Kamu vicdanı olarak Twitter

Son on yıldır Twitter her şeyimiz oldu. Dijital gazetelerin, köşe yazılarının, makalelerin dahi gazete kupürü kadar eski sayıldığı bir çağın şimdi başındayız. Eski ile yeni üstbaşlığında, ikiliklerden kurulu sorular ve karşılıklarla muhatabız. Matbu kitap mı okumalı, e-kitap mı? Flörtler yüz yüze mi olmalı, randevu aplikasyonlarından mı? Sabahları çay mı içilir, kahve mi? Instagram mı, Twitter mı? Kedi mi, köpek mi? Ot mu, çöp mü?

Her biri kendinden menkul bu soruların yanıtında kendi biricikliğimizin sonunu çizmek ile işin doğrusunu, olması gerekeni söylemenin sertliği ortasına sıkışıyoruz. Kendi başımızayken verdiğimiz karşılıklarla, ortamlarda söylediklerimiz bazen birbirine utangaç halde göz kırpıyor. Zira artık hangi soruyu sorduğumuz ve hangi karşılığı verdiğimizden daha kıymetli bir şey var: Nerede ve kime söylediğimiz.

Dolayısıyla bu yazı da kendi sıkışmışlığını yaşıyor: Toplumsal medyaya dair kelamımızı Twitter’dan mı etmeli (azami etkileşim taban gerçek iletişim) yoksa sıkıntısı olan ve bütünlüklü bir yazıya mı çevirmeli? Yanlış anlaşılmasın, Twitter’da yazılan her şeyin kaygısı olmayan ve bütünlükten uzak olduğunu sav etmiyorum. Meramını anlatmakta epeyce maharetli kullanıcıların hakkını vermek gerekir. Bir odak sorunu yaratmamak ismine bu kimselerin hakkını teslim etmek gerekir demekle yetinerek bu mevzuyu geçiyorum.

Gelelim nerede ve kime ne söylediğimizin kıymetine. Yazmanın tarihe ya da onun bir kesiti ve yeniliğine not düşmek üzere bir argümanı var. Bir de ilgili bahsin ortaklaşan bir sıkıntı olabileceği varsayımıyla ortak düzlemden tartışabilmek üzere bir maksadı. Twitter’da yazmak bu iddiayı ve maksadı birebir anda karşılamayacağı için kendi meramımı bir köşe yazısına dönüştürmeyi manalı buluyorum. Çünkü bahis birazdan solculara gelecek ve “bir düzlemden” tartışmaya davet edecek.

Son vakitlerde solcular için en revaçtaki Twitter kullanımı uzun mektuplarla üye oldukları siyasi partiden ya da örgütten istifa ettiklerini duyurmak. Bir çaba aracı olarak kabul edilen, büyük umutlarla örgütlendikleri biricik sosyalist partileri günün sonunda istifalarını şahsî manifestolarıyla paylaştıkları bir şeytan taşlama adresi oluyor. Pekala, nasıl oluyor da düzenle arbede etmeye geldiğimiz yer uğraşımızın şahsî meydan muharebesine dönüşüyor?

Akışı özetlemek gerekirse: Şu yahut bu siyasi partiden, gelenekten, sivil toplum örgütünden bir kimse örgütleneceği yerde bir imkan görüyor, tenkitler sıralanıyor, tartışmalar yapılıyor ve programa ikna olunup üye olunuyor. Örgütlenmenin ayırt edici özelliklerinden “dışarıdan eleştirmek yerine içeriden katkı sunarak tartışmak, değişmek, değiştirmek, kolektif aklı yine üretmek ya da katkıda bulunmak” konusunda hemfikir olunuyor. Burası epeyce karmaşık. Zira titizlikle incelemek gereken sosyolojik, ruhsal, politik farklılıkların bir ortaya geldiği bir harman yerinden kelam ediyoruz. Kavramların zihinlerde ortaklaşmadığı bir toplamın içinde herkesin eteğindeki kavramları orta yere saçtığı tartışmalar veriliyor. Buraya kadar sorun yok. Kolektif aklı, ortak çabayı beslemek için çok elverişli bir ortam olduğuna kuşku de yok.

Sorun, üstte bahsedilen farklılıklardan ruhsal olanın tartışmada politik düzlemi yok edecek kadar baskın gelmesi. Dahası ve en berbatı gerçek bir tartışma imkanının ortadan kalkması. Sorun değiştirmek isterken değişime son derece muhafazakar bir direnç göstermek. Aşikâr oranlarda benzeyip benzetebileceğimiz, değişip dönüştüreceğimiz bir toplumsal çabanın yerine eğilip bükülmez benliklerimizi, fikirlerimizi, doğrularımızı dayatmak. Birinci “cips-kola-kilit”diyen çocuğun oyunu kazanması üzere, tenkit, özeleştiri, demokrasi üzere -son derece önemli- kavramları birinci evvel ve daha tekrarlı kullananın dayatmalarının görünmezleşmesi ve tartışmaya kapanması. Değiştirmek istediğimizin birlikte dönüştürücü gücünü yadsımak, diyalektiğin yerine ideali koymak.

Hal bu türlü olunca siyasetin ve toplumsal bilimlerin teknikleri ve kavramları birbirine karışıyor. “Özneler” “ifşa hakkını” kullanarak yirmi dört saat öncesine kadar kesimi olduğu, temsil ettiği, bir heyetine aday olduğu yahut toplantısını yönettiği partisinin “suçlarını” Twitter ahalisine şikayet ederek kendi biricikliğini, mağduriyetini ve masumiyetini kamu vicdanına sunuyor. Pekala, dahil olduğumuz bir yerin cürümlerini şikayet etmekten fazlasını yapmak da devrimci sorumluluğun gereği değil midir? Biz de oradayken bir hata işlenmişse hiçbir dahiliyetimizin olmaması mümkün müdür, samimiysek evvel kendimizi “şikayet etmek” gerekli değil midir? Devrimci olmakla tez edilen çaba etmenin kelamını vermekse modülü olduğumuz şeyi vicdanlara havale etme sinikliği nereden çıkmıştır?

Sosyalist hareketin tarihi teorik hengameler, ayrışmalar, hizipler, bölünmeler, siyasi ya da örgütsel yol ayrımlarıyla bezeli upuzun bir yol. Orada olmak kadar olmamanın da politik manasının olduğu, bunun ilanı ve tartışmasının toplumsal kırılmalara hamile yeni yollar açtığı sonlu sayıda da olsa örneğimiz var. Pekala, şahsî istifa mektupları bu türlü bir politik mana taşıyor mu? Örneğin toplumun belleğinde bir siyasi figür temsiliyetine sahip bir siyasi tutsak iseniz Twitter’dan ya da bir gazetenin köşesinden duyurduğunuz istifanın politik tartışma ve mana yaratması kuvvetle olasıdır. Vilayetle de tanınmış bir siyasi figürün istifası mı politik olarak manalı ya da tartışmaya bedel diye soranlar çıkacaktır. Haklı bir soru da olabilir.

Postmodernizmin salık verdiği yerden bakarsak tekil tekil öznelerin mektuplarını bir ortaya getirip -ya da getirmesek de olur- bir sivil direnişten bile kelam edebiliriz. Olağan başta bahsettiğimiz kime ve nerede söylediğimiz, yani habitus’larımızda imajlar ve simülasyonlarla yaratılan legalliği, sanal gerçekliği görmezden gelirsek. Daha açık söylemek gerekirse, personaların kendini Marksist literatür ya da devrimci prensiplerin ardına saklayarak kendi biricikliğini ortaya koyma uğraşıyla sıkıştığı ikilikte gerçeklikten kopuşun, sorumluluktan kaçışın sözünü görmezsek. Şayet kendimize gerçeklerden gerçek yaratıp, sonra hiç kuşku duymadan ona iman edip, kendisi için devrimciler olacaksak durum öbür. Sorun da tahlil de politiktir demeye devam edeceksek çabayı, siyaset yapmayı, politik olanı vicdanlara seslenmek, ahaliye havale etmekle ikame edemeyeceğimiz kadar büyük bir işimiz var. Gelin bir de bunu tartışalım.