Cambazın Cenazesi isimli oyunu 2015’in bitmesine günler kala izledim. “Geç oldu, lakin güç olmadı” dediğim oyunun fikri de zikri de ikincikat’a ilişkin. Sami Merat Baraçlı’nın projesi olan ”Yarının Oyunları” kapsamında ortaya çıkan bu şahane yapıtın muharriri ise işlerini sahnede daha sık görmek istediğimiz bir bayan: Firuze Engin.
Geçtiğimiz Mart ayında basına açık bir toplantıyla duyurulan ”Yarının Oyunları” projesinde, seyirci oylarıyla karar verilen dört tema belirleniyor. Ne yazacağını, yöneteceğini, oynayacağını bilmeyen müellif, direktör ve oyuncular kuranın sonucunu bekliyorlar. Sonuçlar geldiğinde de Firuze Engin’e ”dönüşüm” teması iletiliyor ve Cambazın Cenazesi ortaya çıkıyor.
İki oyuncu için yazılmış yirmi karakterden oluşan bu komik hikâyenin yıldızları Seda Türkmen ve İbrahim Halaçoğlu. Bu ikiliye hayran kalmamak elde değil. Bir bayan ve bir erkeğin tıpkı sahneyi paylaşması ise büsbütün tesadüf. Zira bu oyunda oyuncuların cinsiyetlerinin bir değeri yok. İki oyuncu dönüşümlü olarak yirmi karakteri canlandırıyor. Oyunun rejisi de Berfin Zenderlioğlu’na ilişkin.
Oyun, maruz kaldığımız kentsel dönüşümü ve dönüşüm sonucunda yaşanan trajediyi mizahi bir lisanla, bir Rumeli kasabası örneğiyle anlatıyor: “Kasabalının çok sevdiği ihtiyar Rasim İsmet ölür ve arkasında kocaman verimli bir bahçe içinde üç mesken bırakır. Merhumun tek istediği meskeninin bahçesine gömülmektir. Lakin o şimdi hasta yatağındayken çocukları herkesten habersiz bahçeyi satmıştır. Kasaba ikiye bölünür. Dönüşümü isteyenler ve istediği halde söyleyemeyenler. 15 yaşlarındaki iki torun her şeye inat dedelerinin vasiyetini yerine getirmeye ve cenazeyi mezarlıktan kaçırıp bahçeye gömmeye karar verirler. Yıkım için dozerler gelecek bile olsa!”[i]
Yaratıcı bir bakış açısıyla klasik meddah tiyatrosunu tekrar yorumlayan Cambazın Cenazesi, seyirciyle etkileşimi hiç bırakmıyor. Ezan sesiyle birlikte koltuklarda yerimizi aldığımızda kendimizi bir cenaze konutunun tam ortasında buluyoruz. Oyuncular sahneye çıkar çıkmaz izleyicilerle yakın bir bağlantı kuruyor. Oyun boyunca ise aralar güzelce ortadan kalkıyor ve anlatıcılar seyirciyle birlikte kahkaha atıyor, hüzünleniyor ve dalga geçiyor.
Mahalle eşrafının köy etrafında dönen dedikodularını, Karagöz Hacivat misali bir perdede oyuncuları oynatarak yorumlayan direktörün gölge oyunu göndermesini de es geçmemek lazım.
Televizyonda, sinemada, internette dolaşan, nitelikli içerikten ve estetikten mahrum üretimler gözümüzü, kulağımızı ve zihnimizi çoktan kirletti. Dikkatimiz esasen giderek azalıyor ve sonunu getiremediğimiz üretimlerin sayısı giderek çoğalıyor. Bu türlü bir ortamda, aslında ortalama bir izleyicinin dikkatini bir türlü çekemeyen tiyatro oyunları yılmıyor ve (şükürler olsun ki) üretmekten vazgeçmiyor.
Oyun, hiç düşmeyen gücü ve tabiri caizse sinema üzere akan kurgusuyla, iki anlatıcının yirmi karaktere bölündüğü öyküyü zihnimizde sinema üzere canlandırıyor.
Bana kalırsa, Cambazın Cenazesi yılın en hoş oyunlarından biriydi. Şimdi izlememiş olanlar için hâlâ talih var. Oyun, Ocak ayında da ikincikat Tiyatro’da olacak. Dahası, 19. Afife Tiyatro Mükafatları kapsamında Cevat Fehmi Başkut Özel Ödülü’nü konuta götüren oyunun metni çoktan basıldı ve raflarda yerini aldı.
[i] Cambazın Cenazesi. Firuze Engin. NotaBene Yayınları, 2015.
