İklim değişikliği sebebiyle dünya ülkelerinin aldıkları tedbirler genelde daha yeşil ve şuurlu kentleri hedefliyor. Pekala, Türkiye ne durumda?
Notre Dame Üniversitesi Çevresel Değişim İnsiyatifi’nin hazırladığı bir veritabanı bulunuyor. Veritabanında 175 ülkenin iklim değişikliğinden ziyan görmeye yatkınlığı ve iklim değişikliğinin yaratacağı meselelere karşı ne kadar hazırlıklı oldukları raporlanıyor. Türkiye, iklim değişikliğine karşı 41. korunaklı ve 67. hazırlıklı ülke olarak yer alıyor. 1995’ten beri alınan tedbirler ve izlenen siyasetlerle sıralamada giderek üst sıralara çıkıyor. Veritabanına nazaran Türkiye’nin en düşük not aldığı mevzular güç ithalatı, ekosistemin ve bilhassa su ekosisteminin korunmasındaki yetersizlikler, siyasi istikrarın sağlanamaması ve toplumsal olarak yeniliklere ve teknolojik gelişmelere kapalı olmak formunda sıralanıyor. Bu eksiklikleri gidermek için atılabilecek kolay adımlar var, lakin gerçekçi olmak gerekirse eksiklikler giderilse de birtakım mevzuların önüne geçilemeyebilir.
Enerji ithalatının azaltılması için Türkiye’deki güç yatırımlarının sağlam adımlarla gerçekleştirilmesi, bunun için de öncelikle Türkiye’nin güç kaynakları hakkında bilgi edinilmesi ve bir an evvel fosil yakıt kaynaklarının kullanımının mümkün olduğunca azaltılması gerekiyor. Elbette tüketici kredileri, kampanyalar ve yetersiz toplu taşıma hizmetleriyle bu amacın yalnızca taşıma için bile gerçekleşmesi bir oldukça sıkıntı görünüyor.
Herkesin çok sevdiği rüzgâr gücü konusunda bir epey potansiyelin bulunduğu ülkemizde, güç kapasitesi düşük rüzgâr çiftliklerinin kurulması için hektarlarca orman yok ediliyor. Bu sebeple rüzgar çiftlikleri için daha ekolojik muhafazaya uygun yerlerin belirlenmesi gerekiyor, çünkü 40 yıllık ağaçların sağladığı faydayı 40 günlük fidanlar ne yazık ki sağlayamıyor.
Güneş gücü ise Türkiye’nin güç piyasasında yeni yeni kendine bir yer edinirken, gerek büyük şirketlerin yatırım tercihi olmaması gerekse yüksek fiyatları ile potansiyelini şimdi açığa çıkaramamış durumda. Bu hususta da teknolojik çalışmaların Türkiye’nin çeşitli teknoloji ve nanoteknoloji merkezlerinde çalışılması yahut Pak Kalkınma Sistemi (Clean Development Mechanism – CDM) çerçevesinde teknoloji transferi sağlanarak yapılması yararlı olabilir.
Hidroelektrik santralleri konusunda teknik bilgiden mahrum kimi STK’ların savunduklarının tersine, elimizdeki teknoloji geliştirilebilir yahut küçük ölçekli HES’ler ile daha sürdürülebilir bir duruma getirilebilir. Dünyada şimdi teknolojisi geliştirilmekte olan ve sürdürülebilirliği konusunda Kanada’da önemli tartışmalar yaratan kaya gazı ise şimdilik Türkiye’deki potansiyel yatırımların fizibilitesi düşünüldüğünde çok ileri bir adım olarak görünüyor. Fransa’nın yıllardır elektrik gücünün %75’ini sağladığı nükleer gücün elde edilmesi için de Türkiye’nin çok uygun bir nükleer güç mevzuatı bulunuyor. Lakin bu mevzuata uygun bir biçimde kurulup işletilecek santraller yerine, devlet yalnızca memleketler arası güç ve iktisat piyasalarında kendisine daha yeterli bir yer edinme emeliyle geçersiz imzalar atarak nükleer güçten elektrik üretimine geçiş yolunu seçiyor.
Özellikle dersini çalışan sivil toplum kuruluşlarının yahut enstitülerin bu taraftaki uğraşları daima olarak devlet tarafından göz gerisi ediliyor, siyasetler yalnızca ülkemizin milletlerarası taktikleri doğrultusunda şekillendiriliyor. Devlet, güce yahut etrafa ait harekete geçeceği vakit asla kamuoyunae, temel araştırmaları yapan STK’lara yahut enstitülerin farklı seslerine kulak vermiyor, değerlendirmeye almıyor. Bu noktada siyasi istikrarın sağlanması hedefiyle devletin daha işbirlikçi bir yapıya bürünerek farklı talepleri de değerlendirmesi gerekiyor.
Türkiye iklim değişikliği sebebiyle çoktan mülteci almaya başladığı komşu ülkelerden daha çok mülteci alacak üzere duruyor. Bu durumdaki mülteciler, literatürde iklim yahut etraf mültecileri olarak geçiyor. İklim mültecileri çoğunlukla Asya ve Afrika ülkeleri ile bu kıtaların etraflarındaki ada ülkeleri vatandaşları. Türkiye’de iklim değişikliği, mevcut gidişatla başta inşaat ve güç dalları olmak üzere pek çok kesimi etkileyecek. İklim mültecilerinin gelişiyle de bu kesimlerin ortaya çıkardığı karbon salınımı daha da artacak. Bu sebeple düzgüne giden bir iklim değişikliği profilinin en kısa vakitte daha da geliştirilmesi hazırlıklı olmamızı sağlayabilir. Ayrıyeten güç kaynakları için farklı teklifler kıymetlendirilerek hem ekolojik istikrarın korunması hem de güç açığının kapatılması yolunda adımlar atılabilir. Her ne kadar acil olarak harekete geçilmesi gereken bahisler olsa da, siyasi istikrar ve devlet siyasetlerinin uygunlaştırılması için 7 Haziran sonrasını bekleyeceğiz üzere duruyor. Bu noktada bireyler olarak yapabileceğimiz en güzel şey güç tüketimimizi azaltmak ve atıklarımızı mümkün olduğunca fazla dönüştürmek.
