1901 yılının muhtemelen soğuk bir Paris akşamı. Çoğunluğunu Katalan gençlerin oluşturduğu bir sanatçı kümesi, şaraplarını yeni bitirmiş, hararetli bir formda tartışıyorlardı. Ortalarında en mutsuz olanı aklına bir fikir gelmişçesine birden ayağa kalktı. Şaşkın bakışlar içinde beline sakladığı silahı, az evvel evlilik teklifini reddeden bayana doğrulttu ve ateşledi. Zavallı bayan can havliyle kendini masanın altına atarak canını kurtardı. Bayanı öldürdüğünü zanneden adam, silahı bu kere kendi şakağına oturttu. İsmi Carles Casagemas olan bu genç anarşist herkesin gözü önünde silahını ateşledi ve ihtişamlı(!) bir formda canına kıydı.
Casagemas’ın ani lakin beklenen intiharı, haberi aldığında kriz geçirip ölen annesinin dışında bir ismi daha derinden etkilemişti. Bu isim, Casagemas ile iki yıldır birebir konutu paylaşan ve onun hastalıklı hayatına koltuk değneği olan Picasso’dan diğeri değildi. Dostunun kaybının akabinde genç sanatçıyı artık güç günler bekliyordu.
1800’lü yılların sonunda İspanyol modernizmi tarihinin en şaşalı günlerini yaşıyordu. Eklektik temalarla oluşturulmuş eserler sanatseverlerin ve entelektüellerin beğenisine sunuluyordu. Bu ortamda yeteneği kısa müddette fark edilecek genç Picasso, Madrid’deki akademik hayatını bırakarak Katalonya’ya yerleşti. Burada gelecek vaat eden birçok sanatkarla tanıştı, arkadaş oldu. Ama ortalarında en çok Casagemas isimli gençten etkilendi. Picasso, geleceği parlak görünen Casagemas’ın hem kişiliğine hayrandı hem de Katalonya ve anarşist fikirleriyle ilgili sohbetlerine epey ilgi duyuyordu. Depresif kişiliği, alkol ve uyuşturucu bağımlılığıyla Casagemas’ın muhtaç olduğu isim de Picasso olacaktı.
1900 yılının Şubat ayı Picasso için çok değerliydi. 150’ye yakın yapıtıyla birinci solo standını açmıştı. Stanttaki tabloların birçoklarının teması mevt olacaktı. Casagemas’ın buhranı, genç yaştaki Picasso’nun tuvaline yansımıştı. Bilhassa Last Moments isimli tablosu o denli beğenilecekti ki, Paris’te yapılacak yeni yüzyıl kutlamalarında sergilenmesi için teklif bile alacaktı. O periyot modernizmin başşehri Paris’in kapıları artık Picasso için sonuna kadar açılacaktı. Picasso’nun, Ekim ayında Last Moments tablosunun standı için gideceği Paris’te yanında arkadaşı Casagemas da olacaktı. İki arkadaş, Degas’nın, Van Gogh’un ve Cezanne’ın bulunduğu galerilere gidecek, büyük bulvarlarda gezinecek ve sokaklarda gizlenmeden öpüşen aşıkları görünce Paris’e hayran kalacaklardı.
Paris’in büyüsü Picasso’nun fotoğraflarını de etkiledi. Artık vefat üzere iç bunaltıcı bahisler yerini dans eden ve öpüşen insanlara, kasvetli renkler de yerini ışıktan güç alan balo temalı renklere bırakmıştı.
Picasso sanat hayatında emin adımlarla ilerlerken, Casagemas da memnunluğu içinde bulunduğu ressam kümesine modellik yapan hoş Germaine’de arayacaktı. Picasso’ya daha sonra yazacağı mektuplarda belirteceği üzere, onun için tek kurtuluş yolu Germaine’di ve yarım kalan modülü Germaine ile tamamlanacaktı. Ne var ki, hoş model Casagemas’ın aşkına karşılık vermeyecekti.
Picasso, dostunun bulunduğu bu berbat durumu anladı, Casagemas’ı da alıp Malaga’ya döndü. Maksadı, onu bu hastalıklı durumdan kurtarmaktı. Ama Casagemas başında her şeyi planlamıştı bile. Üç hafta sonra Malaga’dan Paris’e, Germaine’nin yanına tekrar dönecek ve orada kendini vurarak hayatına son verecekti.
Casagemas’ın vefatından sonra Picasso’nun fırçası daima maviyi aradı. Fotoğrafları, ironik bir biçimde, yeniden kendisini vurarak intihar eden Van Gogh’un stilini hatırlatıyordu. Pişmanlığından ve kederinden arınmak için yaptığı La vie tablosuyla ölmüş dostuna kendisini çizdirtmiş üzere gösterecekti. Böylelikle zihninde arkadaşını hayata döndürecek, hatta orijinal bir hayatı resmederek tuvalinde ona bir bebek bile armağan edecekti.
Daha sonraları yaptığı çalışmalarla da ömür ve vefat ortasındaki ince çizgi, yıkılmış ve çelimsiz bedenler üzerinde gösterdi. Mavi devir, sefalet ve acının devriydi. Hoşluğu kaybolmuş yalnız bayanlar, yaşayan ölüler, hastalıklı ifadeler… Picasso’nun ruh hali tüm canlılığıyla resimlerindeydi.
Bu periyot, Picasso’nun kendi sanatını yaşadığı hayattan, politik kanısından ve tutkularından hiçbir vakit ayıramayacağını gösteren bir periyottu. Kıymetli yapıtlarının çabucak hepsinde fırçasının ucunda hisleri vardı. Savaşı anlatan Guernica’yı, bayanlara düşkünlüğünü gösterdiği Avignonlu Kadınlar’ı bu türlü çizebilecekti. Daha sonraları Kübizm ile çığır açacak ve sanatı özgürleştirecek olsa da, kendi hayatını sanatına ince ince işleyecekti.
Bu periyotta ektiği problem tohumları, daha sonraları canlı renkleriyle çiçekler açacaktı. Devirdeki tüm yapıtlarına işlenen bu hüzün ve ekonomik zahmetleri yavaştan kayboluyor, Picasso için mavi günler sona eriyordu. Artık ressamın temel tarzını de bulacağı “Rose dönemi” başlıyordu.
