Arkadaş grubunuzda hangi Sex and the City karakteri olduğunuzu bilmiyorum, fakat bir formda bu dört bayana sizin de aşina olduğunuza emin üzereyim. Hatta daha da ileri gidersem dizinin muazzam muvaffakiyetinin büyük oranda buna bağlı olduğuna inananlardanım. 1990’ların sonu 2000’lerin başında New York’ta seks üzerine konuşmanın pahalı olmanın yanında sav edildiği üzere çağ açan bir yenilik olduğunu düşünmüyorum. Bana kalırsa dizinin temel başarısı dört ana karakteri de çift yönlülükleriyle ele alıp neredeyse her türlü izleyiciyle benzerlik münasebeti kurabilmeyi başarması. Bunun üzerine seks üzere dikkat cazip bir başlığı, dozunda güldürü ögelerini, akılda kalan ve etkileyici diyalogları eklemesi de tuzu biberi.
“16 Kişilik Tipi” testini bilirsiniz. Bu teste nazaran herkes “Analizciler, Diplomatlar, Gözcüler ve Kaşifler” olmak üzere 4 kişilik kümesine, bunların içinde de tekrar dörder daha spesifik kişilik tipine aittir. Bu bağlamda aslında Sex and The City’nin harika işleyen bir formülü var. Farklı kişilik kümelerinden alaka kurulabilmesi en muhtemel dört bayanı anlatının merkezine koyarak senaryoyu takip etmeyi ve hikâye kurmayı kolaylaştıran bir köşe yazısı çerçevesinde onların gündelik sıkıntılarını ele alıyor. Kolay, anlaşılır, münasebet kurulabilir ve eğlenceli. Tüm bunların hizmet ettiği ölçüde de izlenebilir ve daha da kıymetlisi “satılabilir”. Bu yüzden yalnızca bahis aldığı lüks moda markaları, New York mekânları ya da orta-üst sınıf gelir kümesine ilişkin karakterler açısından değil formatsal olarak da tam manasıyla bir kapitalizm eseri. Hasebiyle kapitalizm gündeme getirdiği hususları değiştirdikçe o da değiştirmek zorunda.
1998-2004 ortasında HBO’da yayımlanan özgün dizi kısımları beyaz heteroseksüel bayanların seks hayatlarını merkeze alıyor. Bu açıdan birkaç gay erkeği orta sıra öykü örgüsüne katması dışında LGBTİ+ hareketine hiçbir alan açmaması ya da beyaz olmayan hiçbir karakter barındırmaması açısından çokça tenkide maruz kalmış ve her seferinde devrin sosyolojik şartlarıyla kıymetlendirilmesi gerektiği karşılığıyla savunulmuş. Öte yandan 2008 ve 2010’da çekilen tıpkı isimli devam sinemaları de bu gerçekliği kırabilmeyi başarmış değil. Hatta bu dört arkadaşın Abu Dhabi macerasını anlatan Sex and The City 2 bilhassa oryantalist bakış açısını parlatıp yer yer islamafobik ögeler barındırmakla suçlanıyor. Aslında “dönemin sosyolojik koşulları” savunması bu açıdan hiç de yanlış değil. Dizi ve devam sinemaları hakikaten de periyodun şartlarıyla şekillenmenin de ötesinde adeta bu şartları açgözlülükle kovalıyor. Mesela LGBTİ+ karakterleri stereotiplerin ötesinde ekrana getirmenin net ve düzgün tanımlanmış gaye kitlesinin reaksiyonunu çekeceğini biliyorsa, getirmemek konusunda hiçbir beis görmüyor. Birebir biçimde Ortadoğulu bayanları Batı gözlüğüyle kendi gaye kitlesiyle buluşturmanın egzotik ve ilgi alımlı olacağını düşünüyorsa, bunu da sorgulamadan yapabiliyor. Aslında ABD imali anaakım bir TV dizisine tüm klişeleri aşma ve politik doğruculukla hareket etme sorumluluğu yüklenmesini pek gerçekçi bulmuyorum. Tenkitleri kendi içinde epey haklı bulmakla birlikte kültür sanayisinin göbeğindeki bir diziye bunları yöneltmenin güya mafyaya “Silah kullanmamalısın” demek üzere bir karşılığı olduğunu düşünüyorum. Fakat kapitalizmin silahları her geçen gün yenileniyor ve ancak Sex and The City şartları açgözlülükle kovalamakla kurduğu 20 küsur yıllık sermaye kaynağına o kadar derinden bağlı ki dizinin üretimcileri bile benim üzere düşünmüyor. O denli ki 2021’e de periyodun kitlesine yaranmak için her türlü şebekliği yapan And Just Like That… isimli devam serisiyle giriyor. Yazının buradan sonrası şimdi 3 kısmı yayımlanan, ismini Carrie Bradshaw’ın köşe yazılarında sık kullanılan bir tabirden alan And Just Like That… ile ilgili “spoiler” içerecek. Meraklısını uyarmış olayım.
Orijinal dizinin birinci kısmının üzerinden tam 23 yıl geçmiş, o vakitler doğmuş çocuklar bugün dizinin yeni izleyicileri oldu. Yeni izleyici edinme sevdalısı Sex and The City’nin de bakış açısını değiştirmemesi beklenemezdi. Lakin adeta geçmiş yanılgıları unutturmak için debelenen, politik doğruculuk kaygısından dişlerini sıkarak yazılan bir senaryoyla karakterlerin neredeyse kendilerinin parodilerine dönüştükleri bir anlatıyı da eminim ki hiçbirimiz hayal etmemiştik. Diğer ırklardan ya da cinsel yönelimlerden karakterlere yer vermemiş olduğu tenkitlerini dikkate almaktan fazla değişen izleyiciyi kaybetmemek gayesiyle yapılan zorlama değişiklikler saymakla bitmiyor. Senelerce kurumsal hayatla adeta birebir resmedilen Miranda, yeni dizide karakteri canlandıran Cynthia Nixon’ın gerçekliğinin gölgesinde kalmışçasına aniden insan hakları avukatı olmaya karar veriyor ve yüksek lisansı sırasında gençlerin politik doğruculuğuna uyumlanma dehşetiyle kendini rezil ediyor. Girdiği bu seyahatte evvel uyuşturucuya, sonra kendi cinsel yönelimine bakış açısını sorgulayacağı bir karakter olan Che ile tanışıp değişmeye başlamayı da ihmal etmiyor. Öte yandan Charlotte da çiçekli elbiseler giydirmek istediği kızının kız üzere hissetmediğini söylemesi ve hayranı olduğu yeni siyahi arkadaşıyla birlikte tenkitlere üst üste kart açıp oyun kazanırcasına yanıt veriyor. Yeni dizide Samantha’nın yer almadığını (ki orijinalindeki en ilerici karakter olduğunu düşünürsek ona nasıl bir zorlama ilericilik atayacaklarını merak ederdim) eklersek, geriye ana karakterimiz Carrie kalıyor. O da değişen vaktin ruhuna faal Instagram kullanımı ve podcast yayıncılığı üzere yeni mecralarla ahenk sağlamaya çalışıyor. Bunu yaparken Che karakteri Carrie için de bir öğretici pozisyonunda. Non-binary ve Latin bir komedyen olan Che’nin New York’un ilahı üzere muamele gördüğü dizi kısımlarında tüm karakterlerin ondan öğreneceği çok şey var. Carrie, Che ve Asyalı heteroseksüel bir erkeğin birlikte sundukları podcast’lerindeki konuşmalarda da bunu gözlemleyebiliyoruz. Heteroseksüel erkeğin eril latifeleri da Carrie’nin (nedense) muhafazakar kabul edilen görüşleri de Che tarafından bir politik doğruculuk potasından geçirilip çerçeveleniyor ve biz nasıl oluyorsa kendimizi değişen dünyaya dair didaktik bir dersin içinde buluyoruz.
Farklı ırklardan ve LGBTİ+ karakterleri kıssanın içine çok daha evvel almış olması gereken Sex and The City bu gecikmeyi unutturmak için bizi hiç de gerçekçi olmayan bir yeni karakter yoğunluğuna maruz bırakarak kendini aklamaya çalışıyor. Fakat daha da değerlisi bunu yaparken en başta kendimizle özdeşleştirdiğimiz için sevdiğimiz o dört bayanın kişilik özelliklerini de zedeliyor. Miranda rezil olmak konusunda bu kadar rahat bir karakter mi? Charlotte kendi klişelerini tek bir güldürü gösterisiyle silebilecek kadar güçlü mü? Carrie ilgi odağı olmadığı bir yayında bu kadar yumuşak başlı davranabilir mi? Bunların hiçbir ehemmiyeti olmadan kurulan politik doğruculuklar, LGBTİ+ ya da beyaz olmayan yeni karakterleri benimsetmek bir yana varolan tüm karakterleri karikatürize ederek yapmaya çalıştığının tam aykırısını yapıyor. Tahminen Netflix’teki bir gibisi olan Bold Type üzere orijinal bir dizi olsaydı ikna olunabilecek bu ataklar And Just Like That…’de bizi kendi kendiyle çelişen bir anlatıyla baş başa bırakmanın ötesine geçemiyor, en âlâ ihtimalle cümbüşünü kaybediyor. Kapitalizm kendisini devam ettirecek ögelere o denli süratli adapte oluyor ki bir vakitler kendisiyle varolan kültür eserleri bile ona yetişemiyor.
Tüm bunların yanında Sex and The City’nin “uyanmış kapitalizm”e uyarlanmış hali And Just Like That…’in yayımlanmasıyla birlikte dizinin ana karakterlerinden Mr. Big’i oynayan Chris Noth hakkında arka arda gelen taciz tezleri ise ironik derecede manidar. Evet, hakikat duydunuz. Yeni versiyonuyla tüm ırk ve cinsel yönelimleri kucakladığını bas bas bağıran And Just Like That… bu sırada tacizci bir erkeği senelerce başrol yapmak konusunda bir beis görmemiş. Bu savlar hakkında üç bayan başrolden resmi açıklama gecikmese de işin arkaplanı düşündürücü.
