Geçen haziran ayında Yunanistan’da başlayan “Havlu Hareketi” kısa müddette ülke geneline yayıldı. Harekete dahil olan aksiyoncular, ülke genelinde deniz kıyılarının özel işletmeler tarafından işgal edilmesinden şikayetçi. Rodos Adası’nda başlayan aksiyonlar daha sonra öteki adalara sıçradı. Geçen pazar günü Halkidiki’ye bağlı Nikiti’de halk sokağa indi, Paros Adası’ndaki hareketlere turistler de katıldı. Aksiyonlarda “tüm plajlar fiyatsız olacak” ve “sahiller halkındır” sloganları atıldı.
Yunanistan’da anayasaya nazaran özel plaj işletmeleri hukuka muhalif. Kanunsuzluğa karşın birtakım özel işletmeler “müşterilerinden” 100 Euro’ya varan fiyatlar talep edebiliyor. Halkın isyanına Yunan hükümeti de sessiz kalmadı. Maliye Bakanı Costis Hadzidakis yaptığı açıklamada kontrollerin arttırlacağını ve hükümetin kimseye ayrıcalık tanımayacağını söyledi, Yüksek Mahkeme de mevzuyla ilgili soruşturma başlattı.
Komşuda büyüyen hareketin daha küçük ölçekteki bir gibisi İzmir’de de görülüyor. Çeşme Ovacık’taki bir doğal sit alanı olan Gücücek Koyu’nun “beach club” yapılmak üzere özel bir şirkete verilmesi reaksiyonlara yol açtı. Gücücek Koyu Doğal Ömrü Muhafaza Derneği’nin öncülük ettiği çabada, Çeşme halkı “halk plajı diye bir tarif yok, tüm plajlar halkındır” diyerek sesini yükseltiyor. Dernek Lideri Avukat Seher Kacar, “Koyla ilgili bütün yetki Tabiat Varlıklarını Müdafaa Genel Müdürlüğü’nde. Kurumun ismi ve kuruluş emeli tabiat varlıklarını muhafazaya dair olsa da, ne ironiktir ki vatandaş olarak bizler tabiat varlıklarını yönetimden korumak için uğraş etmek zorunda kalıyoruz” diyerek 3 bin metrekarelik plajın yalnızca 870 metrekaresinin halk plajına ayrıldığını, kalanının ise ihaleye çıkarıldığını lisana getirdi.
Türkiye’de özel işletmelerin kıyı işgallerine yönelik yükselen itirazlar Çeşme’yle sonlu değil. Ayvalık’ta plajlarda denize girecek yer bulamayan vatandaşlar devayı Cumhurbaşkanlığı İrtibat Merkezi’ne yazmakta buldu. Lokal otoritelerin yaptığı denetlemeler sonucu belediyenin otel ve işletmelere kiraladığı alanların birtakım işletmelerce genişletildiği ve müsaadesiz formda vatandaşa ayrılan kısmın kullanıldığı tespit edildi.
Türkiye’de “Kıyı Kanunu” olarak bilinen “Kıyının Korunması, Yapı Yasağı, Kıyı ve Denizde Yapılacak Yapılar Kanunu” epeyce açık: kıyılar, herkesin eşit ve hür olarak yararlanmasına açıktır. Kıyı ve kıyı şeritlerinden yararlanmada öncelikle kamu faydası gözetilir. Her yaz Alaçatı ve Bodrum’daki beach club fiyatları gündem olurken plajların hepimize ilişkin olduğunu unutuyoruz. Bu işletmeler bizim olanı bize satıyor, bir manada hepimizden haraç kesiyorlar.
Enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle, tatile çıkmak çok sayıda insan için artık bir hayale dönüştü. Çok çalışıyoruz, ancak tatile çıkamıyoruz. Haftada ortalama 46 saatle, Avrupa genelinde mesai saatlerinin en uzun olduğu ülke Türkiye. Tüketici Birliği Federasyonu’nun yaptığı kamuoyu araştırmasına nazaran, 2023’te tatil için kâfi bütçesi olmadığını belirten tüketicilerin oranı yüzde 71,76’ya yükseldi. Halbuki Anayasa’nın 50. unsuru uyarınca, tatil ve dinlenme her çalışan için anayasal bir hak. Milyonlarca yurttaşın anayasal hakkını kullanamaması da yaygın bir hak ihlali manasına geliyor.
Denize erişimin bir “lükse” dönüşmesinin de bu tablodaki hissesi büyük. Meğer gereğince varlıklı olmadığımız için girmemize müsaade verilmeyen kıyılar hepimize ilişkin. Bu açıdan Yunanistan’dan bir farkımız yok, sadece bizim olanı bizden alanlara karşı örgütlü çabaya muhtaçlığımız var.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut sistemli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
