Müzik akımları her vakit müzisyenler tarafından yaratılmayabilir. Bir mekân, bir seçki, bir hal üzerinden yeni bir kültürel akım toparlamak, bunu yapabilecek öngörüye ve kibre sahip olmak, vakit zaman içeriği üretmek kadar değer taşıyabilir. 90’ları kasıp kavuran “Seattle Sound”un hikâyesini de sesleri çıkaran müzisyenler kadar, o sesleri dinleyip albümleri yayımlayan Bruce Pavitt yazıyor.
Hayatına 80’li yıllarda bağımsız plak şirketlerinin albümleri üzerine aylık yayımlanan bir fanzin olarak başlayan Subterranean Pop, dördüncü sayısı itibariyle tanıdığımız, bildiğimiz, sevdiğimiz Sub Pop ismini alıyor. Evergreen State College’da bir ders kapsamında hazırlanan bu fanzin, Pavitt’in 1983’te Seattle’a taşınmasıyla mahallî gazete The Rocket’ta “Sub Pop U.S.A.” ismiyle bir köşe olarak ismini duyurmaya 1988’e kadar devam ediyor.
Bu sıralarda yaptığı seçkileri basmaya kadar veren Pavitt, Sub Pop’u bir plak şirketine dönüştürüyor ve şirketin birinci uzunçaları olan Sub Pop 100’ı yayımlıyor. Sonic Youth da dâhil olmak üzere birçok lokal müzik kümesi ve müzisyenden örnekler taşıyan albüm, Sub Pop’a bağımsız bir plak şirketi olarak büyük prestij kazandıracak kadar başarılı oluyor. Bu muvaffakiyetle birlikte demo’larını dinleyip beğenmeyecekleri kümelere, “Dear Loser” (Sevgili Kaybeden) hitabıyla başlayan mektuplar göndermelerine neden olacak kadar büyüyen bir özgüvenin temellerini atan Pavitt ve şirketin mali işlerine bakması için paydaşlık kurduğu Jonathan Poneman, işlerini bırakıp tüm güçlerini Sub Pop için harcamaya karar veriyorlar.
Neredeyse büsbütün Bruce Pavitt’in müzikal zevki ve kültürel algısıyla seçilen kümelerin müzikleriyle dolu karışık albümler, aylık abonelik sistemiyle isteyenlerin kapılarına kadar gidiyor. Pavitt’in yaptığı bu seçkiler bildiğimiz manada grunge’ı alıp, cins dâhili ve harici karakteristik özellikler taşıyan “Seattle Sound”a dönüştürüyor.
Seattle Sound’un bu kadar kendine mahsus olmasının tahminen Pavitt’in seçkileri kadar kıymetli bir modülü da Sub Pop için 1987 ve 1989 yılları ortasında 75 albüm, EP ve single hazırlayan (bu hayli sıra dışı sayılabilecek bir sayı) müzik imalcisi Jack Endino’nun müzik kayıt ve miksinde takındığı tutum olarak görülebilir. İki sene üzere kısa bir müddet içinde ürettiklerinin ölçüsüne bakmak bile, Endino’nun işlerinin üzerine pek de fazla vakit harcamadığını, köşeli, doğal ve sterilize edilmemiş işler ortaya koyduğu anlamaya yetiyor. Bununla bir arada kayıt ve miks süreçlerini hızlandırmak için stüdyosunda kurduğu sistemik “pre-set”ler (önceden ayarlanmış sinyal akışı ve kayıt düzeni) bu mühlet boyunca elinden çıkan her müziğin sonik olarak hayli dengeli olmasına sağlıyor. Tek başına ekipmanların (Abbey Road’un mikser masası, Sound City’nin kayıt odası vb.) bile “sound” yaratabildiğini düşündüğümüz vakit, bütün sistemin tıpkı ya da en azından emsal ayarlarda tutulup 75 farklı işe analog imzalarını bırakmaları, bütün bunların da sterilize müzikten pek de hoşlanmayan Endino üzere bir yapımcının denetiminde olması Sub Pop’un “Seattle Sound”u yaratmasına oldukça katkıda bulunuyor.
Başta Nirvana ve Soundgarden olmak üzere gitgide popülerleşen Seattle Sound sakinleri, Sub Pop’un ve Pavitt’in ismini ABD çapındaki tüm amatör grunge, indie ve softrock kümelerinin akıllarına kazırken, 90’lar boyunca albümler ve seçkiler giderek daha da zenginleşiyor. Dwarves ve L7 üzere punk kümelerinin yanı sıra The Shins üzere daha uysal müziklerin icracıları da artık Seattle Sound’un bir modülü haline geliyor.
1996’da Pavitt ve Poneman’ın Sub Pop’un geleceği hakkında bir kısmı felsefi bir kısmı ekonomik fikir ayrılıklarına düşmesi Pavitt’in ailesiyle daha fazla vakit geçirecek vakti bulabilmesine neden olurken, Sub Pop tekrar de kendi bildiği yolda uygun müziği, Seattle ruhunu bulup, parlatmaya devam ediyor. Örneğin Iron & Wine, Pavitt sonrası Sub Pop’un ön cephesinde korkusuzca ve yavaşça savaşanlardan sırf biri.
ABD’de 1990’lar, grunge’ı ve ardından Seattle Sound’u doğururken, bir evvelki jenerasyona öfke, büyük hayaller ve hayal kırıklıkları, banliyö ergenlikleri üzere kişiselleşme ve farklılaşma sancılarına ve naif güneşli gün hüzünlerine sahne açtı. Bu sahne kültürel bir manifesto oluşturdu, zamane gençleri bu manifestoyu üzerlerinde pek hoş taşıdı. Sonraki jenerasyonlar ve kültürün yavaş seyahat ettiği zamanlardaki dünyanın geri kalanı (misal 2000-2010 Ankara’sı neredeyse ufak bir Seattle gibiydi) 2010’lara kadar bu heyecanlı, karamsar fakat hayat dolu akımı sürüklemeyi ve hayatta tutmayı başardı. Nirvana “About A Girl” müziğini yazmasaydı, Seattle’da hiç yağmur yağmasaydı ve tahminen de paha biçildiğinden daha değerli olan Sub Pop bu çılgınlığı, derleyip CD ve plaklara dönüştürmeseydi müzik piyasası 20. yüzyıla tahminen de bu kadar hoş veda edemezdi.
El mahkûm vakte ayak uyduran Sub Pop’un, 21. yüzyıla merhaba diyerek 2003’te bastığı The Postal Service single’ı “Such Great Heights”ın bir milyon kopyanın üzerinde satması ise Seattle Sound’un nereye evrildiğini görmek ismine hayli aydınlatıcı. 90’lı yıllardaki üzere yeni kuşağı peşinden sürükleyebilir mi bilinmez, lakin yeni Sub Pop’ta da heyecan verici işler olduğunu kabul etmek gerek. Geçmişi hasretle anarken, gelecekte de güzel şeyler görmek, dinlemek en azından benim kendimi daha yeterli hissetmemi sağlıyor. Seattle’dan çıkan sesleri dinlemeye devam edin, oralarda hâlâ hoş şeyler oluyor.
