II. Dünya Savaşı’nın en çarpıcı fotoğraflarından biri sayılabilecek karede, kalabalığın geri kalanı mecburî “Sieg Heil” selamını verirken, August Landmesser önünde bağladığı kolları ve sözsüz hızıyla milliyetçi Nazi coşkusuna katılmayı tek başına reddederken görülür. “Zaferi selamlamak” manasına gelen bu selam, Adolf Hitler ile Nazi Partisi’ne sadakatin bir simgesiydi ve tüm Alman vatandaşları için mecburiydi.
Fotoğraf, 13 Haziran 1936’da Hamburg’da bir deniz eğitim gemisi suya indirilirken çekilmişti. Landmesser, selamla sadakatini göstermeyi reddederken görüntülenen yalnız adam olarak görülebilir. Fotoğraf, telkin edilen doktrinler dışında düşünmeye meyilli az sayıdaki insanı temsil etmesiyle bir internet fenomenine dönüşmüş olsa da, bu çarpıcı karenin arkasındaki hikâyeyi herkes bilmez.
Parti üyesi olmanın maaşlı bir iş bulmak için çok yararlı olabileceği Almanya şartlarında, Landmesser iş imkânları yaratabileceği beklentisiyle 1931’de Nazi Partisi saflarına katıldı. Nihayetinde, Yahudi bir bayan olan Irma Eckler ile nişanlanmasının akabinde da 1935’te partiden kovuldu. İkili evlenmek niyetindeydi, lakin Nuremberg Yasaları’nın kabul edilmesi evlenmelerine pürüz olacaktı. Çiftin birinci kızı ise 29 Ocak 1935’te dünyaya geldi.
Meşhur fotoğrafta selamlamayı reddetmesinin açığa çıkardığı üzere, bu olaylar dizisi de Landmesser’in Nazi rejimine prestij etmeyişini bütünüyle açıklıyor. Pekala, bu fotoğraf çekildikten sonra ne oldu?
Eckler’in tekrar gebe kalmasının akabinde ikili 1937’de Nazi Almanyası’ndan Danimarka’ya kaçmaya karar verdi lakin Naziler tarafından yakalandılar. Sonrasında Landmasser Nazi ırk kanunları mucibince “ırkının onuruna leke sürmek” ile suçlandı. İkili, Eckler’in bütünüyle Yahudi olduğunu bilmediklerini argüman etti ve kanıt yetersizliği nedeniyle de sadece muhtemel ihlallerinde hapishaneye gireceklerine ait bir ikaz alarak beraat etti.
İlişkilerini alenen sürdürmeleri sayesinde, Landmesser ile Eckler’in aşkı mahpus tehdidi altında bile niteliğini korudu. Temmuz 1938’de Landmesser tekrar tutuklandı ve bu sefer Börgermoor toplama kampında iki buçuk yıla mahkûm edildi. Eckler ise Gestapo tarafından yakalanarak Landmesser’den ikinci çocuğunu doğurduğu Fuhlsbüttel hapishanesine gönderildi. Yaklaşık Ocak 1942’ye kadar gönderdiği az sayıda mektuba bakılırsa, birçok farklı toplama kampına gönderildi. Eckler’in Şubat 1942’de 14.000’den fazla beşerle birlikte öldürüleceği Bernburg Ötenazi Merkezi’ne götürüldüğüne inanılıyor.
Landmesser Ocak 1941’de özgür bırakılınca ustabaşı olarak çalışmaya başladı. Şubat 1944’te de bir ceza taburunda askere alındı ve söylenenlere nazaran birebir yılın Ekim ayında Hırvatistan’daki muharebeler sırasında öldürüldü.
* Bu yazı, Cüneyt Bender tarafından gazeteci Jay Syrmopoulos’un thefreethoughtproject.com adresindeki makalesinden çevrilmiştir.
