Birçoğumuz bugün kendimizi ekonomik, ekolojik ve siyasal sarsıntıların birbirini tetiklediği tuhaf bir eşikte hissediyoruz. Bu “çoklu krizler” çağında temel tehlike krizlerin ne kadar şiddetli olduğu değil, bilginin toplumsal bedelinin güya birinci defa “negatif” bir manaya bürünmesi. Artık dijital akışta karşılaştığımız rastgele bir içeriğin bizi bilgilendirmesinden çok vaktimizi gasp ettiğini, karar vermeyi kolaylaştıracağına, karar sistemlerimizi felce uğrattığını hissetmiyor muyuz? Bilgi artık bir istikamet gösterici bir pusuladan çok dikkati sömüren, durmadan gürültü üreten bir hammadde üzere işleniyor.
Dijital medyayı artık sırf bir ileti iletim kanalı olarak göremeyiz. Dijital medya hayatımızın her hücresini düzenleyen sessiz bir işletim sistemi üzere çalışıyor. Bizden komut bekleyen pasif araçlarla değil, her adımımızı, hatta tereddütlerimizi tahlil edip bizi öngörmeye çalışan faal sistemlerle birden fazla vakit farkında olmadan temas kuruyoruz. Algoritmaların, bizi platformda daha uzun mühlet tutmak ismine kutuplaştırıcı ve uç içerikleri önümüze çıkarma oranının yüzde 70’lere vardığını gösteren araştırmalar, aslında tercihlerimizin ne kadar özgür olduğunu sorgulatmıyor mu? Datalar karakterimiz hakkında bizden daha emin bir sesle konuşurken, güya hakikate yaklaştığımız yanılsamasına kapılıyoruz. Meğer sayıların objektifliği karşısında tecrübemizin bize özgün dokusu giderek inceliyor.
Görünmez sansür
Bugünün baskı düzenekleri bizi susturarak değil, daha fazla konuşturarak ve sesimizi devasa bir gürültünün içinde boğarak işliyor olabilir mi? Türkiye’de erişime engellenen web sitesi sayısının 1 milyonu aşması, sansürün artık istisnai bir yasak değil, dijital coğrafyamızı belirleyen bir mimari haline geldiğini gösteriyor. İçerik bir formda varlığını sürdürse bile algoritmik hiyerarşiler içinde “etkisizleştirilmesi” yaygın tabirle yeni normalimiz oldu.
Üstelik bu kuşatma yalnızca siyasi değil, birebir vakitte ekonomik. Dijital reklam gelirlerinin yüzde 70 üzere devasa bir kısmının yalnızca birkaç global teknoloji devinin kasasına aktığı bir ekosistemde, bağımsız bir sesin yankı bulması mucizeye dönüşüyor. Eskiye nazaran daha süratli haber yapabiliyoruz tahminen fakat haberin gerçek bir kamusal alana ulaşması için aşmamız gereken duvarlar her gün biraz daha yükseliyor. Üstelik kamusal alanın sahip olduğu o kurucu aksiyon gücü, dijital mecraların belirlediği telaffuz sonları içinde hapsoluyor. Sonuçta karşımıza çıkan, kalabalık olsa bile etkisiz bir çıktı oluyor. Olağan bu “etkisizlik” üzerine düşünmemiz bile, bağlantı altyapılarına hâlâ erişebildiğimiz o kırılgan ihtimale bağlı.
Çıkışı birlikte aramak
İçine sıkıştırıldığımız ekonomi-politik darboğazda, alternatif medya mecraları olarak, çoğunlukla “hayatta kalma” refleksiyle hareket edebiliyoruz. Kapatılan bir sitenin adresini değiştirmek kuşkusuz hayati bir savunma lakin her göçte hem okurla hem de kendi mesleksel pratiğimizle kurduğumuz itimat ve yürek bağının zedelendiğini de kabul etmeliyiz. Yalnızca yasaklara reaksiyon vermek bizi günü kurtaran ancak geleceği kuramayan bir döngüye hapsediyor.
Belki de asıl çıkış yolu tekil kahramanlık kıssalarında değil, aramızdaki münasebetin niteliğinde gizlidir. Okuru sadece bir “tüketici” olarak değil, bu seyahatin ortağı, finansal destekçisi ve hakikat arayışının bir modülü olarak görebilir miyiz? Bu, yalnızca bir dayanışma daveti değil, karar süreçlerinden iktisada kadar her şeyi şeffafça paylaşabileceğimiz ortak bir lisan inşasıdır.
Soyut söz özgürlüğü fikrini savunduğumuz kadar bu özgürlüğün nefes alabileceği tabanları de savunmamız gerekiyor: Ortak buluşma mekânları, yavaş okuma vakitleri ve bizi devlerin insafından kurtaracak bağımsız ekonomik gelir modelleri. Medyanın altında görünmeyen bir ilgi iktisadı yatıyor ve biz bu mimariyi lakin birlikte sorgulayarak gürültünün ötesinde bir mana üretebiliriz.
AltMedya, bu yeni ve müşterek kamusallığı birlikte tasarlamak için yola çıkıyor.
Desteğiniz bizim için değerli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal bedele dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, yeterli ki varsınız.
