Geçen hafta AKP iktidarı skandallarla dolu tarihine bir yenisini daha ekledi, iktidar ve ortakları ismine kritik bir eşiği daha aştı. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, Anayasa Mahkemesi’nin Türkiye İşçi Partisi Milletvekili Can Atalay’ın müracaatında verdiği karara uymama, Atalay’ın milletvekilliğinin düşürülmesi için TBMM’ye bildirimde bulunma ve Anayasa Mahkemesi’nin üyeleri hakkında kabahat duyurusunda bulunma kararlarını içeren bir karar yayımladı. Karar bir “yargı darbesi” olarak isimlendirildi, başta hukukçular olmak üzere muhalefetin çabucak her bölümünden önemli reaksiyonlar aldı. Karar üzerine CHP Genel Kurulu’nda “adalet nöbetine” başladı, barolar AYM önüne yürüdü, avukatlar adliyelerde aksiyonlar düzenledi.
Söz konusu karar hakkında bilhassa hukukçular kararın neyi getirip neyi götüreceğiyle ilgili yorumlar yaptılar, yazılar yazdılar. En kolay haliyle, açık bir anayasasızlık sürecini getirecek kararın ardında iktidar ve ortaklarının güç çekişmesi ve “yeni anayasa” hazırlığı olduğu da sıkça lisana getirildi. 1961’den bu yana süren Anayasa’nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı, hukuk devleti normları çiğnendi. TBMM’ye ve yurttaşın egemenliğine yeni bir darbe daha indirildi. Yargıtay-AYM arbedesi, devlet içindeki bir hengameyi deşifre etti. Bu ortada AKP içinden de farklı sesler yükseldi, kararı eleştirenlerin karşısına Saray’dan birtakım isimler çıktı. Bu isimlerden Mehmet Uçum, “daha ne kadar şeyi millileştirebilirler ki?” sorusu aklımızdayken yargının da millisinin olduğunu belirtti, karara karşı çıkanları “milli yargıya” karşı çıkmakla suçladı. Elhasıl, değişen rejime karşın 100. yılını kutladığımız Cumhuriyet’e ve eski Türkiye’ye dair bildiğimiz, hukukun üstünlüğü, yargının bağımsızlığı, meclis iradesi, kuvvetler ayrılığı üzere kavram setleri bir defa daha boşa çıktı.
Kararın tesiri ve tartışmalar süreceğe benziyor. Yargıtay-AYM krizinde ya da devlet içinde yapılandığı söylenen birtakım çeteler ortasındaki bu hengamede kazanan kim olacak bekleyip göreceğiz ancak kaybedenin kim olacağı açık: Toplumsal muhalefet. Bu yazıda, Yargıtay kararını tartışmayı hukukçulara bırakarak bu sürece nasıl geldiğimizden bahsetmeye çalışacağım. Anayasa’nın çiğnendiği, talimatlarla çalışan mahkemelerin tarihî kararları verdiği bugüne nasıl geldik?
Söz konusu kararın kendisinin bir utanç vesilesi olması dışında bir misyonu daha var: Bütün muhalefet ismine da bir utanç evrakı özelliği taşıyor bu karar. Yapılan her hukuksuzluğa tepkisizleşen, “tepki göstermenin iktidara yarayacağını” düşünerek pasifize edilmiş bir muhalefet inşa eden, reaksiyon göstermeyi sırf sandıkla sınırlayan herkesin bu kararda hissesi var. Var olan eşitsizliğe, hukuksuzluğa karşı ses çıkarırken “ama” yahut “fakat” diyen, olaydan evvel özneye bakan ve özneye göre tepki geliştiren herkes bugün toplumsal muhalefetin geldiği yerde sorumluluk sahibi. Can Atalay’a yapılanın hukuksuz olduğunu kabul eden lakin partisini beğenmediği için ses çıkarmayan, Selahattin Demirtaş’a yaşatılanın adaletsizlik olduğunu bilen lakin siyasi durumunu gerçek bulmadığı için susan herkes büyüyen sessizlikte hisse sahibi.
Yurtta intihar eden yahut asansör kazasında hayatını kaybeden bir gence bakıp da kendi çocuğunuz ölmediği için şükrettiğiniz her gün, sizin çocuğunuz için de bir tehdit olacak. İhmal sebebiyle hayatını kaybeden binlerce çalışana “o da kaskını taksaymış” dediğiniz her gün, bu cinayetler daha da artacak. “Eğitimde gericileşmeden bana ne, benim çocuğum esasen özel okula gidiyor” dediğiniz her an, gericileşme sizi de kuşatacak, laiklik size de lazım olacak. Talan ve yağma tertibi nedeniyle sarsıntıda yiten on binlerce yurttaşımıza bakıp “Neyse ki bizim başımıza gelmedi” diyip sustuğunuzda, bir gün oturduğunuz konut de birebir sonu yaşayacak. “Biz o kadar üniversite okuduk, emekçiler bizden çok para kazanıyor” diyerek sınıfsal durumunuzu reddettiğiniz her gün tekrar sömürüleceksiniz, yoksullaşacaksınız. Siyasetin içinde olup memleketi değil de yalnızca kendi koltuğunuzu umursadığınızda, bir gün koltuğunuz da alaşağı olacak. Kendi konumunuza, koltuğunuza, meskeninize, otomobilinize, toplumsal hayatınıza bakıp da yanı başınızdaki adaletsizliğe ses çıkarmadığınız her gün sizin hayatınız da risk altında olacak. O yüzden öznenin kim olduğuna bakmadan; hukuksuzluk, eşitsizlik gördüğünüzde büyüttüğünüz her ses örülen çığlığa takviye olacak ve gün gelecek o çığlık tertibin karşısında direnen en büyük güç olarak kendini gösterecek.
Kafamızı kuma gömdüğümüzde, “Sinirlerim bozuluyor artık Twitter’a girmiyorum, haberleri okumuyorum” dediğimizde ülkede yaşanan karanlık son bulmayacak. Çünkü bu karanlıktan aydınlığa bizi götürecek tek şey dayanışmak ve birlikte çaba etmek.
Birilerinin şahsına ve siyasi durumuna nazaran geri durduğumuz, amalar ve fakatlar ürettiğimiz her hukuksuzluk bir gün gelip bizim kapımızı çalacak. Kitleselleşemediğimiz her gün bu hücumlar daha da büyüyecek. “Bu kadarını da yapamazlar” dediğimiz ne varsa, yan yana durmazsak, hepsini yapacaklar. Geç oldu demeden bir yerinden bu kitleselleşmeyi sağlamalı ve direnmeliyiz.
Düzenin bizi hapsettiği kişisellik ve yalnızlık çukuru, toplum olma vasıflarımızı yitirip etkisiz, sessiz bir toplama dönüşme hali, hayatı üretenlerin aslında bir sınıf olduklarını reddedişi, örgütlenmenin yahut sendikalaşmanın güya arkaik bir çabaymış üzere sunuluşu, borçlanmayla sesimizin kısılması, milliyetçilik ve siyasal islam kuşatması keyfiliğin tek norm haline gelmesine yol açtı. Bu keyfiliğe karşı örgütlülüğümüzden, gayretten öbür bir talihimiz yok.
Direnmek yerine kaçış yolları bulduğumuz, deva üretmek yerine kestirmeler uydurduğumuz her an daha da tabanı göreceğimiz çok açık. Bu kuşatmaya karşı direnmek de, toplumun her kısmıyla ortamıza konan o bariyerleri kaldırmak da artık bir yurttaş sorumluluğu. Kolektif bir iradeyi örmeye her zamankinden daha fazla muhtaçlığımız var. İnatla, sabırla güçlü bir toplumsallığı yeşertmekten öteki dermanımız de yok. Çabamızı dizeleriyle dokuyan Nazım’ın da dediği üzere:
“İçerde bir tarafınla yapayalnız kalabilirsin,
Kuyunun tabanındaki taş üzere.
Ancak öbür tarafın
Dünyanın kalabalığına
Öylesine karışmalı ki,
Sen ürpermelisin içerde.”
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut tertipli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
