Cinayet
Burası gündemi ağır bir ülke. Birebir gün içinde kırk farklı acıyı yaşayabilir, cinayetlere şahit olabilir, kırk farklı politik açıklamaya şaşırıp kendinizi türlü krizlerin ortasında bulabilirsiniz. Hayatınızı sürdürmenin bir yolu olarak haberlere bakmamak, siyasi gündemden kaçınmak ya da türlü krizleri anlamayı reddetmek üzere bir savunma düzeneği geliştirmiş olabilirsiniz. Bir diğer açıdan bu krizlere alışmış yahut krizleri normalleştirmiş de olabilirsiniz. Buraya kadar her şey tamam lakin alıştığımızı düşündüğümüz tüm acılar süratle etrafımızı sarıyor. Uzak sandığımız, ötede olduğu için kendimizi muhafazayı başardığımız “haberler” bütün yıkıcılığıyla yanı başımızda beliriyor. Nermin Yıldırım Ev kitabında şöyle diyor: “Öldürmeyen güçlendiriyor mu bilmem lakin güçlendirmeyen öldürüyor sonuçta.” Bizde de durum bu: Güçlenmedikçe ölüyoruz.
Bu ülkede nefes almanın en ağır bedellerinden biri, ölümlerin ve öldürmenin bir halde sistematikleşmesi. Sermayenin dişlileri her geçen gün birilerini öğütüyor, bir türlü doymuyor. İsmine “birikim rejimi” dediğimiz bu köhnemiş tertip bir tarafında daima ceset biriktiriyor. İSİG bilgilerine nazaran 2024’ün birinci yedi ayında en az 42 çocuk personel hayatını kaybetti. MESEM nedeniyle en az 9 çocuk emekçi öldü. X’te bir fotoğraf görüyorum, ardı dönük genç bir erkek, atölyede. Bir kağıt asılı duvarda: “Herkes ölecek yaştadır.” Bizim memlekette herkes az buçuk ölecek yaşta maalesef. Ölmenin bu kadar kolay, katilin de bu kadar fütursuz olmasına alışmak kolay değil.
Şöyle bir düşününce, neler görmedik ki? Saymakla bitmiyor. Rögar kapağını açıp kanalizasyona atlayarak intihar eden Suriyeli emekçiyi, KYK yurdunda asansör boşluğunda hayatını kaybeden Zeren’i, MESEM eliyle can veren Arda’yı, Ankara’daki gar katliamında yitirdiğimiz onlarca kişiyi, kuryelik yaparken hayatını kaybeden üniversite öğrencisi Berkin’i, İzmir’de yağmur sırasında elektrik akımına kapılan Özge Ceren ve İnanç’ı unutmamız mümkün mü? Birikim rejiminde olduğu kadar cinayet rejiminde yaşıyoruz.
Cehennem
Cehennemin eşiğindeyiz de her sabah türlü telkinlerle yine dünyaya tutunmaya çalışıyoruz üzere geliyor birçok vakit. Mevcut iktidar, aklımızla ve vicdanımızla durmadan alay ediyor. Hâkim gücün, insanlık onurunu çiğneyen pratiklerine ve taarruzlarına direnmeye çalışıyoruz. Üstte saydığım cinayetlere uydurmaya çalıştıkları kılıflar bile rejimin vücudumuzda açtığı yaraları açık ediyor. Mesela Zeren’in akabinde sanıklar sorumluluk kabul etmedi, asansör montajını yapan firmanın sahibi projeye uygun montaj yaptığını, kaliteli materyal kullandığını ve “işini alnının akıyla yapıp teslim ettiğini” ileri sürdü. MESEM’de can veren Arda şimdi hayattayken babasına 100 bin lira “tazminat” gönderdiler ve “Kazada oğlumun ihmali var, şikayetimden vazgeçiyorum” sözlerinin yer aldığı dilekçe imzalatmak istediler. Hayatını kaybeden er Müslüm Özdemir’in depremzede ailesinin yaşadığı çadıra Türk bayrağı asıp, vefat haberi sonrası çadırlarına 10 adet “ısıtıcı” bıraktılar. Özge ve İnanç’ın vefatından sonra bir türlü karar veremediler asıl hatanın kimde olduğuna, sonuçta tamamı kıymetsiz ölülerdi. Sistemin öğüttüğü ölülerin sorumlularından elbette hesap sorulması beklenemezdi.
Bir cehennemin eşiğindeyiz, ölülerimizin hesabını soramıyor, bir sokak röportajında konuşan Dilruba’nın tutuklanmasına pürüz olamıyor, Can Atalay konusunda yaratılan bürokratik garabet karşısında sessizliğe gömülüyor, bir Yeni Akit müellifinin babası tutuklu 5 yaşındaki Vera’nın ismini ağzına alarak “Canım babacım” yok, Vera! Anne de yok, baba da yok!” yazmasına şaşırabiliyoruz.
Bir tarafta onurumuzu ve ölülerimizi çiğneyenler başka tarafta yeniden birebir sorumluların yarattığı “yerli ve milli” bir güruh var. Ne yapıyorlar? Köpekleri canlı diri kesip gömebiliyorlar mesela. Hayatı çoktan çalınmış, trolleşerek politikleşmiş, nefretten öbür bir şeye tutunamayan gençler Nazilere özenip gün ortasında birilerine saldırabiliyor. Yerli ve ulusal muhalifler, çadırına ısıtıcı götürülen, evladını kaybeden aileye “sosyal medya” denen kirli çukurda anonim hesaplarla “Ağlamayın, kesin AKP’ye oy veriyorsunuz” yorumları yazabiliyor. Ya da yeniden bu muhalifler yemeklerinden böcek çıktığı için isyan eden personellere, “masaları devirmeleri çok yanlıştı” diyebiliyor zira tertibin yerli ve ulusal muhalifleri bir çalışanın yemeğinden solucan çıkmasını “aşırı” bulmazken, personelin haklı reaksiyonunu çok bulabiliyor. Can Atalay’ın yaşadığı hukuksuzluğa karşın TBMM’de bir futbolcu artığının yaptığı alçak taarruz karşısında “ama hakaret edilmemeliydi” diyebiliyor. Zira sabahtan akşama kadar iktidardan yediği hakaretler ona “normal” gelirken, “haysiyet” üzere bir kıymetle işi olmayan Alpay’a söylenenler nedense bu yerli ve ulusal muhaliflerimizi incitiyor. Dedim ya, cehennemin eşiğindeyiz.
Yas
Yas, bir süreci söz ediyor. Psikologlar uygunlaşmak için bu yası tutmak ve acının içinde kalmaktan bahsediyorlar. Güya acı tüm hücrelerimize girecek, misyonunu tamamladıktan sonra vedalaşacak vücudumuzla. Zelzeleden kurtulan, hayatı yıkılan lakin hâlâ borç ödemek zorunda kalan biri ne kadar yaşayabilir acısını, ne kadar tutabilir yasını? Eşini dostunu birdenbire, vedasız bir vefatla kaybeden biri sonraki gün işe gitmek zorunda kaldığında nasıl olur da yas sürecine odaklanabilir? Yas tutamadığımız üzere, acıyı içselleştiremiyoruz bile. İçselleştiremediğimiz acıyı çözmeye dair bir irade de gösteremiyoruz. Bir tarafta ölülerimiz, bir tarafta cehennem. Ucuz ölümlerin ülkesinde türlü acıya şahit olarak yaşamaya çalışırken bir yandan da tutulamayan, parçalanan bir yas süreciyle karşı karşıya kalıyoruz.
Yasını bile tutamayan, ölülerini yöntemince gömemeyen bir toplum sahiden güzelleşebilir mi? İsviçreli psikiyatrist Elisabeth Kübler-Ross, yas sürecini beş evreye ayırıyor: İnkar, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme. Benim tarafım Birhan Keskin’in yanı: “Geç bunları Ross, geç bunları/Aynı günde ölür tıpkı günde yıkar birebir gün gömeriz.” Madem ölülerimizle beslenen bu emek cehenneminde yas tutmak bile lüks, öyleyse modüllü yasın yerini öfkeye bırakmasının vakti gelmedi mi?
Umut
Bugünlerde umut denince akla, olumlama, “iyiyi çağırma” üzere bireyin pasifize edildiği, toplumsallığın düşünülmediği safsatalar geliyor. Halbuki gayretten doğan bir umut fikri hâlâ ışıl ışıl parlıyor, insanın yakasını bırakmıyor. Lenin’in de dediği üzere “Hayallerle hayat ortasında bir bağ varsa, her şey yolunda demektir.” Neyi umut ediyoruz, neyin hayalini kuruyoruz? Sömürünün ve yabancılaşmanın ortadan kalktığı, herkesin hakkını aldığı bir geleceğin hayalini.
Umuda sarılmaya gereksinim duyduğumda, en karanlık anımda Selçuk Kozağaçlı okuyorum. O’nun umudu, devrimciliği, çabası yoluma ışık oluyor, iyi geliyor. İmrenerek, sınavı yakın bir ders kitabının altını çizer üzere okuyorum ve içime dokuyorum: “Dilbilgisi sevmeyene hayat bilgisi önerebilirim: ‘Kaynağa ulaşmak için akıntıya karşı yüzmeli, akıntıyla yüzüp giden çöptür yalnızca.’ Tutsak olmak kaide değil, akıntıya karşı yüzün. Biz kazanacağız.”
Cinayetlerin, cehennemin, tutulamayan yaslarımızın karşısında çaba de var. Şimdi cılız ancak bu uğraş hayat ile hayallerimiz ortasındaki bağı her gün yine dokuyor. İnsan bakacağı yeri, duyacağı sesi düzgün seçmeli ki güzelleşsin. Madenlerden, inşaatlardan, fabrikalardan, market depolarından yükselen bir ses var. Polonez, 135 emekçiyi tazminatsız işten çıkardıktan sonra çalışan emekçilere yüzde 25 artırım ve ikramiye verdi. Lakin içeride çalışan çalışanlar “Bu parayı niçin verdiklerini biliyoruz” diyerek kapıda çalışan arkadaşlarıyla dayanışmak üzere paraları şirkete iade ettiler. Bakacağımız yer, duyacağımız ses, hayatla kurmamız gereken bağ tam da burada.
Henüz katillere dünyayı dar edecek kadar güçlü değiliz. Fakat alışmayacağız, çok çalışacağız. Kolektif iradeyi, örgütlü çabayı lakin bu türlü öreceğiz. İnatla, sabırla, öfkeyle yeşerteceğiz kırılan bütün kollarımızı. Başarmaktan ve yaşamaktan umudu kesmeden…
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle meçhul bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
