Siverek’te halk ortasında meşhur bir kelam vardır. “Ağaların sofrasında ekmek yemeyin” derler. Zira onlar Çêlek yer!” Ve devamında eklerler: “Ha Çêlek yemişler, ha çocuk!” Çêlek, Kürtlerin lisanında civcivin biraz büyüğüne denir. Çêlekten büyüğü fêriktir. Fêrik, mırışk olur büyüyünce. Büyük toprak sahipleri taze yemek için Çêlek doğruyorlar tabaklarına. Davetlerinde eşrafa, beyefendiye, bürokrata, mütegallibeye oğlaklar, emlik kuzular ikram ediyorlar. Üstteki kelam yalnız beyefendilerin sofra adabını betimlemek için söylenmiyor kesinlikle. Bu tam da feodalizmin ahlaki yapısının, özelliklerinin özeti niteliğinde bir deyiş oluyor.
Dünyanın her yerinde bu türlü bu. Burjuvazi de bu feodal ahlâk üzerinden yükseldi. Devraldığı mirası daha incelterek, yaygınlaştırarak, genişleterek, gizleyerek, farklı isimler ve görüngülerle yaşadı, yaşıyor ve toplumlara da bu ahlâkı dayatıyor. Din, dün feodallerin, günümüzde kapitalistlerin sofralarına çocuk vücudu sunan, toplumsal “meşruiyete” de dayanan uğursuz rolünü oynamaya devam ediyor. Nijerya’da İslamcı Boko Haram isimli emperyalist beslemesi örgüt onlarca çocuğu kaçırarak satıyor, Rojava’da İslamcı kontralar çocuk vücutlarına saldırıyor. Türkiye’nin her yerinden şiddete, tecavüze maruz kalmış çocuk vücutları fışkırıyor, toplumsal bir çöküntü hâlinde izliyoruz bunları. Adalet sistemi bayan cinayetleri karşısındaki haline benzeri bir hal içinde. Yozlaşmanın ve çürümenin taban noktalarında seyreden bu acımasız hastalıklı saldırganlık karşısında devletten ve onun kurumlarından adalet beklemek yalın hâliyle saflıktır. Bunun karşısında direnilmelidir, bunun karşısında yeni bir toplum, yeni bir adalet, yeni bir hayat yarama hengamesini yükselterek direnilmelidir. Pedofiliye savaş açalım!
Konuyu bütün taraflarıyla ele almak epey kapsamlı bir iş. Biz daha çok pedofilinin edebiyattaki izini sürmek, buna karşı savaş açmak istiyoruz.
Feodallerin ve burjuvaların edebiyatlarının temel sacayaklarından birini tabaklarına çocuk doğramak oluşturuyor. Rus aristokratı Vladimir Nabokov’un 1955’te yayımlanmış Lolita isimli romanı bu açıdan irdelendiğinde bu sacayak genetik ve patolojik özellikleriyle daha net görülecektir. Lolita Türkçede “taze, çıtır” karşılığında kullanılıyor. Aslında o denli bir hâle gelmiş ki, sözün kendisi bile “erkekliğin” en bâtın, en bastırılmış hayvani yanlarını depreştirmeye yetiyor. Bu “yetkinlik” tek başına romanın edebi “başarısı” mıdır? Bu türlü bir muvaffakiyetten bahsedilebilinir, lakin temel “başarı” yaşayan “erkekliğin” egemenlik tarihi boyunca biriktirdiği, büyüttüğü genetik ve patolojik kodlara hitap etmesinde sanırız. Bu kodların Türkçeye çözülüşü çocuk istismarından öbür bir şey değil.
Romanın kahramanı Humbert’in “Lolita” diyerek imlediği, yalnızca pop müzik dinlemek, sakız çiğnemek ve küçük biblolar biriktirmek üzere oyunlarla haşır neşir Dolores Haze yalnızca on iki yaşındadır. Ve Humbert, bu on iki yaşındaki çocuğa “Lolita, hayatımın ışığı, kasıklarımın ateşi” diye seslenmekte. Başından sonuna dünyanın neredeyse her yerinde çevrilerek yayımlanmış. İki defa sinemaya uyarlanmış. Roman ve sineması girdiği her ülkede tenkit ve yasaklamayla karşılaşmışsa da bunların yaygınlaşmasının önünde pek tesirli olduğu söylenemez. Çocuk istismarının edebiyatla “estetize” edilmesinden öteki bir şey olmayan bu kitap için çeşitli ülkelerde üniversitelerde okuma kümeleri oluşmuş, kürsülerden hakkında “ders”ler verilmiş. Kimi kıymetli edebiyat dergilerince Ulysses ve Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi üzere kitaplarla bir anılmış! Hülasa erkek edebiyat tarafından sınırsızca ödüllendirilmiş. Başyapıt sayılmış. Ne için? Çocuk istismarını tecrit ve mahkum ettiği için mi? Hayır! Olağanlaştırdığı, “tutku”yla, “aşk”la bağdaştırdığı için! “İllegal” olan çocuk tecavüzünü “legalleştirdiği” için! Onlarca, hatta yüzlerce versiyonu yazılmış, fakir ülkelerin küçük kız çocuklarıyla yüzlerce ve binlerce fason sinemaları çekilmiş, bu kitabın çocuk pornografisinin önünü açtığını söylemek abartı olmayacaktır.
Edebiyat, “edep”ten gelir. Edepli olmak işidir. Tabir yerindeyse edep kurma işidir. Yalnızca buradan bakıldığında bile edebiyatın lisanındaki erkek egemenliğinin bir uğraş konusu olduğu görülür. Tam da burada “kimin edebiyatı” sorunsalı devreye girer ki, biz buna, koskoca Sovyet edebiyatında tek satır pedofilik betimleme yoktur, diyerek yanıtlayıp bu tartışmaya nokta atışı yapmakla yetinelim.
Marguerite Duras’nın Fransa’nın en kıymetli edebiyat mükafatı olarak kabul edilen “Prix Goncourt” mükafatını almış olan Sevgili isimli romanı da Lolita’nın Uzak Asyalısıdır. Sinemaya da uyarlanan bu romanda da Çinli bir toprak ağasının on dört yaşındaki bir kız çocuğunu suistimali anlatılır. Fakat bu bir istismar olarak değil, “tutkulu bir aşk” olarak anlatılır. Romandan uyarlanmış sinema gösterildiği ülkelerde “on sekiz yaş üstü” kategorisindedir. Lakin romandaki “kahraman” çocuk on dört yaşındadır!
Pedofili edebiyatla “estetize” edilerek sinemayla görsel hâle getirilip en geniş kitlelere bir “kültür” olarak ulaştırılır.
Geçtiğimiz günlerde kaybettiğimiz Nobel Ödüllü ünlü kalem ustası, Yüzyıllık Yalnızlık romanının muharriri Gabriel Garcia Marquez’in 2004 yılında yazdığı Benim Hüzünlü Orospularım‘ın konusu da Lolita ve Sevgili kıvamında. On dört yaşındaki Delgadino isimli kız çocuğuyla yaşadığı geceyi; “doksanıncı yaşımda, kendime bakire bir yeni yetmeyle çılgınca bir aşk gecesi armağan etmek istedim. Aklıma Rosa Cabarcas geldi, hani şu zımnî genelevinde eline yeni bir modül düşer düşmez hatırlı müşterilerini haberdar eden kadın…” diye anlatmaya başlayan roman çocuk vücuduna yapışıp kalır. Öte yandan ünlü Alice Mükemmeller Diyarında‘nın müellifi Lewis Carroll’ın vaktinin “en geniş” çıplak çocuk resmi arşivine sahip bir istismarcı olduğu kabul ediliyor. Bu durum, ister istemez Alice’yi pedofili fantazmalarının eseri ve mağduru olarak ortaya çıkarıyor. Çocuk edebiyatına da sızan bir istismarla karşı karşıya kalıveriyoruz böylece. Erkek elinin değdiği her yer kirleniyor.
Elbette çocuk istismarı sadece cinsel istismar olarak alınacak kadar dar değil. Çocuk emeğinin, ruhunun, savunmasızlığının, düşbazlığının yani bir bütün olarak çocukluğun istismarı olarak pahalandırmak gerekmekte. Burada bakınca “büyüklerin” ve en temelde “erkek büyüklerin” çocuk dünyasına saldırısının kapsamı ve vahameti kat be kat büyüyor. Tabi bunun edebiyata yansıması da. Çabucak her edebiyat eserinde, bilhassa romanda bu türlü bir çocuk “kahraman”la karşılaşmak mümkün. Charles Dickens’ın Oliwer Twist’inin trajedisi hâlâ canlıdır. Sefiller’in Cosette’inin dramı da o denli. Her iki örnekte de kapitalizm ve çocuk çarpışmasını muazzam dengesizliği ve acımasızlığıyla görürüz. Dave Palzer’in Adsız Çocuk adlı otobiyografik kitabı da yakın devir gerçekliği açısından ve istismarcının şahsen “anne” yahut “baba” olabileceğini göstermesi açısından hayli çarpıcıdır.
Öte yandan bahsin iç yüzü daha vahimdir. Daima eleştirilmekle birlikte nedense bir türlü kapsamlı ve hakikat bir hesaplaşmaya girilemeyen, bu yüzü daima görmezden gelinen Divan Edebiyatı gerçekliğine değinmemek problemin üzerinden atlamak olacaktır. O iğrenç Lale Bölümü eseri Divan Edebiyatı’nın temel düsturlarından biri “yaz olunca avratlara, kış olunca oğlanlara meylet ki, vücutça sağlam olasın” dır. Erkekliğin genlerine işlediği bu türlü bir aşağılık sapkınlıktır. Tam bir sapkın erkek edebiyatıdır. Meşhur dizelerinin bir birden fazla erkek ve kız çocuklarına yazılmıştır.
Ünlü Divan şairi Nedim’in “İzn alub Cum’a namazına deyû mâderden / Bir gün uğrayalım çerh-i sitem-perverden / Dolaşub iskeleye hakikat nihân yollardan / Gidelim serv-i revânım yürü Sâ’d-âbâd’a/” (annenden cuma namazına diye müsaade alıp zalim felekten bir gün çalalım, iskeleye gerçek saklı yollardan dolaşıp, gidelim yürüyen selvim, yürü Sadabad’a) diyen dizeleri üzere. Bu giz yahut sır değildir. Sadece bilmezden gelinir. Bugün “cilveli” diye bayana yakıştırılan deyiş asıl olarak küçük erkek çocuklarına yakıştırılan “civelek”ten gelir ve divan edebiyatı şairlerinin en vazgeçilmez imgesidir.
Bu sübyancı edebiyatın bir “kültür”den beslendiğini söylemeye gerek bile yok. Bu kültürün halk edebiyatına yansıması da “Bir hoş ki on yaşına girince / Gonca güldür de şimdi açılır / On birinde gonca diye koklarlar / On iki de elma diye saklarlar / On üçünde cevr-ü cefa çekerler / On dördünde hamre şekere benzer” biçiminde derin bir pedofilik sapkınlık biçimindedir.
Bu toplum “on dört yaşında da Nazife de Hanıma…” sözler yazıp bu sözleri türkü sayıp, bu türkülerle göbek atan bir toplum hâline bu edebiyatla getirilmiştir. Bu edebiyatla, bu kültürle hesaplaşıldı mı? Ne vakit, hangi edebiyatçılar hesaplaştı? Asıl sorulardan biri bu olmalı. Şebnem İşigüzel’in Sarmaşık isimli romanındaki on iki yaşında tecavüze uğramış, tecavüzcüsüyle evlendirilmiş anne bayanın “kocası” mevt döşeğinde kan kusarken söylediği “buna kus kanını. Senin parçaladığın kızlığımın kanıda bu elbisemin eteklerine akmıştı. Daha on iki yaşımdaydım. Bahçedeydim. Oynuyordum. Hatırladın mı?” kelamlarında yatan gerçeklikle hesaplaşıldı mı?
Bekir Yıldız’ın hikayeleri bu hesaplaşmada değerli bir yer fiyat. Feodal yaşama tutulmuş, bakılması güç bir aynadır Bekir Yıldız edebiyatı. Bu aynayı kırsal bölgeden Avrupa’ya oradan küçük burjuvazinin gözlerinin içine kadar fiyat. Kendinden kırk yaş büyük bir adama satılan on dört yaşındaki “Hicran”ın hikayesi, “on dört yaşında da Nazife de Hanım”ın öyküsüdür! Göbek attırmaz fakat. Yüzleşmeye çağırır. Hesaplaşmaya çağırır. Neredeyse bütün hikayelerinde küçük kız ve erkek çocuklarının tabaklara doğranmış vücutları vardır. Alınır satılır, yenilir yutulur çocuk vücutları. Bekir Yıldız’ın toplumcu yazınında erkek edebiyatla ve erkeklikle hesaplaşma vardır. Etkileyicidir. Harran Ovası kitabındaki hikayeler çocuk istismarını o kadar yalın, gerçek, sarsıcı anlatır ki anlayan okur yemekten içmekten kesilir, erkekse “erkekliğinden”, bu cinsten olduğundan utanır. Küçük erkek ve kız çocuklarına bu acıları yaşatan toplumsal gerçekliklerle, bireyle hesaplaşır. Her mevzuda olduğu üzere bu hususta da edebiyatın fonksiyonu, rolü asıl olarak bu değil midir? Madem ki edebiyat edepli olmak işi? Lakin Bekir Yıldız ve emsal hudutlu sayıdaki toplumcu ilerici muharririn varlığı, eserleri bu derin hesaplaşma için kâfi değil. Öyleyse örnekler çoğaltılmak zorunda ve asıl olarak edebiyatta “erkek” lisanının aşılması gerekmekte.
Çocukların cinsel istismara ve emek sömürüsüne maruz kalmasına, bir bütün olarak çocukluğun sofralarda tabaklara doğranmasına karşı edebiyat da ayaklanmalı.
*Bu yazı, birinci olarak 19 Kasım 2017’de Mehtap Sokak No 1 isimli blog’da yayımlanmıştır.
