Sony’nin açığa çıkmayan tek sırrı: “The Interview”

Seth Rogen’in Evan Goldberg ile birlikte yönettiği ve James Franco ile birlikte başrolünde oynadığı The Interview, 25 Aralık 2014’te gösterime girecekti. Televizyonda yaptıkları bir programla ünlenen iki gazetecinin, programın hayranı olduğu ortaya çıkan Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile bir röportaj ayarlamaları sonucu CIA tarafından onu öldürmekle görevlendirilmelerini anlatan sinema, Kuzey Kore hükümetinin yansısını çekmişti. Fakat gösterim tarihinde bir değişiklik planlanmıyordu. Geçtiğimiz hafta dağıtımcı Sony Pictures Entertainment sinemanın yayınlanmayacağını duyurdu.

Sony için hikâye aslında yaklaşık bir ay evvel başladı. Kasım ayının sonlarında, kendilerini “Guardians of Peace” (Barış Gardiyanları) olarak isimlendiren bir küme internet korsanı, Sony’ye yönelik bir taarruza başladı ve çalışanların bilinmeyen bilgileriyle yöneticilerin kendi ortalarındaki e-postaları dahil yaklaşık 40 GB’lık bilgiyi internete sızdırdı. Üretim halindeki sinemaların (örneğin yeni James Bond sineması Spectre) senaryoları, yapılan bütçe kısıntıları, kesim içi dedikodular[1], Brad Pitt, Tom Hanks, Julie Roberts üzere ünlülerin bağlantı bilgileri, stüdyonun cinsiyetçi uygulamaları[2] ve telif haklarını muhafaza hedefiyle Google’a karşı açtıkları zımnî savaş ile yöneticilerin Angelina Jolie hakkındaki hakaretamiz ifadeleri[3] ve Obama üzerinden yaptıkları ırkçı şakalar[4] açığa çıktı. Sony’nin eski ve şimdiki çalışanlarından oluşan bir küme, bilgilerine[5] sahip çıkılmadığı gerekçesiyle Kaliforniya Bölge Mahkemesi’nde dava açtı.

Seth Rogen ve James Franco, Opie Radio’ya verdikleri röportajda, çalıntı bilgilerin haber bedeli taşımadığını ve insanların bunlarla ilgili konuşmalarının yanlışsız olmadığını söylediler. Bunu Prof. Sami Selçuk’un 17 Aralık tapeleri hakkında söyledikleri üzerinden yorumlayabilir ve kanun dışı yollarla ele geçirilmiş bu e-postaların olağan ki rastgele bir yargı kararına bahis olamayacağını ve hukukta bir sonuç doğurmayacağını, fakat toplumsal hayatta ahlaki sonuçlar doğuracağını, insanların kendi değerlendirmelerini yapacaklarını söyleyebiliriz.

16 Aralık günü korsanlar sızdırdıkları evraklara şöyle bir not eklediler:

“Uyarı

The Interview sinemasının, galası dâhil, yayınlandığı her yer ve vakitte, dehşetin (terörün) içinde cümbüş arayanların nasıl acı bir mukadderata mahkûm olduklarını çok net bir formda göstereceğiz.

Yakında Sony Pictures Entertainment’ın ne kadar berbat bir sinema yaptığını herkes görecek.

Dünya dehşetle dolacak.

11 Eylül 2001’i hatırlayın.

Bu vakitlerde kendinizi bu yerlerden uzak tutmanızı öneririz.

(Eviniz yakındaysa, ayrılsanız âlâ olur).

Önümüzdeki günlerde yaşanacaklara Sony Pictures Entertainment’ın açgözlülüğü neden olmuştur.

Bütün dünya Sony’nin karşısında yer alacak, onu kınayacak.”

Bu tehdit üzerine, Sony sineması gösterime sokmama kararı aldı. Hatta New Regency ve Fox da kendi Kuzey Kore temalı sinemalarından vazgeçti.[6] The Interview sinemasının gösterime girmemesine bir reaksiyon olarak Kim Jong-un’un babası Kim Jong-il’i hicveden Team America: World Police‘i göstermek isteyen kimi sinemalar, sinemanın dağıtımcısı Paramount Pictures tarafından engellendi. Stüdyolar bu türlü tedbirler alırken Sony’nin bu kararı, ağır bir reaksiyonla karşılandı.

Beyaz Saray yetkilileri, hücumlardan ötürü Kuzey Kore’yi direkt suçlamadı, lakin Kuzey Kore’nin bu akınlarla “ilişkili” olduğunu düşündüklerini vurguladı. Amerikan istihbarat servisleri de emsal açıklamalarda bulundu. Obama, yaptığı basın toplantısında “Bir yerlerdeki bir diktatörün Amerika’da zorla sansür yaptırmasını kabul edemeyiz,” dedi. Mevzu farklı mecralarda, sansür ve Birinci Değişiklik’te[7] (First Amendment) yer alan söz özgürlüğü üzerinden tartışıldı. Ünlüler de toplumsal medyadan, anonim tehditler karşısında pes edilmesine ve bu uğurda söz özgürlüğünün hiçe sayılmasına reaksiyon gösterdi [8]. Şimdilik hiçbir yerde izlenemiyor olmasına karşın sinemanın IMDB puanının 32.500 kişinin oyuyla 9.9 olması (yakın vakte kadar 10’du), yansıların boyutu hakkında bir fikir verebilir.

Bu olayların akabinde yalnızca Sony’nin kararı değil, Amerikan hükümetinin yanıtı da reaksiyon çekti. Hükümetin NSA’in (Ulusal Güvenlik Dairesi) izleme faaliyetlerinin ifşa edilmesi, Michael Brown ve Eric Garner’ın polis tarafından öldürülmesi, CIA’in (Merkezi İstihbarat Teşkilatı) 11 Eylül sorgulamaları sırasında azap yaptığını gösteren bir raporun ortaya çıkması üzere olaylar karşısında ilgisiz kaldığını ve bir sinemanın vizyona sokulmaması üzerine söylenen “Bu bizim çizgiyi çektiğimiz yerdir. Biz kaygıyla yönetilen bir ulus değiliz” üzere kelamların çok gülünç kaçtığını vurgulayanlar oldu.

Robert Evans, cracked.com’da yayımlanan yazısında, feminist Anita Sarkeesian’ın gelen vefat tehditleri üzerine Utah Üniversitesi’nde bilgisayar oyunlarının cinsiyetçi yanlarını anlatacağı konuşmasını iptal etmek zorunda kalmasını hatırlatarak büyük şirketlerin, tek bir kurşunla öldürülemez yapıları ve olağan insanların sahip olmadığı kaynaklara kolay erişim imkanları nedeniyle bu tıp riskleri alabilecek durumda olduklarını, ancak para ödeyecek müşterilerin endişeleri ve paranoyalarını terör ataklarından daha kaygı verici buldukları için bu türlü tedbirlere başvurduklarını argüman etti. Nitekim bir terör saldırısı olma ihtimali çok düşük olsa da bundan korkarak sinemaya gitmeyecek insan sayısının yüksek olması ihtimali, şirketin alamayacağı bir riskti.

Tartışmalar devam ederken Kuzey Kore yetkilileri, taarruzlarla bir ilgileri olmadığını ve Amerika Birleşik Devletleri ile ortak bir soruşturma yapmaya hazır olduklarını belirtti. 23 Aralık’ta Kuzey Kore’nin interneti çöktü ve düzelmesi dokuz saat sürdü. Bu durumun Obama’nın bahsettiği “orantılı karşılık” ile bir ilgisi olup olmadığı şimdi bilinmiyor.

Şimdi bütün bunları bir kenara koyalım ve Sony’nin genel durumuna bakalım. Canon kameralarıyla, Philips, LG ve Samsung da televizyonlarıyla son yıllarda Sony’nin hayli canını sıkan ve bu pazarlardaki hâkim durumunu kaybetmesine yol açan firmalar oldu. Xperia Z serisi ile taşınabilir telefon pazarında Samsung ve Apple varken hâkim duruma gelmesi esasen çok zordu, lakin bu iki şirketin akabinde üçüncü dahi olamadı. 2011 yılında yeniden bir siber taarruzla 100 milyona yakın PlayStation kullanıcısının şahsî bilgilerinin internete sızdırılması, şirkete 83 milyon Dolar’a mal olmuştu. Kasım ayından beri müddet gelen olayların ise 75-80 milyon Dolar ortası bir maliyeti olacağı öngörülüyor. Sony Pictures bununla uğraşırken, Sony elektronik pazarındaki işlerini 2016’nın Mart ayına kadar kâra çevirmek için “acı bir yine yapılanma süreci” yaşayacağını, bu süreçte binlerce işten çıkarmanın olacağını açıkladı. Şu an için şirketin tek tesellisi, PlayStation serisi ile oyun konsolu alanındaki hâkimiyetini sürdürüyor olması.

Film eleştirmeni Mark Schilling’e nazaran The Interview‘un yayınlanmasından vazgeçilmiş olması, Sony’nin kesim içi prestijini uzun müddet sarsabilir: “Seyirci sinemaların üzerindeki stüdyo etiketleriyle ilgilenmez; fakat Hollywood’daki beşerler kiminle muhatap olduklarını bilmek isterler ve Sony Pictures, en kolay haliyle tabir etmek gerekirse, onların inancını boşa çıkardı.”

The Interview‘u nerede, ne vakit ve ne halde izleyebileceğimiz şimdi aşikâr değil, lakin şu an için internet üzerinden sinemanın iki başka fragmanı ile bir sahnesini (Kim Jong-un’un ölümü) izleyebilmek mümkün. Sony’nin, sinemaya yönelik artan merak ve tehditler karşısında sağlam duramamasından doğan yansılar sonucunda sineması Netflix, YouTube yahut BitTorrent gibisi bir internet sitesinde yayınlamayı düşünmeye başladığı söyleniyor.[9] Bundan vazgeçseler bile siber-güvenlik konusunda pek de başarılı olmadıklarından emin olmuşken sinemanın tamamını da yakın bir vakitte bir formda izleyebileceğimizi öngörebiliriz. 23 Aralık’ta yaptığı bir açıklamada, Sony sinemanın Noel günü sonlu sayıda salonda gösterilmesine karar verdiğini belirtti. Sonuç olarak sinemanın birinci gösterimi bir formda yapılmış olacak, ancak devam eden siber-güvenlik tartışmaları sinemanın izlenmesiyle bitecek üzere durmuyor.

[1]Bunların ortasında Spider-Man sinemalarının yıldızı Andrew Garfield’ın, ikinci sinemanın gişedeki başarısızlığı üzerine yöneticilerle ayarlanmış bir yemeğe katılmaması sonucu yeni sinemada olmayacağı, Ghostbusters‘ın tamamı bayanlardan oluşan bir kast ile tekrar çekilmesinin planlandığı, bir Sony çalışanın “vasat Adam Sandler sinemaları çekiyoruz” şikayeti ve Channing Tatum’un 22 Jump Street‘in gişe performansını kutlamak için üretimcilere attığı komik e-posta var.

[2]Sızdırılan e-postalardan bir adedinde, Sony’nin alt ünitelerinden olan Columbia Pictures’da tıpkı işi yapan iki yapımcıdan erkek olanın, bayan olandan yaklaşık $1 milyon daha fazla kazandığı ortaya çıktı. American Hustle sinemasında oynayan Jennifer Lawrence ve Amy Adams’a sinemanın gişe geliri üzerinden teklif edilen oranın, Bradley Cooper, Christian Bale ve JeremyRenner’a teklif edilenden az olduğu görüldü.

[3]Yapımcı Scott Rudin, Sony Pictures eş başkanı Amy Pascal’a gönderdiği e-postada Jolie’yi “yeteneksiz bir velet” olarak nitelendiriyor ve “bu bayanın delililiği ve azılı egosu düşünülürse onun yapmak istediği sineması çekmememizin neden berbat bir şey olduğunu anlayamıyorum” diyor.

[4]Barack Obama tarafından düzenlenen bir kahvaltıya katılacak olan Amy Pascal ile Scott Rudin ortasında şöyle bir diyalog geçiyor:

• Şu aptal kahvaltıda lidere ne sormalıyım?

• Filmlerimizden kimilerini finanse etmek ister mi?

• Pek sanmam. Django‘yu sevmiş mi diye sorayım mı?

• 12 Years. Yahut The Butler. Ya da Think Like A Man?

• Ride Along. Kevin Hart’ı sevdiğine eminim.

[5]Bugüne kadar Sony Pictures’da çalışmış yahut hala çalışmakta olan 47.000 kişinin bilgisayar şifreleri, kredi kartı ve toplumsal medya hesap bilgileri ile toplumsal güvenlik numaraları sızdırıldı. Evrakların içinde yaklaşık 35-40 çalışan ve ailelerinin sıhhat durumları, gördükleri tedaviler ve hastane faturaları hakkında ayrıntılı bilgiler de yer alıyordu.

[6]Bu sinemanın isminin Pyongyang olacağı ve Nazaran Verbinski’nin yönetip Steve Carell’in oynayacağı sav ediliyordu.

[7]1787 yılında kabul edilen Amerika Birleşik Devletleri Anayasası’na 1789 yılında Haklar Bildirgesi (Bill of Rights) ismiyle getirilen on değişiklikten birincisi, söz özgürlüğünü düzenliyordu.

[8]Michael Moore, Twitter hesabından Fahrenheit 9/11 yayınlanmadan evvel sayısız tehdit aldığını, lakin bunların ona mani olmadığını söyledi ve “artık Hollywood’u yöneten internet korsanları”ndan romantik güldürü ve Michael Bay sinemalarını azaltarak, Transformers sinemalarını ise derhal bitirmelerini talep etti. Bunun yanı sıra Steve Carell, Jimmy Kimmel, Ben Tarzlar, Zach Braff ve Neil Gaiman üzere isimler de kendi hesaplarından Sony’nin kararına reaksiyon gösterdi.

[9]Twitter’da Sony’nin, sineması PlayStation ağına yüklemesi üzere bir talihinin da olduğu “keşke Sony’nin milyonlarca meskende yer alan ve sineması yayınlamak için kullanabileceği bir medya konsolu olsaydı” diye hatırlatıldı.