Geçtiğimiz hafta Türkiye Suriye’deki IŞİD gayelerine hava taarruzları yaparak ve Türkiye’den kalkan Amerikan savaş uçaklarının örgütü gaye alacak sorti uçuşları yapmasına müsaade vereceğini açıklayarak, bölgedeki iç savaşa gittikçe daha fazla dahil olmaya başladı.
Uzun vakittir Suriye’deki savaşa müdahil olmak konusunda temkinli davranan, bölgedeki en güçlü askeri güçlerden biri ve birebir vakitte bir NATO üyesi olan Türkiye’nin bu atılımları IŞİD’e karşı verilen çabayı önemli derecede alevlendirebilir. Lakin bu atağın çabucak ardından yaşanan tehlikeli gelişmeler bölgede daha da fazla kaos yaratacak cinsten.
Geçtiğimiz Cuma günü, Türk savaş uçakları Kuzey Irak’ın ücra bölgelerinde faaliyet gösteren gerilla küme Kürdistan Emekçi Partisi’nin (PKK) kamplarına hava akınları düzenledi. Bu hücumlar Ankara hükümeti ile Kürt militanlar ortasında 2013’ten bu yana çoğunlukla sadık kalınmış ateşkesi sona erdirdi. Türkiye, IŞİD’in yarattığı riskler ve Kürt ayrılıkçılarla yaşadığı otuz yıldır süregelen uyuşmazlığı tıpkı potada eritmek konusunda verdiği çıkarcı kararla, bölgede ABD önderliğinde süren daha geniş koalisyon çalışmalarına köstek olabilir.
IŞİD’e karşı verilen, bölgede fiili bir uçuşa yasak bölge oluşturacak üzere görünen savaş ABD parlamentosundan manalı bir katkıdan yoksun olarak sürüyor. Washington’ın Irak ve Suriye’deki dahiliyetinin hudutlarını çizecek olansavaş kararının boyutu ve tabiatı hakkında bir fikir birliğine varmakta başarısız olan parlamenterler pasif kalarak Obama idaresinin giderek daha derin ve karmaşık bir savaşa hakikat sürüklenmesine müsaade verdiler.
Türkiye’nin Suriye’de daha çok varlık göstermesini hedefleyen ABD’li yetkililer, PKK bölgelerini bombalamasını eleştirmek konusunda isteksiz görünüyorlar. IŞİD’e karşı yürütülen çalışmaların önderlerinden Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Brett McGruck, haftasonu yaptığı açıklamada ABD’nin Kürt kümelere yapılan hava hücumlarında bir rol oynamadığını lakin Türkiye’nin kendini savunma hakkını kabul ettiklerini söyledi.
PKK’ye yeni taarruzlar düzenlerken tıpkı vakitte IŞİD’le bir savaş yürüten Türkiye, o denli görünüyor ki bölgede yaygınlaşan silahlı Kürt kümeleri hudut bölgesine toparlamak konusunda hayli istekli. Kürtler, İran, Irak, Suriye ve Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde uzun müddettir kendi hâkim ülkelerini kurmaya çalışıyorlar. Bu durumun ortadaki çatışmayı güçlendirerek çözülmesi mümkün değil, fakat karşılıklı müzakerelerle çözülmesi olası.
Kısa vadede Türkiye’nin tavrı, IŞİD ile verilen savaş için verimsiz. PKK’nin Suriye yapılanması Halk Müdafaa Birlikleri (YPG), Suriye’de toprak tutacak savaşçılar arayan ABD ordusunun en emniyetli müttefiklerinden biri.
Eğer Türkiye IŞİD’i dağıtmaya odaklanırsa, memleketler arası uğraşın daha fazla güç kazanması olası. Amerikan savaş uçaklarının Türkiye’den kalkarak faaliyet göstermeleri, amaçlara gidiş ve geri dönüş müddetlerini epeyce kısaltıyor. Ayrıyeten Türkiye IŞİD’e asker ve para akışını durdurmaya yönelik adım atmakta hiç olmadığı kadar istekli görünüyor. Lakin eşzamanlı olarak Kürtlere karşı yürüttüğü savaş bu istek ve eforları baltalayabilir.
* Bu yazı, The New York Times yayın şurasının nytimes.com’da yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
