oldu. Uzun bir mühlet hangi malzemeyi sinemaya dahil edip etmeyeceğim üzerine çalıştım. Geri kalan vakitte ise sinemanın ritmiyle ve sahnelerin tertibiyle oynadım.”
Fırat, “Bu sinemanın hissinin montajında olduğunu düşünüyorum” diye tamamlıyor Sercan’ı. “Çekimler esnasında daha çok Nublu’nun hikâyesine odaklanmıştık. Lakin sıkıcı da bir iş olmasını istemiyorduk ve daha çok müzikle dolmasını istiyorduk. Sercan bahse çok teorik yaklaştı ve tüm kurguyu tepetaklak etti. Nublu’yu müzisyenlerin ağzından anlatmak yerine müziği dinletmenin daha tesirli olacağına ikna etti beni. Küme müziğe başlıyor ve tam doymak üzereyken, tam da anlamak üzereyken tak diye kesiyor. Evvelce garip geliyordu lakin daha sonra bu halin sinemaya ne kadar heyecan ve takip edilme hissi kattığını gördüm. Sinema kurgu masasında deneysel bir işe dönüştü ve bizi de tatmin etti diyebilirim.”
“Peki, ya Petar Timotic?” diye soruyorum Sercan’a. Petar müzisyen değil, bir sanatçı. Sinemanın bir öteki değerli karakteri. Sinema boyunca ilham kaynaklarını anlatıyor. Ahmet Ertegün‘e olan hürmetinden sık sık kelam ediyor. “Petar’ı sinemaya koymamamız mümkün değildi!” diye cevaplıyor Sercan. ”Petar Nublu ailesinin en değerli bireylerinden biri. Nublu’nun bütün duvarlarındaki sanat eselerini o yaptı. Nublu’nun bodrum katında uzun müddet yaşadı ve orayı stüdyo olarak kullandı. Yani esasen ilgi alımlı bir karakter. Birebir vakitte Nublu’nun samimi yüzünü ön plana çıkarıyor. Bize sanatı üzerinden sinema boyunca mevt ve siyasetten bahsediyor.”
Filmin senaryosu hiç yazılmamış. Onlarca sayfa not var. İlhan Erşahin ise süreçte müzik yöneticisi olarak varlığını daima hissettirmiş. ”İlhan her vakit yaptığı üzere insanları bir ortaya getirdi,” diyor Fırat. “Müzisyenleri ayarladı, bizim otuzu aşkın müzisyenle kendi meskenlerinde röportaj yapabilmemizi sağladı. Tek referansımız İlhan oldu ve bütün kapılar onun sayesinde açıldı.”
Fırat ve Sercan’a müzik merakınız nereden geliyor diye soruyorum, “İkimizde müzikle baya ilgiliyiz” diyor Sercan. “Uzun vakittir plak topluyoruz ve Arka Oda üzere mekânlarda plaklarımızı dinletiyoruz. Ben dört buçuk yıldır Lions Milk isimli radyo programımı sunuyorum.” Fırat ise “Sercan da ben de çok küçük yaşlarda başladık davul çalmaya. Sercan çok üzerine gitmese de önüne perküsyon ne koyarsanız çalabilir. Ben de çeşitli kümelerde çalmaya devam ediyorum. Bir yıldır da piyanoya sardım. Kötü gitmiyor. İkimizde ritme çok ehemmiyet veriyoruz ve ikimizde vokalden hiç anlamıyoruz. Sözleri pek dinlemeyiz yani,” diye devam ediyor.
Birlikte kurdukları Listening Man isimli şirketle çabucak olmasa da uzun vadede planları var Fırat ve Sercan’ın. Fırat sinema alanında çalışmaya devam ediyor, Sercan ise Paris’te editör olarak sürdürüyor hayatını. Bu ikiliden yeni işler izlemek için sabırsızlanıyorum.
Gelecek planlarını sorduğumda ise şunları söylüyorlar: “Yaz sonuna kadar farklı etkinliklerle sinemanın gösterilmesini devam ettirme planlarımız var. Facebook üzerinde bizi takip edebilirsiniz. Bazen sinemalarda bazen konser mekânlarında, tahminen açık hava gösterimde sineması izletmek üzere planlar da mevcut. Tıpkı vakitte Londra, New York ve Paris’te de gösterim için görüşmeler halindeyiz. Fakat İstanbul’daki kadar uzun soluklu olmaz diye iddia ediyoruz.”
