HBO üretimi Succession dizisinin sondan bir evvelki kısmındaki cenaze merasiminde “sevgili, dünya tatlısı babasına” methiyeler tertip Siobhan Roy, dizinin dört tektonik dönemi boyunca onu beyhude bir varlık haline getiren kalıbı ustalıkla tekrarlıyor: gerçeğin kıyısına dek parmak uçlarında ilerliyor, fakat gerçeğin karşısında gözleri kamaşınca geri çekiliyor. Shiv’in hatırladığına nazaran, çocukken kardeşleriyle birlikte bazen babasının ofisinin önünde oynarlarmış, babası da koridora fırlayıp onlara bağırır, dünyanın en güçlü medya holdinglerinden birini yönetirken huzur ve sessizlik talep edermiş. Shiv, “Orada yaptığı şey o kadar kıymetliydi ki, ne olduğunu anlayamazdık,” diyor. “Başkanlar, hükümdarlar, kraliçeler, diplomatlar, başbakanlar, dünya bankacıları filan.” Sonra duraklıyor, yutkunuyor ve geri çekiliyor. “Yani bilemiyorum, natürel.”
Aklı başında biri daha da ileri gidip şöyle diyebilirdi: “Bunu hâlâ anlayamıyoruz. O da anlayamadı.” Logan Roy’un gücünün sonlarını kavramadaki bu kolektif yetersizliğin kilisenin dışındaki dünyayı ateşe verdiğini kabul edebilirlerdi. Ancak ailesinin başka üyeleri üzere Shiv de pek akıllı değil. Sadece varlıklı. Dizi, finale yanlışsız ilerlerken, Shiv ile ağızlarında gümüş kaşıkla doğmuş kardeşlerinin güçlü olmak haricinde bir şey olmayı asla öğrenemeyecekleri gerçeğini tekrar hatırlatıyor.
Ödüllerle dolu, zeitgeist’a hükmeden yayın hayatı boyunca Succession pek çok şey oldu: Shakespeareyen bir topluluk güldürüsü, acımasız bir hiciv, ışıltılı bir drama. Lakin özünde daima ebatla ilgili bir diziydi. 10 milyar dolarlık bir satın alma mutabakatı ve üç göz kamaştırıcı düğünün üstüne Kanye West’inkinin büyüklüğünde bir doğum günü partisi yığarak “Zenginliğin ne demek olduğunu bildiğinizi mi sanıyorsunuz?” diye soruyordu. “Tekrar düşünün.”
Dahası, kameranın karakterlere süratle yakınlaşıp uzaklaştığı dizinin merkezindeki milyarderler de zenginliğin ne demek olduğunu bilmiyorlar: onların nüfuzu uzun vakit evvel insan bilincininin hudutlarını aştı, hepsini de yönetim kurulu toplantılarındaki hareketlerini yahut talihin kucağına atılmayı hayat memat sorununa dönüştüren dehşetli bir dar görüşlülüğe hapsetti. Bu dar görüşlülük, diziyi hem heyecanlı hem de eğlenceli hale getirdi: Waystar paylarının el değiştirmesini izlemek keyifliydi, ABD’ye istikamet veren insanların birçoklarının birer soytarı olduğunu bilmekse acıklı ve gülünçtü. Roy kardeşlerin öngörüsüzlüğü, sular durulduğunda bile trajik gelişmelere neden oluyordu.
Shiv çocukluk anısını paylaşıp Waystar’ın sebep olduğu kötülüklerle yüzleşmeye yaklaştıktan çabucak sonra Roylar ne yaparsa onu yapar ve dikkati tekrar kendinde toplar. Logan’ın kızı olmanın sıkıntı olduğunu, zira babasının “kafasına bir bayanın varlığını sığdıramadığını” söyler. Anlayamadığı şey, bunun babasının arızasından fazla arızasının bir belirtisi olduğudur. Anlaşılması zormuş üzere görünmesine karşın Logan’ın hedefi açıktı: daha fazlasını istiyordu. O, büyümek için yaşadı, bu kadar. Büyümeyi mümkün kılan düzenekler konusunda bir oligark için bile ziyadesiyle acımasızdı.
Logan dizinin sonlarına hakikat yaptığı, hayat görüşünü en çok açığa vuran konuşmalardan birinde şöyle diyordu: “İnsan nedir? Ekonomik bir ünitedir.” Zihnini çalışır vaziyette tutabilmesi için diğerlerini umursamaması gerekiyordu. Başına kendi varlığını bile sığdıramıyordu, geçmişin iblislerini (tacizci bir amca, müteveffa bir kızkardeş, vazifesi berbata kullanma suçlamaları yönelten eski çalışanlar) denetim altına almak için inşa ettiği duvarlar aşındığında da bunları dikkate almayı reddediyordu.
Dizinin gidişatı, bir müddetliğine Logan’ın iradesine boyun eğiyor üzereydi. Geçmişe dönüşlerin (flashback) olmayışı, (jenerik haricinde) olayların akışını sonsuz bir şimdiki vakte hapsetmişti; acıklı anlar, daha önemli iş sıkıntıları tarafından ya bir kenara atıldı ya da bu problemlerin içinde eritildi. Lakin Logan’ın vefatından sonra dizinin odağı kaydı, Logan’ın çocuklarına ve etrafındakilere dayattığı toplantıdan toplantıya koşuşturma anlayışının yas ve faşizm üzere gelgitli problemler karşısında nasıl yetersiz kaldığını gösterdi. Succession, Rupert Murdoch gibisi bir lokomotif olmadan, gerisinde kolektif bir sefalet bırakarak baş döndürücü bir hal alıyor ve özkaynak toplamayla ilgili yakın geçmişteki rastgele bir sınıf tenkidinden çok daha tesirli bir ihtar yapıyordu.
Logan Roy’un edebiyat alemindeki en açık benzerlerinden Kral Lear, emrindekilere ve sevdiklerine dönerek o meşhur sorusunu sormuştu: “Biriniz söylemez mi benim kim olduğumu?” Succession’ın da tüm dönemlerinde hatırlattığı üzere, kendisi dahil hiç kimse Logan Roy’un kim olduğunu söyleyemezdi. Logan, şirketinin büyümesine duyduğu fanatik arzuyu her zerresinde hissediyordu. Shiv, babasının cenazesinde fikrini açıkça söylemeyi beceremediği veda konuşmasını yapmadan evvel Logan’ın kardeşi Ewan da talihini dener. Kendisinin ve Logan’ın II. Dünya Savaşı esnasında mülteci olarak yaşadıkları travmatik anlardan bahseder, Logan’ın kusurlarını ikna edici bir biçimde sıralar, nihayetinde kardeşini sevmiş olması gerektiği sonucuna varır, ancak dürüstçe yapılmış rastgele bir tasvir onu yalanlayacaktır.
Kişisel detayları uyduruk popülist telaffuzlara feda eden heyecan verici konuşmasında, babasının kim olduğunu anlamaya en çok yaklaşan Logan’ın bir vakitler varisi olan Kendall olur. Kendall, “Babamın can yakabilecek bir kudreti vardı, yaktı da” diyerek başlar:
“Vay canına, şu katıksız ömürler, yaşatılanlar ve yarattığı şeyler… Ve para. Yoktan var ettiğimiz bu kusursuz uygarlığın can damarı, oksijeni. Bu büyük ulusa, dünyanın her tarafına gürül gürül akarak tüm erkekleri ve bayanları dilekle dolduruyor. Sahip olma, üretme, ticaret yapma, kâr etme, inşa etme ve geliştirme hırsını kamçılıyor. Hayal ettiği tüm büyük hayat kaynakları, yükselmesini sağladığı binalar, gemilerin çelik gövdeleri, eğlencele parkları, gazeteler, şovlar, sinemalar ve hayat…”
Peki, bütün bu yaygara ne işe yaradı? Logan’ın ismi nitekim de dünyanın dört bir yanındaki cümbüş parklarına, yolcu gemilerine ve büyük gelir getiren fikri mülkiyetlere kazınmış olabilir, lakin son günlerini çocuklarından farklı, en yakın danışmanlarıyla abuk sabuk atışmalarla ve kendinden onlarca yaşça küçük asistanıyla herkesi utandıran bir bağlantı yaşayarak geçirir. Bir uçağın tuvaletinde, iPhone’unu klozetten çıkarmaya çalışırken tek başına ölür.
Kendall, elbette, muhakkak şeyleri ifşa etmekten kaçınır. “Artık beşerler onun mükemmel, vahim gücünü karalamak için anısını baltalamak isteyebilirler. Yaradanım, umarım o güç benim de içimdedir,” diye devam eder. Elbette dizinin asıl esprisi, bu gücün ne kendisinde ne de huysuz ve bencil kardeşlerinde olması; asıl trajedisi de Roy kardeşlerinin her birinin o denli olmayı dilemesi, zira öteki türlü nasıl olabilecekleri hakkında hiçbir fikirleri yok.
Belki de Kral Lear’ın “Biriniz söylemez mi benim kim olduğumu?” cümlesinden daha meşhur cümlesi, kızı Cordelia’ya söylediği “Hiçten hiç çıkar” argümanıdır. Logan Roy, uzun hayatını güya bu fikre kafayı takmış ve bunu tersyüz etmeye kararlıymış üzere yaşadı. Hiçten hiç çıkıyorsa o halde her şeyini işine verecekti, böylelikle hiçten her şey çıkacaktı ve hepsi onun olacaktı. Fakat dizinin finalinde, Succession Shakespeare’in yanılıp yanılmadığını soruyormuş üzere görünüyor. Nihayetinde, ya her şeyden de hiçbir şey çıkmazsa?
*Bu yazı, Egemen Aray tarafından Conner Reed’in Jacobin’de yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ güzel işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
