Stevie Wonder körlüğünü asla bir dezavantaj olarak görmedi ve elli yıldan fazla bir mühlet boyunca da haklı olduğunu kanıtladı. Yeniden de muazzam yeteneğine karşın, körlüğü mevcut marifetlerine daha fazla katkıda bulunmuş olabilir. Bir araştırma, görme engelli müzisyenlerin beyinlerinin görebilen müzisyenlerin beyinlerine kıyasla müzikal olarak çok daha uyumlu olabileceğine dair çok büyük bulgular elde etti.
Görme engelliler erken yaşta görme yeteneklerini kaybettilerse bu muhakkak bir dezavantaj, lakin müzikal hassasiyet kelam konusu olduğunda şaşırtan bir formda olumlu tesirleri ortaya çıkabiliyor. Görme engelli çocukların beyinleri, topladıkları duyusal bilgilerden daha uygun faydalanabilmek için birçok radikal değişiklik geçiriyor. Birçok fMRI ve lezyon çalışmasının gösterdiğine nazaran, çocuk yaşlardan beri görme engelli olan bireyler, işitsel uyarıcılara daha yeterli yanıt verebilmek için, beyinlerinin görsel korteksinin büyük bir kısmını işitmeye yönelik hedefler için yine düzenliyorlar. Ne kadar erken yaşta görme yetisi kaybedildiyse, sonların erken yaşlarda çok daha esnek olması sayesinde, işitsel korteks o kadar güçlü oluyor.
Ray Charles, örneğin, yedi yaşında kör oldu. Melbourne Üniversitesi’nde yapılan araştırmalar, müzikal eğitimleri ne düzeyde olursa olsun, genç yaşta kör olan insanların görebilen insanlara kıyasla çok daha âlâ ses ve tını ayırt edebildiklerini ortaya çıkardı. Müzik eğitimi bu yeteneklerin gelişmesine alışılmış ki yardımcı oluyor, lakin muhakkak ki görme engelli beşerler çok daha hassas bir sinirsel altyapıyla yola çıkıyor, yani maça 1-0 önde başlıyor. Araştırmalara katılan görme engelli bireylerin, tek kulaklarını kullanarak sesin konumunu belirleme konusunda çok daha başarılı oldukları görüldü. Gözleri gören yahut görmeyen herkes sesin nereden geldiğini iki kulağıyla çok kesin bir formda belirleyebilir, lakin bunu tek kulağıyla başarabilenler yalnızca görme engelliler.
Görme engelli müzisyenler tarihte her vakit en şöhretliler ortasında olmuştur. Blues öncüsü Blind Willie Johnson, opera yıldızı Andrea Bocelli. Hatta Homer’in bile İlyada ve Odysseia’yı birinci sefer söylediğinde görme engelli olduğu rivayet ediliyor. Rolling Stone’un Tüm Vakitlerin En Güzel 100 Sanatkarı listesine Stevie Wonder hakkında yazan Elton John, şunları söylüyor, “Ray Charles ile birlikte, dünyaya gelmiş en düzgün R&B müzikçisi. Charlie Parker yahut John Coltrane ile birlikte çalabilir ve yerini koruyabilirdi.”
Zevk yahut yaratıcılıkla hiçbir ilgisi olmamasına karşın, görme engelli müzisyenler tarih boyunca olağandışı teknik kabiliyete sahip olduklarını kanıtladılar. Örneğin, gözleri gören müzisyenlerle kıyaslandığında, mutlak kulağa sahip olmaya çok daha eğilimliler. Beth Israel Deaconess Sıhhat Merkezi’ndeki araştırmacılar 2004 yılında, görme engelli müzisyenlerin %60’ında mutlak kulağa rastlandığını, fakat gözleri gören müzisyenlerde ise bu oranın yalnızca %10 olduğunu belirtmişti. Stevie Wonder ise esasen mutlak kulakla doğmuştu.
Hikâyenin tamamı bu değil. Araştırmaların bütün bu çokluğuna karşın, ziyadesiyle gelişmiş işitsel marifetlerin müzikal yetkinliğe nasıl dönüştüğü hala tam olarak besbelli değil, hatta, toplumumuzun takıntılı olduğu mutlak kulağın bile. Yeniden de, günün sonunda, bütün bu dönüşümler, gözleri gören müzisyenlere kıyasla seslere çok daha şiddetli yanıt verebilen ve dönüştürebilen, daha güçlü ve dinamik işitsel kortekse işaret ediyor.
Yine de yanılgı yapmayalım, körlük hiçbir şartta müzikal harikalığı garanti etmiyor. Hepinizin bildiği üzere, Ray Charles’ın dediği üzere “Kör olduğum için yeterli olduğumu düşünmüyorum. Düzgün olduğum için uygun olduğumu düşünüyorum.” Haklıydı da: bir müzik dahisi olmak, âlâ bir kulaktan çok daha fazlasını gerektiriyor.
*Bu yazı, Merve Evirgen tarafından Tom Barnes’ın mic.com’da yayınlanan makalesinden çevrilmiştir.
