25 Şubat’ta, askeri üniformalı genç bir Amerikalı Washington’daki İsrail Büyükelçiliği’nin kapısına hakikat yürüdü. Toplumsal medyadan canlı yayın başlatarak kendini tanıttı: “Adım Aaron Bushnell. ABD Hava Kuvvetleri’nin muvazzaf askeriyim, artık soykırıma ortak olmayacağım. Şiddetli bir protesto hareketine girişmek üzereyim, fakat Filistin’deki insanların sömürgecilerin ellerinde yaşadıklarına kıyasla hiç de şiddetli sayılmaz. Yönetici sınıfımızın olağan olduğuna hükmettiği şey budur.”
Dehşet verici imajlarda 25 yaşındaki Bushnell’in elçiliğin önünde durduğu, telefonunu bıraktığı, üstüne yanıcı bir sıvı dökerek kendini ateşe verdiği görülüyordu. Son kelamı “Özgür Filistin” oldu.
Bushnell yere yığılırken trajediyi izleyen polis memurları olay yerine koştu. Elçiliğin güvenlik vazifelisi silahını Bushnell’in alevler içindeki vücuduna doğrulturken, elinde yangın söndürücü olan polis memurunun ona “Silaha değil, yangın söndürücüye gereksinimimiz var!” diye bağırdığı duyuldu. Bushnell acılar içinde “Özgür Filistin” diye bağırırken yere yığıldı. Aldığı yaralara yenik düştü, kısa müddet sonra Washington’daki mahallî bir hastanede hayatını kaybetti.
Bushnell Gazze’de yürütülen, kendi hükümetinin de cürüm ortağı olduğu dehşeti protesto ederek hayatını kaybeden bir ABD askeriydi. Yaklaşık dört yıl boyunca ABD Hava Kuvvetleri’nde misyon yapmıştı. LinkedIn profilinde temel eğitimini “uçuş ve sınıf birincisi” olarak tamamladığı görülüyordu. Arkadaşları ve sevdikleri onu “neşe kaynağımız” diye tanımlıyordu. İnternetteki bir gönderide de “inanılmaz anlayışlı, sevecen ve şefkatli bir insan” olarak anılıyordu (Bushnell’in toplumsal medya profilinde hâlâ Filistin bayrağı bulunuyor).
Bushnell’in mevti Biden idaresinin İsrail’i iliklerine kadar silahlandırmayı sürdürdüğü, milyonlarca dolar akıtarak İsrail’in Gazze’de işlediği savaş kabahatlerine diplomatik kılıf sağladığı, Birleşmiş Milletler’in ateşkes kararlarını veto ettiği bir periyotta gerçekleşti. ABD, Birleşmiş Milletler Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı’na (UNRWA) fon sağlamayı durdurarak Filistinlileri açlığa mahkum etti, İsrail’in savaş hatalarını kendi savaş cürmüyle pekiştirdi. Finansmanın durdurulması, sivilleri gaye alsa da yakında Refah’ı işgal edecek olması nedeniyle İsrail’in tekrar cezalandırılmayacağını taahhüt ediyordu. Artan soykırım ve etnik paklık kaygılarına karşın Memleketler arası Adalet Divanı’nda (UAD) adalet arayan Filistin halkının da topluca cezalandırılması manasına geliyordu (ABD, geçen hafta UAD’nin İsrail işgaliyle ilgili oturumunda İsrail’i savunan az sayıdaki ülke arasındaydı).
Bushnell hayatını kaybederken Gazze’de ölen sivillerin sayısı otuz bini geçti, bunların neredeyse yarısı çocuk. İki milyon Filistinli yerinden edildi. İsrail, kuşatma altındaki Gazze Şeridi’ni besin, su ve ilaçtan yoksun bırakarak binlerce Filistinliyi ağır ve kahredici bir mevte mahkum ettiği için nüfusun yarısı açlıktan ölmenin eşiğinde.
Bushnell, Gazze’deki soykırımı protesto etmek için kendini ateşe veren birinci Amerikalı değildi. Geçen aralık ayında Georgia eyaletinin Atlanta kentindeki İsrail Konsolosluğu önünde, bir protestocu polisin “şiddetli bir siyasi protesto eylemi” diye tanımladığı biçimde kendini yakmıştı. Olay yerinde bulunan Filistin bayrağı protesto hareketinin bir kesimiydi.
Kendini ateşe vermek, savaşın dehşetine karşı bizi uyarırken insanları şok etmeyi ve harekete geçirmeyi amaçlayan radikal bir protesto hareketidir. Bu protestonun ABD’deki savaş tersi aksiyonlarda esaslı bir geleneği vardır. 1970’te George Winne Jr isminde Kaliforniyalı genç bir adam Vietnam Savaşı’nı protesto etmek için San Diego’da kendini ateşe verdikten sonra öldü. Ölürken annesinden Lider Richard Nixon’a hareketinin nedenini yazmasını istedi. Annesi mektubunda şöyle yazmıştı: “Oğlumuz George Jr. 10 Mayıs’ta UCSD yerleşkesinde kendini ateşe verdi. Ölmeden evvel bize, dünyanın ve bu ülkenin içinde bulunduğu içler acısı duruma insanların dikkatini çekmek için aklına gelen en çarpıcı yolu seçtiğini söyledi.”
1991 yılının başında, Amherst’te (Massachusetts) barış eylemcisi ve öğretmen Gregory Levey, ilk Irak Savaşı’nı protesto etmek için kendini ateşe verdi. Raymond Moules da üç gün sonra Springfield’da (Virginia) birebirini yaptı.
Bu şiddetli taktiğin, 1963’te ABD’nin Vietnam savaşını protesto etmek için Saygon’da kendini yakan Budist rahip Thich Quang Duc’tan 2010’da Sidi Bu Zeyd kasabasında kendini ateşe vererek Arap Baharı’nın kıvılcımını yakan Tunuslu sokak satıcısı Muhammed Bouazizi’ye kadar uzanan milletlerarası emsalleri de var.
Kendini ateşe vermek, aklı başında olan kimsenin hafife alacağı bir taktik değildir. Bu aksiyon, seçilmiş yetkililere mektup yazıp telefon etmekten protestolara katılmaya yahut sivil itaatsizlik hareketlerine girişmeye kadar hiçbir taktiğin geçen ekim ayından beri Gazze’de izlediğimiz dehşetin sona ermesini hızlandıramayacağı hissinden, çaresizlikten doğmuştur. Bushnell’in aksiyonu şiddetliydi, fakat aramızdaki birçok kişi soykırımı toplumsal medya platformlarından canlı izlemenin, Demokrat Parti de dahil olmak üzere az sayıda seçilmiş yetkilinin böylesine müthiş bir şiddete son verilmesini talep etme hamasetini gösterdiğine şahit olmanın yarattığı ümitsizlik, öfke ve ıstırabı elbette paylaşıyordur.
Bushnell Gazze’dekiler yaşayabilsin diye öldü. Birçok Amerikalının İsrail’in Gazze’yi işgaline, apartheid uygulamasına, kuşatmasına ve Filistin halkına onyıllardır uyguladığı baskıya karşı olduğunu hatırlatmak için, özgür bir Filistin için öldü. Onun vefatı bir aksiyon daveti olarak görülmelidir, Gazze’de ABD halkının parası ve kamu vazifelilerinin onayıyla yürütülen, bitmek bilmeyen zulmü durdurmak için elimizden gelen her şeyi yapmamız, bir daha kimsenin böylesine tüyler ürpertici protestolarda kendi canına kıymak zorunda hissetmemesini sağlamamız için ısrarcı bir itirazdır.
Aaron vefatından kısa bir müddet evvel şu bildirisi paylaşmıştı: “Birçoğumuz kendimize sorup duruyoruz: Kölelik devrinde hayatta olsaydım ne yapardım? Ya da Jim Crow maddeleri altında? Pekala, ya apartheid? Ülkem soykırım yapıyor olsaydı ne yapardım? Aslına bakarsanız, soykırım yapıyorsunuz. Hem de şu anda.”
*Bu yazı, Cüneyt Bender tarafından Seraj Assi’nin Jacobin‘de yayımlanan makalesinden çevrilmiştir.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
