Havalimanı görevlileriyle Hataylılar kadar hengame eden yoktur herhalde. Hatay’dan İstanbul’a, İstanbul’dan dünyanın öbür ucuna taşınan sürkler, nar ekşileri, kahveler… Biber salçasının en acılısı peynir kabında saklanır, bayramda konuğa kömbe dağıtılır bizim oralarda. Mutfağımızla da sonlu kalmaz insanımızın zenginliği. Hiçbiri din, mezhep, ırk, millet farkı gözetmez. O yüzdendir zannediyorum, “mezhep” ne demek öğrendiğimde pek de küçük sayılmayacak bir yaştaydım. Bu, rastgele dini yahut mezhebi azınlığına mensup olmamanın ayrıcalığıyla açıklanırdı diğer bir yerde yaşıyor olsaydım. Lakin Hatay’da durum farklıydı. Biz bize, daima birlikte hoştuk Hatay’da. Kürdü, Ermenisi, Alevisi, Rumu, Yahudisi… Anadolu’nun birinci mescidi Habibi Neccar’ın, birincilerin kilisesi St. Pierre’in meskenidir Hatay. 7 kere yıkılıp 8. defa kalkmak için çırpınanların, sonsuz müsamahanın kentidir.
4000 yıldır zelzele gerçekliğiyle yaşayan bir kent Hatay. Mayıs 526’da meydana gelen bir sarsıntıda 250 bin kişi ölmüş mesela. Antakya’nın yanı sıra Defne yerle bir olmuş. 846’da Antakya ve Musul’da 20 bin, 1054’de 10 bin kişi ölmüş. 1157, 1615 ve 1872 sarsıntıları Antakya’da, 1822 zelzelesi ise İskenderun’da büyük hasarlar bırakmış.
Hatay’ın sarsıntı açısından riskli olduğunu bilmek için dört bin yıllık tarihine hakim olmaya pek de gerek yok. Şimdi ilkokulda öğretiyorlar çocuklara zelzele gerçekliğini. “Çök, kapan, tutun” formülünün yandaş müteahhitlerin kumdan binalarından sağ çıkmaya yetmeyeceğinden bahsetmiyorlar alışılmış ki. Lise eğitimimi İstanbul’da aldığımdan, günlerim Sabiha Gökçen-Hatay Havalimanı ortasında geçerdi. 15 yaşımdaki halimle biliyordum Hatay Havalimanı’nın bir bataklık üzerinde olduğunu. Yağmur yağıyordu, büyükşehrin havalimanına giden yol çamurdan gidilemez hale geliyordu. Uçaklar rötar yapıyordu ya da uçuşlar büsbütün iptal oluyordu. Artık o da olmuyor, Hatay Havalimanı hakikat düzgün kullanılamıyor. Hataylının gereğince sıkıntısı yokmuş üzere bir de memleketine ulaşabilmek için Adana’ya yahut Antep’e uçması gerekiyor.
Bunlar, bir biçimde kaçıp gidebilenlerin, sığanacak öbür kapısı olanların yaşadıkları. Ömür çabasının asıl büyüğünü Antakya’yı, Samandağ’ı, Defne’yi, İskenderun’u terk etmeyen depremzedeler veriyor. Hatay’da hâlâ su yok. Ciddiyetini vurgulamak için tekrar söylüyorum, Hatay’da hâlâ su yok. Besin, giysi ve hijyen eserlerine erişim hâlâ külfetli. Kimi bölgeler elektrik problemiyle boğuşuyor. Kavurucu sıcakta konteynırda hayatta kalmaya çalışanlar ve pak suya erişimi olmayanlar siyasalları vazifeye çağırıyor. Antakyalı Hikaye Atçı “Hatay’ın meseleleri anlatması bir saat içinde bitirilebilecek sıkıntılar değil zaten” diyor Halk TV’ye verdiği röportajda. “6 ay geçmiş olmasına karşın en kolay insani gereksinimlerimiz; su, elektrik, besin ve giysiden yoksun kalan Hataylılar olarak artık bütün vekillerimizin gelip görmesini istiyoruz.”
Altı aydır zahter kokularından çok moloz tozları hakim Antakya sokaklarında. Ne Defne ayakta ne de İskenderun. Ne bir istifa ne de gönüllere su serpen bir yargılama: Hatay hâlâ bir başına. Birinci haftalarda bütün ülkenin gösterdiği dayanışma artık yok. Çabuk unutulduk diye düşünmeden edemiyor Hataylı. DW Türkçe’ye konuşan Türkiye Psikiyatri Derneği Lideri Prof. Dr. Ejder Akgün Yıldırım bu durumun tuhaf olmadığını söylüyor. Doğal afetlerde birinci aylarda canlı tutulan halk dayanışmasının ileriki vakitlerde sönmesini “balayı yahut kahramanlık dönemi” olarak isimlendirildiğini söz ediyor.
Hatay’daki balayı ve kahramanlık dönemi bitti. Bunu öngören Hataylı da aslında 14 Mayıs’ta ona nazaran sandığa gitti. Sevdiklerini enkaz altından kendi elleriyle çıkarmak zorunda bırakılanlar; komşudan kefen, Twitter’dan vinç bulmaya çalışanlar bu ağır yıkımın faturasını iktidara kesti. Sığındıkları kentlerden binbir gayretle Hatay’ın geleceğini tayin etmek için sandığa gidenler, kentin tekrar inşaasında Hataylının yanında olsun diye Can Atalay’ı kendilerine vekil seçtiler. Öte yandan cürümlerini örtmek için kadercilik oynayanların haklı olduğu bir konu var: Hatay’ın yaşadığı bu afet sahiden de çok daha büyük bir sıkıntı. Hatay’ın bugünkü CHP’li başkanı Lütfü Savaş aslında 2009’dan beri bu kenti yönetiyor. 2009’da AKP’den Antakya Belediye Başkanı seçilmiş, 2014’te de CHP’den Hatay için aday gösterilmişti. 2009’dan beri kenti yöneten Savaş’ın ihmalkarlığının kaç insanın canına mal olduğu ise hepimizin başında bir soru işareti olarak duruyor.
Yine bir ayın altısı fakat Hatay’ın hâlâ dayanağa gereksinimi var. Suya, elektriğe, besine ve giysiye; kendisini temsil eden vekillere muhtaçlığı var. Zelzelenin değil ihmalin can aldığını herkese anlatacak, gerekli yasal çabayı en önden yürütecek vekillere. Dört bin yıllık bu koca çınarın yedi sefer düşmüş olması, yedi kere de tekrar ayağa kalktığına işaret ediyor. Binaların enkazında yok olmaz bizim kültürümüz, müsamahamız. Bugüne kadar daima “Hatay değil İskenderun” hengamesi verdim nerelisin diye soranlara. Bugünse Arsuzluyum, Samandağlıyım, “Antekeliyim”. Yüzyılın katliamının üzerinden altı ay geçti, altıncı ayın altısında Hatay’ın hâlâ dayanışmaya muhtaçlığı var.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut sistemli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
