İlham kaynağı bayanlar listesinin birinci sıralarında yer alan bir isim Vivian Maier. Hayatının 40 yıla yakın bir vaktini dadılık yaparak geçirdi. Lakin onu özel kılan ışık ve etraf algısının ne kadar gelişmiş olduğunu çabucak görebileceğiniz bir sokak fotoğrafçısı olması. Çektiği fotoğraflara bakınca, kendinizi bir vakit makinesine girmiş üzere hissetmenizi sağlayan bu bayanın hayatta olduğu müddet boyunca kimseye göstermediği binlerce fotoğrafı, vefatından sonra tesadüfen John Maloof tarafından keşfedildi.
2007’de konutunun karşısındaki müzayede salonuna giden Maloof, yazmakta olduğu tarih kitabı için Şikago’nun eski fotoğraflarını arıyordu ve meskene bir kutu dolusu fotoğraf negatifiyle döndü. İçinde işine yarayacak hiçbir şey yoktu, lakin bunların hepsi birer sanat yapıtıydı. Vizörün üstte olduğu Rolleiflex makinesiyle çekilmiş, sokağın kokusunu duyabileceğiniz, gençlerin, yaşlıların, zenginlerin, yoksulların, çocukların, alkoliklerin, evsizlerin, dilencilerin, hasılı hayata tutunmaya çalışan herkesin olduğu koca bir hatıra koleksiyonuydu.
Fotoğraflardan çok etkilenen ve geri kalanına da ulaşmak isteyen Maloof, öbür negatifleri satın alanları bulup Vivian’a ilişkin bütün fotoğrafları topladı. İnanması sıkıntı, ancak 100.000’e yakın negatif sinema, 2000 makara banyo edilmemiş siyah-beyaz sinema, 700’e yakın da renkli sinema bulmuştu. Birinci evrede bu kadar fotoğrafla ne yapacağını bilemedi, fotoğraflara baktıkça bu gizemli bayan hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak istedi. Bu süreçte fotoğrafları sergilemek istediği hiçbir müzeden olumlu karşılık alamayan Maloof, sonunda Şikago Kültür Merkezi’nde Vivian’ın çektiği fotoğraflarla bir stant açma imkânı buldu ve bu gizemli sokak fotoğrafçısı bayanın hikâyesi aldı başını yürüdü.
Doğduğu yeri, yaşadığı meskenleri, dadılık yaptığı çocukları ve onların ailelerini bularak kimisine nazaran garip kimisine göreyse toplumsallaşması neredeyse imkânsız olan Vivian hakkında bir belgesel hazırladı. Akademi Mükafatları ve BAFTA da dâhil olmak üzere “En Yeterli Belgesel” kolunda pek çok adaylığı bulunan Vivian Maier’i Bulmak (2013) isimli belgesel ağır ilgiyle karşılandı.
Hayatta olduğu mühlet boyunca kapalı kutularda sakladığı fotoğraf negatiflerinin artık dünyanın en ünlü müzelerinde sergileniyor olması, üzerlerinde herkesin gözünün gezmesi Vivian’ı memnun eder miydi bilinmez. Ancak Maloof bu yapıtları ABD, Norveç, Danimarka, Fransa, İtalya, Çin de dâhil olmak üzere pek çok ülkede sergiledi.
Maier’in gizemli hayatı hakkında daha fazla bilgiye ulaşmak pek mümkün değil üzere görünebilir. Lakin miras olarak bıraktığı yüz binlerce fotoğraf az da olsa kendisini tanıma, dünyaya bir de onun objektifinden bakıp hiç tanımadığımız insanlara gülümseme imkânı sunuyor. Fotoğrafların tamamına buradan erişebilirsiniz.
