Buna ateşkes denemez

Ateşkes muahedesini her iki tarafın da resmen onaylanmasıyla, Gazze’de 7 Ekim 2023’ten bu yana süregelen acımasız vahşetin akabinde coşkuya kapılmak pekâlâ cazip gelebilir. Lakin temkinli olmaya devam etmeliyiz. Reuters’a nazaran, “Anlaşma altı haftalık birinci ateşkes etabının anahatlarını oluşturuyor, İsrail güçlerinin Gazze’den kademeli olarak çekilmesini ve İsrail’in elindeki Filistinli tutuklulara karşılık Hamas’ın alıkoyduğu rehinelerin özgür bırakılmasını içeriyor.”

Gazze üzerindeki acımasız abluka hala devam ederken, bu muahede soykırıma son vermeyecektir. Eski Memleketler arası Ceza Mahkemesi başsavcısı Luis Moreno Ocampo’ya nazaran, abluka başlı başına bir soykırım hareketidir. Memleketler arası hukuka nazaran, abluka uygulamak savaş hareketi kabul edilir. Bu da boğucu kuşatma kaldırılmadan, İsrail’in yıllardır sürdürdüğü acımasız ve hukuksuz Gazze ablukası sona ermeden rastgele bir ateşkesin kalıcı olamayacağı manasına gelir. Birleşmiş Milletler, İsrail’i hala işgalci bir güç olarak görmektedir zira İsrail Gazze’yi karadan, havadan ve denizden denetim etmeyi sürdürmektedir.

Esasen bu muahede İsrail’in askeri işgalini kuvvetlendirmesine imkan tanıyor, Gazze’de kalıcı bir askeri varlık bulundurma ısrarına hizmet ediyor. Gazze’nin Mısır hududu boyunca uzanan hayati toprak şeridini, İsrail’in Gazze’yi kuzey ve güney bölgelerine ayırmak için inşa ettiği Netzarim Koridoru’nu ve İsrail’in askeri denetimi altında genişletilmiş bir “tampon bölgeyi” kapsıyor. Gazze’nin doğu ve kuzey hudutlarındaki bölgelerde yıkılmış Filistinli meskenlerinin ve yerlerinden edilmiş ailelerin kalıntıları üzerine inşa edilen bu tampon bölge, daraltılmış Gazze toprağını baştan uca kesiyor. Gazze’yi de gittikçe küçülen ve mültecilerle dolup taşan bir gettoya çeviriyor.

CNN’in Filistinli yetkililere atıfta bulunarak bildirdiği üzere, “İsrail güçleri muahedenin birinci evresinde Mısır-Gazze sonu boyunca uzanan dar bir toprak şeridi olan Philadelphia Koridoru boyunca askeri varlığını sürdürecek.” Halihazırda İsrail tarafından işgal edilmiş bu koridor Gazze’nin dış dünyaya açılan yegane köprüsüydü.

Dahası, “İsrail, Gazze’nin İsrail sonu boyunca bir tampon bölgeyi daha koruyacaktır fakat bu bölgenin ne kadar geniş olacağı açık değildir.” Öteki bir deyişle, İsrail Gazze’deki iki stratejik koridor üzerinde kalıcı denetim talep etmektedir. Bu, evvelki ateşkes görüşmelerini baltalayan bir taleptir. Ayrıyeten “Kuzey Gazze sakinlerinin şeridin kuzeyine serbestçe dönmelerine müsaade verilirken… açıkça belirtilmemiş ‘güvenlik düzenlemeleri’ yürürlükte olacaktır.” Bu durum, kuzeydeki konutlarına dönmek isteyen yerlerinden edilmiş Filistinliler için ölümcül sonuçlar doğurabilir. Kasım 2023’ün sonlarında, Gazze soykırımının ikinci ayında, Hamas ve İsrail süreksiz bir ateşkes muahedesine varmış fakat ateşkesin birinci gününde İsrail Savunma Kuvvetleri Kuzey Gazze’deki konutlarına dönmeye çalışan yüzlerce Filistinliye ateş açmıştı.

Bu ateşkes akan kanı durdurabilir lakin Gazze’nin acılarını sona erdirmeyecektir. İsrail’in kuşatma altındaki şeritte yarattığı bütün yıkımı açığa çıkaracaktır. Bir Birleşmiş Milletler raporuna nazaran, abluka altında kalırsa Gazze’nin yine inşası 350 yıl sürebilir. Birleşmiş Milletler Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu UNRWA’ya nazaran Gazze’nin sırf enkazını temizlemek bile on beş yıl sürebilir; Gazze Şeridi’nin dört bir yanına dağılmış binlerce ton patlamamış mühimmat da eforu. İsrail’in UNRWA’ya yönelik devam eden hücumları ise acil yardım uğraşlarını engelleyecektir.

Bildiğimiz Gazze artık yok. İsrailli başkanlar ve generaller Gazze’yi “taş zamanına döndürmekle” övünürken mecazi manada konuşmuyorlar. İsrail Gazze’yi yok etmiş, gelecek kuşaklar için “bütünüyle yaşanmaz” hale getirmiştir.

Anlaşmada konutlarını, okullarını, hastanelerini, barınaklarını, mescitlerini, su kuyularını ve tahıl değirmenlerini kaybeden, kentsel altyapıları yerle bir olan Filistinliler için tazminattan da kelam edilmiyor (İsrail bir yılda Gazze’ye 85 bin tondan fazla ABD imali bomba attı, bu çok sayıda nükleer bombaya eşdeğer). Bu muahede, daha çok bir rehine muahedesi. Filistinli Mahkumlar Derneği’ne nazaran, yaklaşık yüz İsrailli rehine karşılığında İsrail’in azap kamplarında içler acısı şartlarda tutulan on binden fazla mahkumdan yalnızca üç bin Filistinli mahkum etap aşama özgür bırakılacak (bunların birden fazla Ekim 2023’ten sonra Gazze’den kaçırılmışlardı).

Bu mutabakat arka niyetle müzakere edilmiş, içler acısı bir muahededir. Buna “ateşkes” demek aldatıcıdır. Mutabakat, Gazze’de tutulan İsrailli rehinelerin hür bırakılması için soykırıma orta verilmesinden ayrıca bir mana taşımamaktadır. Hiçbir formda kalıcı değildir, süreksiz bir duraksamadan ibarettir, özellikle İsrail müzakerecilerinin Gazze’deki askeri birliklerini tutmakta ısrar etmesi ve İsrail güçlerinin Lübnan’daki ateşkes mutabakatını yüz kezden fazla ihlal etmesi göz önüne alındığında (İsrail’in Gazze’deki ateşkes mutabakatlarını ihlal etme konusundaki uzun geçmişi düzgün bir biçimde belgelenmiştir) İsrail’in muahedeye bağlı kalacağının da garantisi yoktur.

Netanyahu, çeşitli vesilelerle niyetini birkaç sefer açıkça lisana getirdi. New York Times’ın bildirdiğine nazaran, rehinelerin özgür bırakılmasını sağlarken İsrail’in savaşa daha sonra devam etmesine imkan tanıyan “kısmi” bir mutabakat istiyor. Hamas’ın müzakerecileri daima olarak kalıcı bir ateşkes talep ederken, İsrailli önderler ne olursa olsun mutabakatın İsrail ordusuna Gazze’de akına ve işgale imkan tanıması gerektiğini ısrarla savundu. İsrail’in Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Gazze’deki etnik paklığı sürdürme kelamı vererek şu açıklamayı yaptı: “Artık bütün gücümüzle devam etme, bütün Gazze Şeridi’ni işgal etme ve temizleme, insani yardımı nihayet denetleme, Hamas büsbütün teslim olana ve tüm rehineler geri dönene kadar Gazze’ye cehennemin kapılarını açma vaktidir.”

Rehinelerin özgür bırakılması elbette hiçbir vakit İsrail’in önceliği olmadı. İsrail’in Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir bıkmadan usanmadan “defalarca” rehine mutabakatını engellemekle övündü. Netanyahu da siyasi mesleğini kurtarmak için ateşkes görüşmelerini daima sabote etti. İsrail, son müzakereler sürerken bile Filistinlileri fütursuzca ve barbarca katletmeyi sürdürdü, son yirmi dört saat içinde üç jenerasyondan oluşan bir Filistinli ailenin tamamı da dahil olmak üzere en az 62 Filistinliyi öldürdü.

ABD Başkanı Joe Biden, “çatışmaları durduran” muahedenin İsrailli rehinelerin hür kalmasını sağlamaktan ayrıca bir işe yaramadığını kabul etti. 13 Ocak’ta yaptığı konuşmada, İsrail’in güvenliğine ilişkin basmakalıp sözleri tekrarlarken Filistinlilere yönelik “insani yardım” konusuna da değindi. “Yaptığımız muahede rehineleri hür bırakacak, çatışmaları durduracak, İsrail’e güvenlik sağlayacak ve Hamas’ın başlattığı bu savaşta fecî acılar çeken Filistinlilere insani yardımı değerli ölçüde arttırmamıza imkan tanıyacak. Onlar cehennemi yaşıyorlar,” dedi.

Ama Gazze cehennemini Biden kendi elleriyle yarattı. İşin garibi, Donald Trump’ın Netanyahu üzerindeki baskısı sayesinde ya da Netanyahu’nun yeni lidere ikramı olarak ilerleme kaydeden ateşkes mutabakatının altı ay evvel Gazze’de on binlerce Filistinli daha katledilmeden evvel Hamas’ın kabul ettiği ve İsrail’in reddettiği mutabakatla çabucak hemen birebir olması trajiktir.

Ateşkes, İsrailli önderleri ne savaş hatalarından ne de insanlığa karşı işledikleri kabahatlerden aklamalıdır. Hükümeti bir yılı aşkın bir müddettir soykırım makinesini finanse edip silahlandırırken İsrail’in zulmünü dizginlemeyi ya da kan dökülmesini durdurmayı reddeden Joe Biden’ı da paka çıkarmamalıdır.

İsrail işgalinin acımasız gerçekliği, Gazze’de son yıllardaki sayısız ateşkesin neden ihlal edildiğini ve bitmek bilmeyen bir kan döngüsüne yol açtığını açıklıyor. İki milyon insanı 365 kilometrekarelik bir alana hapsettiğinizde, onları sonu görünmeyen acımasız bir kuşatma altında bıraktığınızda, giriş ve çıkış yollarını kapattığınızda, gece gündüz doruklarında insansız hava araçlarının ve roketlerin dolaştığı daima nezaret ve taciz altında yaşattığınızda, günlük ömürlerinin üzerinde neredeyse hiçbir denetimlerinin olmadığı ve her açıdan cehennemdeki üzere hayat sürdükleri şartlarda, bu problemlerin hiçbirini ele almayan bir barış mutabakatı da uzun periyodik olamaz.

Gazze’deki soykırım İsrail’in yabanî yerleşimci sömürgeciliğinin en berbat tezahürüdür, temel hak ve özgürlüklerden yoksun bırakılmış devletsiz bir halka yönelik onlarca yıllık işgalin ve baskının trajik bir sonucudur. Şiddet, temel nedenleri ortadan kaldırılmadıkça (kuşatma kaldırılmadıkça, apartheid sistemi ve işgal sona erdirilmedikçe), hem Filistinlilere hem de İsraillilere yıllarca musallat olmaya devam edecektir.

*Bu yazı, Cüneyt Bender tarafından Seraj Assi’nin Jacobin’de yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.