0 ile 1 ortasında: The Leftovers ve birisini kaybetmek

Herkesin yapacak bir işi var
Yersiz, maharetsiz olan benim.
Ben farklı olanım,
Zira besinim anne sütü

Tao Te Ching, Lao Tzu

Not: Bu yazı diziyle ilgili sürpriz gelişmeleri ele vermektedir.

“Anne, anne, duyuyor musun beni? Duyuyorsan ben buradayım. Elim alnında annem,” diye seslendiğim yaklaşık 30 günün sonunda bunun beyhude olduğunu –geç de olsa– anladım. Belgin duymuyordu hiçbir şeyi, annem nasıl duysun? Bir şey duyulacaksa, evvel Belgin duymalıydı, duyarsa o duyardı esasen. Bu yazı Belgin’e yazıldı. Kendisi yeterli bir okur olan ve vaktiyle basılan romanımı okuduktan sonra, “İyi bir birinci roman fakat tenkitlerim şunlar…” diyerek ayaklarımın yere basmasını sağlayan Belgin’e.

Bir müddettir aklımda sadece 0’lar ve 1’ler var. Bir de, annem ortamızdan ayrıldığından beri, The Leftovers isimli dizi. Tekrar, tekrar ve tekrar. Bilhassa de üç kısmı. HBO’da 2014–2017 yılları ortasında yayınlanan The Leftovers dizisini, Erich Neumann ve Marion Woodman’ın arketipsel ve bedensel dönüşüm modelleri üzerinden ele alacağım.

Neumann’ın The Origins and History of Consciousness ve The Great Mother kitaplarında tanımladığı kahramanın bilinçdışına iniş, ejderhayla yüzleşme ve tekrar doğuş süreci, dizide Kevin Garvey’nin varoluşsal parçalanma ve bütünleşme kıssası olarak okunabilir. Buna karşılık, Marion Woodman’ın The Pregnant Virgin’de geliştirdiği dönüşüm anlayışı, ruhsal güzelleşmenin sırf zihinsel değil bedensel bir yine doğuş olduğunu vurgular. Onun için gerçek dönüşüm, şuurun karanlık rahmine inip oradan yeni bir varlık biçimiyle çıkabilmektir. Bu çerçevede Nora Durst’ün kıssası, kaybın akabinde sessizlik, yas ve anlatı aracılığıyla kendi vücudunda tekrar var olmayı öğrenen bir bayanın süreci olarak okunabilir. Woodman’ın bakışında Nora’nın seyahati, bastırılmış feminenin vücutta uyanışıdır: sezgiyle, sıkıntıyla ve tanıklıkla varlığın yine somutlaşması. Münasebetiyle The Leftovers, sırf ferdi yasın değil kolektif bilinçdışının iki taraflı bir mitolojik dramatizasyonu üzere geliyor bana: biri eril kahramanın içe dönen seyahati, başkası dişil kahramanın tekrar doğuşu.

Bu yazı, dizinin “International Assassin”, “The Most Powerful Man in the World (and His Identical Twin Brother)” ve “The Book of Nora” kısımlarını bu iki arketipsel sınır üzerinden birlikte okumayı amaçlıyor; mevt, kayıp, kimlik ve mananın içsel dinamiklerini çözümlemek için. Konuyu natürel ki sana bağlayacağım. Sonuçta seninle olan bağım üzerine de yazılmış bir yazı bu. Hakkını vermeye çalışacağım.

En başta 0’lar ve 1’ler dedim ya, işte The Leftovers, 0 ile 1 ortasını anlatıyor.

Neumann’ın şuur kuramı 0’lar ve 1’ler üzerinden okunabilir. “0” başlangıç durumudur: ayrımın, benliğin, hududun olmadığı rahimsel bütünlük; yani bilinçdışı. “1” ise bu bütünlükten doğan farkın, ben’in, şuurun sembolüdür. 0 rahimdir, potansiyeldir, vefatla ve dönüşle ilgilidir; 1 penis üzeredir, ayırır, biçim verir, ömrü başlatır. Şuurun doğumu 0’ın içinden bir 1’in yükselmesidir: ego, bütünlüğün içinden ayrılır, kendini dış dünyanın karşısına koyar. Fakat Neumann’a nazaran bu ayrılık sonuncu değildir; şuur daima olarak 0’a, yani kökensel karanlığa geri çağrılır. 1 ne kadar kendi nizamını kurarsa kursun, manasını 0’dan alır. Böylelikle insan psişesi, 0 → 1 → 0 döngüsünde işler: rahimden çıkış, ayrılık, yine dönüş. Her doğum bir kopuş, her kopuş bir dönüş dileği taşır. Bu devinim, hem kozmosun hem bireyin varoluş ritmidir; varlık ile yokluğun, hayat ile vefatın, şuur ile bilinçdışının ters değil, birbirini tamamlayan iki nabzı.

Marion Woodman’ın dönüşüm anlayışı da iki kutup ortasındaki devinime dayanır, fakat bu kere sorun dışsal muvaffakiyet ya da kimlik değil, ruhun vücutta tekrar doğuşudur. Bayan kahraman başlangıçta 0’dadır: içgüdü, sezgi, his ve ilişkilenme alanı. Lakin yaşadığı kültür onu 1 olmaya, yani vücuttan ve sezgiden kopmuş bir zihin haline zorlar. Akıl, disiplin, üretkenlik ve denetim bu maskülen dünyanın ölçütleridir. Bayan, hayatta kalmak için kendi vücudunu, isteklerini ve içsel sesini bastırır; canlı bir varlık olmaktan çok bir fonksiyon haline gelir. Bu kopuş, Woodman’a nazaran ruhun rahimden değil, kendi vücudundan sürgün edilmesidir. Ancak bu “1” hali sürdürülebilir değildir; içte bir kuruma, bir taşlaşma başlar. Bu noktada bayan, “hamile bakirenin” arketipsel tecrübesine girer: görünüşte doğurmamış lakin içsel olarak doğuma hazırlanan bir varlık. Bu, ruhun tekrar vücuda çağrıldığı eşiği temsil eder. Dönüşüm, bayanın bu davete kulak verip bastırılmış feminen bilgeliği, yani bedensel sezgiyi ve duygusal hakikati yine sahiplenmesiyle başlar. Artık 0 ya da 1 değildir; ikisinin ortasındaki canlı, akışkan titreşimi vücudunda taşır. Gerçek bütünlük, Woodman’a nazaran, ruhun vücutta yer bulduğu bu farkındalık halidir; var olmanın sırf düşünmekle değil, hissetmekle, nefes almakla, yaşamakla mümkün olduğunu bilmekle.

The Leftovers tam da bu 0-1 devinimini dramatize ediyor, Belgin. 0: Yokluk. 1: Varlık. 0: Rahim. 1: Penis. 0: Bilinçdışı. 1: Şuur. 0: Olmamak. 1: Olmak. 0: Mevt. 1: Kalım.[0] Dizinin bütün yapısı, varlıkla yokluk ortasındaki titreşime dayanır: bir anda yüzde ikinin kaybolması, dünyanın 1’den 0’a düşmesidir. Geride kalanlar, bu eksilmeyle birlikte bilinçdışının alanına –anlamın çözüldüğü, sonların eridiği 0 noktasına– savrulurlar. Kevin’in vefatla ömür ortasında gidip gelmesi, Nora’nın hem “orada” hem “burada” olma hali, bu döngünün ferdî tezahürleridir. Kevin 1’in sembolüdür: var olmaya, mana kurmaya, sistemi tekrar tesis etmeye çalışan şuur. Nora ise 0’ın iç sesidir: yokluğu, kaybı, sessizliği taşıyan rahimsel alan. Dizinin sonunda Kevin ve Nora’nın tekrar buluşması, birinin ötekine üstün gelmesi değil, 0 ve 1’in kısa periyodik bir istikrara ulaşmasıdır. Hiçbir şey çözülmez, zira çözülmemesi gerekir; ömür bu iki kutbun ritminde sürer. The Leftovers’ta mana, tam da bu ritmi fark etmekten, varlıkla yokluğun tıpkı anda nefes alıp verdiğini kabul etmekten doğar.

Sana hayattayken anlatsam diziyi, “aman, ruhum kararıyor benim o denli şeylerden” diyeceğine neredeyse eminim. Haksız da değilsin. Hakikaten ruh karartıcı bir dizi The Leftovers. Ama güya bazen ruhumuzun kararması gereklidir, biz bundan kaçtıkça kendi kendine daha üzücü kararacaktır tahminen, ne dersin? Karşılık veremediğin için ben devam ediyorum. Kusuruma bakmayacağını biliyorum. Belgin, temmuz ağustos aylarına yaklaşırken rahatsızlandın. Seni 13 Eylül 2025’te kaybettik. Yokluğuna alışamadık diyeceğim ancak bence asıl sorun öbür yerde. Biz senin varlığına alışamadık. İlla bir evlat, eş ya da anne olmak zorundaydın. Senin Belgin varlığını kabullenemedik, senin kabullenmene hiç müsaade vermedik. Biz senin varlığına alışamadıkça, sen de bu dünyanın varlığına alışamaz oldun. Haklısın. Haklısın. Haklısın.

Damon Lindelof ve Tom Perrotta’nın yarattığı The Leftovers, dünya nüfusunun yüzde ikisinin bir anda ortadan kaybolduğu bir olayın akabinde insanların hayatta kalma, mana bulma ve inançla hesaplaşma eforunu anlatır. Dizi, felaketin kendisini değil, geride kalanların varoluşsal boşluğunu merkeze alır. Gerçeğin açıklanmadığı, yasın bitmediği bir kozmosta geçer; kaybın yarattığı sessizlik, karakterlerin iç dünyasında yankılanan temel gerçektir. Ve bu sessizliğin merkezinde Kevin Garvey ve Nora Durst vardır. Kevin, kasabanın polis şefi olarak görünürde tertibi sağlamaya çalışan, fakat iç dünyasında daima bir dağılma yaşayan bir adamdır. Olağan görünme gayreti, bastırılmış suçluluk ve meczuplukla iç içe geçer. Nora ise felaket sırasında kocası ve iki çocuğunu kaybetmiş bir bayandır. Mantığı, inancı ve vücudu ortasında istikrar kurmaya çalışırken yaşama sebebini yitirir. Bu iki karakterin ilgisi, dizinin en insani, en kırılgan çizgisidir: her biri ötekinin kaybında kendi yokluğunu görür.

Senin ağır bakımda olman, yani ortamızdan kademe kademe ayrılman Belgin, tahminen 1,5 ay sürdü fakat bunun daha uzun bir süreç olduğunu bence ikimiz de biliyoruz. Sen bir müddettir bu dünyadan şuurunu çekmeye karar vermiştin. Şuurlu bir tercih miydi bu, bilmiyorum. Onu işin uzmanlarına bırakıyorum. Lakin bildiğim şey şu: 1’den yavaş yavaş 0’a kaymaya başladın. Her yakışında, her yudumunda, 0’a daha da yaklaştın. Ve en sonunda geldiğin 0’a döndün. Biziyse kendi elimizle dikeltip asla bırakamadığımız 1’lerimizle bıraktın.

The Leftovers’ın en metafizik katmanını açan üç kısım – International Assassin” [Uluslararası Suikastçı], “The Most Powerful Man in the World (and His Identical Twin Brother)” [Dünyanın En Güçlü Adamı (ve Onun İkiz Kardeşi)] ve “The Book of Nora” [Nora Kitabı] – bu içsel seyahatin somutlaşmış halidir. Vefatla ömür ortasındaki sonlar bu kısımlarda silinir, gerçekliğin biçimi değişir, karakterler kendi bilinçdışıyla yüzleşir. 0 ile 1 ortasındaki o titreşim, yani varlıkla yokluk ortasındaki akım, bu kısımlarda görünür olur. The Leftovers’ın cihanında hiçbir şey sabit değildir; her şey bir anda 0’a, yani yokluğa, sonra tekrar 1’e, varlığa döner. Bu üç kısım dizinin omurgasını oluşturur: birincisi vefatla birinci müsabakadır, ikincisi kimliğin bölünmesidir, üçüncüsü ise kaybın kabulüdür. Ya da öbür bir deyişle, 0’dan 1’e, sonra yine 0’a dönüşün üç başka fazı.

Kevin bir tıp “zehir” içtikten sonra kendini bir otelde bulur; “Uluslararası Suikastçı” bu anla başlar. Otel, vefat ve ömür ortasındaki bir geçiş alanıdır; 0 ve 1’in tıpkı anda yanıp söndüğü bir orta bölge. Kevin’e verilen vazife, Patti Levin isimli bayanı öldürmektir. Bir suikastçı kimliğiyle hareket eder, katman katman ilerler ve sonunda Patti’yi bir kuyuda boğar. Lakin bu mevt bir son değil, sistemin kendi sıfırına, yani başlangıcına geri dönmesidir. Otel, bilinçdışının mimarisi üzeredir; her oda bastırılmış bir endişeye açılır. Kevin’in Patti’yi öldürmesi, 1’in 0’a dönerek kendini sıfırlamasıdır: geçmişi bastırmak değil, onunla birleşmek. Kısım, Neumann’ın ejderha savaşına benzeri bir dönüşüm sunar: ego, kendini kurtarmak için bilinçdışına iner, karanlığıyla yüzleşir, sonra tekrar “oluş”un akımına katılır. Kahraman mitinin dışsal değil, içsel, sayısal bir versiyonudur bu. 0’ın içinden doğan 1, sonra tekrar 0’a karışır.

Sen ağır bakımdayken, temmuzdan ağustosa, günler boyunca, The Editors’ın “Smokers Outside the Hospital Doors” müziğini dinledim Belgin, kendim de sigara üstüne sigara yakarak, palavra yok. Artık hem dinlemek istiyorum hem de istemiyorum o şarkıyı. Dinlerken sen en sonunda iyileşecekmişsin üzere geliyor. Bittiğinde de iyileşemediğini hatırlıyorum. Elvis Perkins’in “While You Were Sleeping” müziği daha uygun geliyor o vakit.

“Dünyanın En Güçlü Adamı” kısmında Kevin tıpkı otel dünyasına döner, bu kere Amerika Başkanı’dır. Karşısında kendi ikizi –yani gölgesi– vardır. Nükleer bir savaşı önlemekle vazifelidir, lakin misyon mantıksızdır. Bu kere 1 kendi kopyasını üretmiştir; sistem manasını kaybetmiştir. Kimliğini doğrulamak için penisini göstermesi gereken sahne, Neumann’ın ejderha mitinin grotesk bir parodisi üzeredir. Kahraman ego, kimliğini fallik bir sembolle kanıtlamaya çalışırken aslında kendi hududunu ifşa eder. Neumann’a nazaran kahraman şuur, kendini “yaratıcı baba” olarak mutlaklaştırdığında, kendi karanlık kökenini, yani rahimsel 0’ı inkar eder. Fallus burada yaratıcı gücün değil, şuurun kendi simgesine hapsoluşunun işaretidir. 1, biçim verme gücüne tapan bir Allaha dönüşür; meğer kurtuluş, yine 0’a, rahimsel, bütünsel varoluşa dönmekle mümkündür. Kevin’in seyahati artık kahramanlığın değil, sembolik bir kastrasyonun, yani maskülen denetimin çözülüp teslimiyete evrilmesinin kıssasıdır.

Ve tekrar sen ağır bakımdayken, Belgin, Infinite Jest’in sonunu çevirdim bir ay boyunca saatlerce ve o canım, canım, canım Don Gately de tıpkı senin üzere ağır bakımdan çıkmaya çalışıyordu ve ağzında bir tüp vardı ve çıkamıyordu ve hastanedekilere bağımlılık yapan ağır narkotiklerden tekrar bağımlı olur diye kendisine vermemelerini söylemeye çalışıyordu lakin söyleyip söyleyemediği ya da söylediyse de karşısındaki tabiplerin hemşirelerin onu anlayıp anlamadığı şüpheliydi ve ben bu türlü böyle sayfalarca ağır bakımdan hastanelerce ağır bakım ortasında gidip geliyordum ve bu akıl almaz bir tecrübeydi. Zihnimin uçurumlarının tabanlarındaki minik tapınaklara rölyef rölyef kazınmış durumda her bir gün, her bir sayfa. (Bu ortada çeviri bitti ve Don Gately ile bir halde güzel anlaşacağınızı biliyorum.)

The Leftovers’ın son kısmı, “Nora Kitabı”, dizinin merkezine geri döner lakin ton artık daha sessizdir. Nora, ortadan kaybolanlara ulaşmayı vaat eden bir makineye girer. Akabinde yıllar sonra Avustralya’da, “Sarah” ismiyle, kuşlarla dolu bir meskende yaşamaktadır. Eski hayatından kopmuş, konuşmamayı seçmiştir. Kevin onu bulur; ortalarında geçen konuşmada Nora, diğer bir dünyaya gittiğini, orada ailesini gördüğünü ve onları keyifli görünce geri döndüğünü anlatır. Hikâyenin yanlışsız olup olmadığı meçhuldür, fakat dizinin yanıtı zati burada yatar: değerli olan olanın ne olduğu değil, onun anlatılabilmesidir. Nora artık bir “1” olmaya, kendini akılla, denetimle ya da açıklamayla var etmeye çalışmaz; kendi sessizliğinde 0’ın dinginliğini bulur.

Bu dönüş, Marion Woodman’ın tanımladığı bedensel farkındalık seyahatine denk düşer. Nora’nın “kaybolanlara” girişi, dışsal bir vefat değil, ruhun kendi vücuduna yine dönmesidir. Kayıp, artık bir eksiklik değil, içsel bir hamileliktir – görünürde doğurmamış, lakin içinde yeni bir manası taşıyan bir hal. Woodman’ın “hamile bakire” imgesiyle anlattığı üzere, bu doğum zihinde değil, vücutta gerçekleşir. Nora artık ömrü açıklamaz; onu vücudunda, nefesinde, sessizliğinde hisseder. Kaybı inkar etmeden, onu içinde taşımayı öğrenir. Zira hakikaten dönüşen insan, yine konuşabilen değil, artık susabildiği halde var olabilendir.

Sen ağır bakımdayken, Belgin, hastane ziyaret saati gelene kadar sabah erkenden senin o çok sevdiğin Küçükbük koyuna gidiyor, canım hiç istemese de denize giriyor, her bir adımı farklı bir hüzün, her bir kulacı başka bir eza, tuhaf bir şey yaşıyordum dünyanın rahim tezahürlerinde 10-15 dakikalığına. Akşam hastaneden döndükten sonra da tıpkı biçimde. Herkesin sevinçle koşturduğu, çocukların su kenarında oynadığı, emeklilerin sakince yüzdüğü, senin de en son rahatsızlanmadan bir ay evvel Senem’le –iyi ki, düzgün ki, güzel ki– girdiğin o denizde açılabildiğim kadar açılıyor, yazlık sevincini olabildiğince geride bırakmaya çalışıyordum lakin hatırlarsın, denizde sesler çabucak geliverir, senin artık duyamaz olduğumuz o sevinçli sesin de açıklarda daima kulaklarımdaydı, Belgin.

The Leftovers’ın bu üç kısmı birbirine ince bir çizgiyle bağlıdır. Kevin’ın inişiyle başlayan seyahat, gücün illüzyonunun çöküşüyle devam eder ve Nora’nın sessizliğiyle tamamlanır. Dizi, mana arayışının hiçbir vakit bitmediğini söyler; zira 0 ve 1, varlık ve yokluk, şuur ve bilinçdışı birbirine dönüşmeye devam eder. Mevt, kayıp ve mecnunluk bir sona değil, öbür bir bilince işaret eder. Kevin’ın öyküsü Neumann’ın kahramanın bilinçdışına iniş mitinin içe çevrilmiş halidir; Nora’nınki ise Marion Woodman’ın tanım ettiği bedensel dönüşüm sürecine karşılık gelir. Kevin kendi karanlığında çözülürken, Nora bedensel sessizlikte tekrar doğar. Biri ejderhayla savaşır, başkası o ejderhanın nefesini içinde duyar. Her ikisi de dış dünyanın açıklamasını değil, iç dünyanın teslimiyetini temsil eder. The Leftovers sonunda ne kurtuluş ne de karşılık sunar. Yalnızca sessizlik kalır geriye. Ve o sessizlikte, 0 ile 1’in birbirine karıştığı, bir bardak çayın buharı kadar süren bir anlayışın sıcak izi.

Ve sen ağır bakımdayken, Belgin, ve ben günde yalnızca 10 dakika yanında kalabiliyorken şunları düşünüyordum: tıpkı Kevin üzere sen de bir otelde uyanmaktasın şu anda. Tıpkı Kevin üzere yabancı bir odanın dolabındaki kıyafetlerden bir rol seçmeye çalışıyorsun kendine: evlat-kadın-eş-anne. Yalnızca bayanı seçmeye çalıştığını lakin bir anda odayı tuhaf adamların bastığını ve sana zorla evlat, eş ve anne kıyafetleri giydirmeye çalıştıklarını görür üzere oluyorum, seninse onlara (içlerinden biri sanırım benim, Belgin) karşı koyarak ellerinden bir formda kurtulduğunu ve kendini koridora attığını. Ancak ondan sonrasını kestiremiyorum, Belgin. Korkutuyor devamı beni. Otelin koridorlarının ışıkları evvel titreşmeye başlayıp sonra bir yanıp bir sönerken sonra tek tek büsbütün sönmeye başlıyor. Sen üstündeki yalnızca bayan kıyafetinle yeniden de korkmadan ilerliyorsun o koridorda lakin o sırada ben senin için korkuyorum Belgin. Kevin üzere yolunu bulmayı başardığını ummak istiyorum, lakin hikâyenin bu türlü olmayacağını biliyorum. O sırada Nora olsun istiyorum yanında. Hayır, Nora sana göz kulak olsun diye değil. İkiniz birbirinize göz kulak olun diye ve senin de ona söyleyeceğin ve benim asla duyamayacağım şeyler var diye. Nora pek gülmüyor. Senin onu güldüreceğini biliyorum. Varlığının ona uygun geleceğini, onun o demirden iradesinin de sana yeterli geleceğini, seni 0’dan 1’e, minicik bir ihtimal de olsa, getirebileceğini. Olmuyor fakat. Olsun. Ne yapalım. Bu seyahat senin yolculuğundu ve senden öteki kimse de yapamazdı bunu.

Çünkü ağır bakımda olmadığın 68 yıl boyunca bir bayan olarak doğdun, evlat oldun, öğrenci oldun, kimya mühendisi oldun, eş oldun, yıllarca çalıştın, anne oldun ve en son da babaanne oldun. Senin sen olduğun, en sen olduğun yılların maalesef benim gelişimden önceydi bence. Üniversite yıllarında, iş hayatının birinci yıllarında seni tanımayı çok isterdim. Lakin seni o devir tanımış olan arkadaşlarından, Zehralar, Ayseller, Gülşenlerden, daha sonra seni tanıyanlardan, Laleler, Birsenler, Ruhsarlar, Serpiller ve daha pek çok bireyden anlıyorum, biliyorum, orada bir Belgin vardı ve son ana kadar da var olmaya devam etti.

Belgin, o hayati ameliyata girmeden evvel, seninle karşılıklı olarak son şuurlu konuşmamızı yaptık. Bir bardak su istedin benden, çok gergindin, gözlerinde dehşet vardı ve ben içim parçalansa da yasak olduğu için o bir bardak suyu sana veremedim. “Bir çöldeyiz şu anda anneciğim,” dedim sana, “hep birlikte bir vahaya varmaya çalışıyoruz. Oraya varınca rahatlayacağız, suyumuzu birlikte içeceğiz.” Gözünle pekala yaptın, yavaşça gülümsedin, bir kesim da sakinledin güya. Birbirimize son bakışlarımız bu türlü oldu, omzuna dokundum, sonra da aldılar seni. Ve sen de o ağır bakımdan, o derin uykudan bir daha çıkamadın.

Belgin, 0’a hakikat dalışından çıkmaya çalışırken, 1’e son gücünle varmaya çalışırken Cem yanındaydı o gece. Senden duyduğu üç sözden ikisi: “Baba.” “Anne.” Artık ağır bakımda değilsin. Artık 0 noktasındasın. Öbür 0 noktasında olanlarla bir arada. Rıdvan ve Firuzan da dahil.

Tek temennim, oğlun olmasam da, tanışsak, güya beni seveceğindir. Annem olmasan da seni tanısaydım, Belgin Teyze olarak bilseydim seni, çok seveceğime, iki kahve birer sigara ile Boğaz’a karşı kahkahalar atacağımıza eminim. Tahminen yarın bir gün, birtakım 0’ların 1’lerinde karşılaşır, Batman’in sonundaki üzere bir kafede farklı rollerde birbirimizi görür, yavaşça bir gülümsemeyle başlarımızı yavaşça sallar ve hayatlarımıza devam ederiz.

The Leftovers’la başlamıştık. Onunla bitirelim.

Dizinin finalinde, yani “Nora Kitabı” kısmında, Nora’nın yıllar sonra Avustralya’da (namıdiğer down under’da) “Sarah” ismiyle tek başına yaşadığını görürüz. Kevin yıllar sonra onu bulur; uzun bir sessizlikten sonra Nora ona yaşadıklarını anlatır. Makineye girdiğinde nitekim öteki bir yere – Departure’ın karşıtı bir dünyaya – geçtiğini söyler. O dünyada, yüzde iki değil, yüzde doksan sekiz kaybolmuştur. Onlar değil, biz kaybolmuşuzdur.

O yüzden, benim 0’ımın diğerinin 1’i olabileceğinin bir müddettir farkındayım. Tahminen sen de bir öbür bir 1’desin. Bir oburlarının 1’lerindesin. Tahminen de değilsin. Tahminen de senin olduğun ve bizim olmadığımız bir yerdesin. Denizden yeni çıkmış, içinde anlamlandıramadığın lakin artık yakıcılığını çoktan kaybetmiş bir sızı, çok dinlenmiş hissediyorsun. Yanındaki şezlongda o çok sevdiğin Türk kahven. Uzaklardan bir yerlerden muhakkak bilinmeyen seslendiklerini duyuyorsun sana insanların.

Ne diyorlar, anlamıyorsun. Sesler dalgaların hışırtısında kayboluyor. Pek de umurunda değil zati. Olmasın da. Zira bütün bunların hiçbiri o kadar da değerli değil be, Belgin. Kıymetli olan şu: Kevin, dünyanın en güçlü adamı mıydı, bilmiyorum. Fakat sen dünyanın en güçlü bayanlarından biriydin. Yalnızca şuurunun değil, bilinçdışının da son damlasına kadar herkese sevgi, izan, coşku ve güç verdin, vermeye de devam ediyorsun. Senin 0 halin, dünyanın bütün 1’lerinden… Elveda Belgin. Huzur içinde, anneciğim.[1]

Kaynaklar

• Lao Tzu, Tao Te Ching, çev. Bülent Somay, Ezgi Keskinsoy, Metis Yayınları, İstanbul, 2018.
• Erich Neumann, The Origins and History of Consciousness, Princeton University Press, 1954.
• Marion Woodman, The Pregnant Virgin: A Process of Psychological Transformation (Toronto: Inner City Books, 1985)
• Editors, Smokers Outside the Hospital Doors, An End Has a Start, Kitchenware Records, 2007.
• Elvis Perkins, Ash Wednesday, XL Recordings, 2007.

[0] Buradaki “0” ve “1” atamaları biyolojik ya da toplumsal cinsiyet farkına değil, sembolik düzlemdeki yaratıcı tersliklere işaret eder. “Rahim” ve “penis” sözcükleri, Neumann’ın The Origins and History of Consciousness’ta ve Woodman’ın The Pregnant Virgin’da tanımladığı psişik kutupların – içe dönük, kapsayıcı, potansiyel olan (0) ile dışa dönük, biçim veren, harekete geçen (1) – arketipsel temsilleridir. Bu bağlamda rahim, “kadın”ı; penis ise “erkek”i temsil etmez. Her iki unsur de her beşerde, her şuurda bulunur. 0, potansiyel bütünlüğün alanı; 1, o bütünlükten doğan farkın bilince yükselişidir. Bu devinim, eril/dişil, yokluk/varlık ya da bilinç/bilinçdışı ortasında bir üstünlük değil, karşılıklı bağımlılık bağlantısıdır. Metin boyunca kullanılan bu simgeler, cinsiyetlendirilmiş organların değil, yaratıcı gücün iki istikametinin (doğuran ve biçim veren) sembolik adlandırmalarıdır. Hasebiyle 0 ve 1 ortasındaki bağ, iktidar değil, döngüsel bütünlük münasebetidir.
[1]