Bir müddettir toplumsal medyada çokça konuşulan “Oyuncular neden sessiz?” sorusu, içeriden biri olarak beni hem düşündürüyor hem de yaralıyor. Zira bu sessizlik duyarsızlıktan değil, daha çok yapısal bir yalnızlıktan kaynaklanıyor. Mesleğini sevgiyle, inatla sürdüren yüzlerce oyuncu güvencesizlik, kaygı, baskı, linç tehdidi ve sektörel örgütsüzlük sarmalında ya sesini çıkaramıyor ya da çıkardığında yalnız kalmaktan korkuyor. Bu yalnızlık hali yalnızca kişisel değil kolektif bir dağınıklığın sonucu.
Çoğumuz, daha birinci işimizde elimize tutuşturulan “kölelik sözleşmelerine” imza atıyoruz. Süresiz, istikrarsız ve oyuncunun hiçbir hakkını korumayan bu kontratlar, kesimin neredeyse “doğal” kabul ettiği uygulamalar haline gelmiş durumda. Kontrat bitene kadar değil patron ya da menajer bizi bırakana kadar çalışıyoruz. Menajerlik sisteminin gücünü oyuncunun örgütsüzlüğünden aldığı bir ortamda, rastgele bir kelam hakkı talep etmek bile “şımarıklık” ya da “profesyonellik dışı” bir tavır olarak damgalanıyor. Sendikalı olanlar bile baskı görüyor, yönlendirme değil yıldırmayla karşılaşıyor.
Kameraların ışığı ne kadar parlaksa, art plandaki çalışma şartları da o kadar karanlık. Günde 16 saati bulan setler, toplumsal teminatsız çalışma, mobbing ve yıpratıcı bir rekabet ortamı içinde var olmaya çalışıyoruz. Herkesin yerini dolduracak birinin daima var olduğu fikriyle, her an işsiz kalma dehşetiyle ve linç edilmeye neden olacak bir kelamın yüküyle yaşıyoruz. Bu nizamın sürmesini sağlayan şey, işte bu örgütsüzlük.
Cem Yiğit Üzümoğlu’nun maksat alınması tesadüf değil. Cem Yiğit Üzümoğlu boykot daveti yaptığı için değil, örgütlenmeye cüret ettiği için maksat seçildi. Oyuncular Sendikası’nın yönetim kurulu üyesi olması ve Türkiye Emekçi Partisi’nde örgütlü olması bu baskının ana nedeni. Zira görünür bir oyuncunun örgütlenmesi, iktidar için tehlikeli. Zira örgütlülük bulaşıcıdır. Zira biri yürüdüğünde, akabinde öbürleri da yürüyebilir. Bu yüzden evvel gaye gösteriliyor, akabinde susturulmak isteniyor.
Bu süreçte birtakım çevrelerin oyuncuları topyekûn gaye alması, bu mesleği yapan herkesin hassaslık kapasitesini yahut politik tavrını ölçmekten çok uzak. Sessiz kalanlar elbette var, evet. Ancak bunun nedeni birçok vakit duyarsızlık değil çaresizliktir. Ya işten atılma korkusu, ya menajer baskısı ya da yalnız bırakılma ihtimali… Tüm bu baskıların içinde tek başına ses çıkarmak yürek değil, bazen imkansızlıktır.
Bazı oyuncuların yiğit çıkışları bu sessizlikte bir çatlak açıyor. Lakin o çatlağın büyüyüp bir yarığa dönüşmesi için örgütlü dayanışmaya gereksinimimiz var. Tekil yürekli çıkışlara yaslanarak bu sistemi değiştiremeyiz. Değişim lakin kolektif iradeyle, müşterek tabanları bulmakla ve dayanışma ağlarını inşa etmekle mümkün olabilir. Bunun için evvel birbirimizi yargılamaktan vazgeçmemiz, sonra da birlikte gayret etmenin yollarını aramamız gerekiyor.
Bu yüzden artık “neden konuşmuyorsunuz?” sorusunu değil, “neden hâlâ örgütlü değiliz?” sorusunu sormalıyız. Her meslekte olduğu üzere bu alanda da tahlil, öz-örgütlülükten geçiyor. Oyuncular Sendikası bu yolda kıymetli bir adımdır ancak yetmez. Gerçek tahlil, tüm tiyatro, dizi ve sinema işçilerinin kendi çatılarını kurarak yan yana gelmesidir. Yalnızca haklarımız için değil, onurumuzla mesleğimizi sürdürebilmek için bu bir mecburilik.
Bugün konuşmayan, yarın da susturulur. Lakin birlikte konuşan susturulamaz. Ve birlikte yürürsek, hiçbirimiz yalnız kalmayız.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini gittikçe yitiren medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini kanıtlamak ve eleştirel düşünme alışkanlığını müşterek bir kıymete dönüştürmek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
