Kapitalizmin global ölçekteki açık zaferinin akabinde artık unutulmuş üzere görünen bir sıkıntının üzerinde durmak istiyorum: 1917’de gerçekleşen Ekim İhtilali insan cinsinin tarihinde eşi gibisi görülmemiş bir olaydı.
Bu bağlamda, enine uzunluğuna düşünülürse, insanlık tarihinin epey kısa olduğu da hatırlanmaya bedel. Yaklaşık 200 bin yıllık insanlık tarihi, dinozorların gezegenemizde karar sürdüğü milyonlarca yılla kıyaslanınca pek de uzun değil. Bu kısa kesit boyunca aslında yalnızca bir asıllı “devrimin” gerçekleştiğini ileri sürebiliriz: Neolitik İhtilal. Bu ihtilal çok daha tesirli araç gereçler, yerleşik tarım, sabit bir toprak sahipliği anlayışı, çanak çömlek, çalışmayan bir yönetici sınıfının varlığına imkan tanıyan bir besin bolluğu ihtimali, nihayetinde devletin, yazının, paranın ve vergilerin icadı, (bronz sayesinde) askeri teçhizatın mükemmelliştirilmesi ve uzun uzaklıklı ticaret manasına geliyordu.
Bütün bunlar, birkaç bin yıl öncesine dayanıyor ve hâlâ tıpkı noktadayız. Çağdaş bilime dayanan endüstriyel üretim birçok süreci hızlandırmış olsa da, hakikat şu ki dünyamız hâlâ düşman devletlerin, savaşların, hudutlu bir finansal oligarşinin egemenliğinin, memleketler arası ticaretin belirleyici değerinin, ordular aracılığıyla hammadde yağmalamanın, neredeyse büsbütün muhtaç birkaç milyarlık insan kitlelerinin ve her bölgeden fakir köylülerin madun rolü üstlendikleri tıka basa dolu metropollere aralıksız kitlesel göçlerinin dünyasıdır.
Devletlerin ekonomik temellerinin sorgulanması, epey gecikmeli olarak, en fazla birkaç yüzyıl evvel politik tartışmaların merkezine yerleşti. Birebir baskıcı ve ayrımcı toplumsal örgütlenmenin kendisini şu yahut bu devlet biçiminde (kişisel iktidar yahut demokrasi) kusursuzca ortaya koyabildiğini lakin o vakitten beri savunabiliyor, hatta kanıtlayabiliyoruz. Yani, en kıymetli devlet kararlarının her durumda özel mülkiyetin sınırsızca korunmasını, bu mülkiyetin aile bağıyla devredilmesini, nihayetinde doğal ve kaçınılmaz olarak bütünüyle müthiş eşitsizliklerin sürdürülmesini sağlayan örgütlenme.
Ardından, sadece siyasal iktidarın biçimini sorgulayanlara bütünüyle farklı bir tertibin devrimci inisiyatifleri eklendiler. 19. yüzyılın tamamına bu türlü bir yönelime sahip devrimci teşebbüslerin (çoğu kanlı) başarısızlıkları damga vurdu. Paris kaldırımlarındaki otuz bin kaybıyla Paris Komünü bu felaketlerin en görkemlisi olmayı sürdürüyor.
Öyleyse şunu söyleyebiliriz: 1914-1918 ortasındaki Büyük Savaş’a fikirsizce kendini bırakan despotik Rus devletinin zayıfladığı şartlarda bu devleti alaşağı eden birinci demokratik ihtilalin (Şubat 1917) akabinde, bir manada yatıştırılamaz biçimde örgütlenmiş Bolşevik Parti’de sıkı bir Marksist kültür ve Paris Komünü’nden alınan derslerle dolu uzun periyodik militan tecrübesi birleştiren Lenin ve Troçki’nin önderliğinde, sınırlayıcı muhafazakâr sendikaların yokluğunda yeni şekillenen ve ayaklanmaya ziyadesiyle eğilimli genç personel sınıfının birleşmesiyle, insanlığın birinci post-neolitik ihtilali Ekim 1917’de zafere ulaştı.
Bu, bütün “modern” toplumların binlerce yıllık temellerini, üretim ve ticaretin finansal denetimini üstlenen bâtın diktatörlüğünü çökertmeyi açıkça hedefleyerek gücünü ortaya koyan bir ihtilal manasına geliyordu. Bu, yeni bir modernitenin kuruluşuna açılan bir ihtilaldi. Bu mutlak yeniliğin ismi da (bana nazaran hâlâ öyledir) komünizmdi. Emekçi ve köylü halk kitlelerinden entelektüellere ve sanatkarlara kadar dünyanın dört bir yanından beşerler, bu ihtilali evvelki yüzyılın ağır hezimetlerinin akabinde gelen bir intikam coşkusuyla karşılayarak “komünizm” ismiyle tanıdılar. Lenin, artık muzaffer ihtilallerin çağının geldiğini ilan edebilirdi.
Bu emsalsiz maceranın sonraki görünümleri ve şimdiki neolitik kliklerin dünya çapında denetimi yine ele geçirdiği mevcut durum ne olursa olsun, Ekim İhtilali insan varlığının zamansal düzleminde tüm temsillerine karşın hakim kapitalizmin geçmişe ilişkin bir şey olduğunu ve sonsuza dek o denli kalacağını bilmemize temel oluşturuyor.
*Alan Badiou’nün birinci olarak L’Humanité’de yayımlanan bu yazısı, Cüneyt Bender tarafından Verso Books için yapılan İngilizce çeviriden çevrilmiştir.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ güzel işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut tertipli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
