Derya Bengi, küratörlüğünü üstlendiği Uzayda Bir Elektrik Hasıl Oldu (Depo İstanbul, 2012) başlıklı olağanüstü stantta “27 Mayıs 1960’tan 12 Mart 1971’e, iki darbe ortasında Türkiye’de yaşananların sazlı kelamlı muhabesi”ne girişmişti. Devrin müziğini de şöyle anlatıyordu: “1960’lar Türkiye’sinde müziğin kazanı fokur fokur kaynıyordu. Yeni tabir biçimlerine, yeni formlara, yeni harmanlara varıyor, üstelik sinema ve tiyatroya da can aşılıyordu. Kültürel ve sınıfsal bir perspektifle bakıldığında, tüm toplumsal zümreler, iktisadın gidişatı, siyasetin dönemeçleri müziğin yansıttığı aydınlıkta çarçabuk görülebiliyordu.”[i]
Müzik kazanının fokur fokur kaynadığı 1960’ların ortasından itibaren, aranjman furyası da yerini Anadolu Pop’a bırakıyordu. Esasen hiç de bütünlüklü bir yapı arz etmeyen bu müzikal yaklaşım, dünya genelindeki eğilimin Türkiye’deki karşılığı olarak kabul görecek ve köklere dönüşün simgesi hâline gelecekti. Bob Dylan’ın Woody Guthrie tedrisatından geçmesi üzere, Tülay German Ruhi Su’dan, Fikret Kızılok da Aşık Veysel’den faydalanacaktı. The Beatles Hint folkloruna eğiliyorsa, Moğollar da Anadolu türkülerini deneyecekti. Türkülerin Batı enstrümanlarıyla tekrar düzenlenmesini koşul koşan, Hürriyet gazetesinin düzenlediği Altın Mikrofon müsabakası da 1965’te başlayacaktı. 1970’leri kasıp kavuracak kümelerin çabucak hepsi bu müsabakada uzunluk gösterecekti. Barış Manço’nun bu devirde kurduğu kümesine Kurtalan Ekspres ismini vermesi elbette şaşırtan değildi.
Tülay German’ın Burçak Tarlası (1964) 45’liğiyle başladığı varsayılan Anadolu Pop, Dağ ve Çocuk (1970) 45’liğiyle birlikte Moğollar’ın kendi müzikleri için kullandığı bir isimdi. Sonrasında bu jenerasyonun öbür müzisyenleri tarafından da sahiplenildi. 1970’lerden itibaren rock tınılarının ve saykedelik melodilerin tartı kazanmasının akabinde Anadolu Rock ismiyle de anılır oldu.
Bu periyodun müzikal mirasına dünya genelinde duyulan ilgi hiç de yeni değil. Moğollar’ın “Garip Çoban” yorumuna yaslanan Play Station 3 tanıtım sineması (2007), Mos Def’in “Supermagic” (2009) müziği için Selda Bağcan’ın “İnce İnce”sini yahut Action Bronson’ın “Easy Rider” (2014) müziği için Mazhar ve Fuat’ın “Adımız Miskindir Bizim” yorumunu kullanması birinci akla gelen örnekler. Anadolu Pop’a duyulan bu memleketler arası ilginin son eseri ise Amsterdamlı küme Altın Gün.
Özellikle plak koleksiyoncularının büyük ilgi gösterdiği Türkçe saykedelik kayıtları yine yorumlayan Altın Gün, ilham kaynakları ortasında Barış Manço, Erkin Koray ve Selda Bağcan’ı sayıyor. Listenin en zirvesine de Neşet Ertaş’ı yerleştiriyor. Özellikle Avrupalı müzikseverlerin ziyadesiyle eğlenceli ve egzotik bulduğu bu sound’un yükselişi Altın Gün ile sürüyor. Küme, hatırı sayılır Avrupa şenliklerinde çoktandır uzunluk gösteriyor ve izleyicileri bilmedikleri bir lisandaki türküler aracılığıyla ele geçirmekte hiç zorlanmıyor.
Jacco Gardner ile tanınan basçı Jasper Verhulst, Altın Gün’ün hem fikir hem de isim babası. Müzisyen, 1970’lerin Türkçe kayıtlarıyla Finders Keepers plak şirketinin yine bastığı Selda Bağcan albümleri sayesinde tanışıyor. “Düzenli olarak İstanbul’daki plak dükkanlarını dolaşmayı, plakları karıştırmayı ve Bağcan’a kıyasla daha ‘karanlık’ müzikleri arayıp bulmayı” sevdiğini söylüyor. Bu tutkusunu, 1970’lerin saykedelik Türk müziğine odaklanan bir küme kuracak kadar ileri götürüyor ve bir Facebook ilanıyla takımı tamamlıyor. Altın Gün, basta Jasper Verhulst, gitarda Ben Rider, perküsyonda Gino Groeneveld, klavyeler, saz ve vokallerde Erdinç Ecevit Yıldız, vokallerde Merve Daşdemir, davulda Nic Mauskovic’ten oluşuyor. Kendilerini “folk grubu” olarak tanımlayan takımın ismi ise Jasper Verhulst’un nostaljik bir yaklaşımla Google Translate’e basitçe “gold day” yazdıktan sonra aldığı sonuçla ortaya çıkıyor. Hayır, Merve Daşdemir’in söylediğine bakılırsa Vehulst’un o sırada “altın günü” geleneğinden haberi yok.
Anadolu Pop mirasının eşsiz türküleri, Altın Gün’ün elinde çağdaşlaşıyor lakin ruhunu hâlâ koruyor. Küme, periyodun ruhunu biçimlendiren analog kayıttan da vazgeçmiyor. “Goca Dünya/Kırşehir’in Gülleri” teklisinin akabinde geçen yıl ayında on kesimden oluşan On isimli albümlerini plağın yanı sıra kaset formatında da paylaştılar. Gece ismini taşıyan ikinci albümleri, Glitterbeat Records etiketiyle yayınlandı ve Grammy adayı oldu. Bir dizi sürpriz sesi barındıran üçüncü albümleri Yol ise 2021’de dinleyicilerle buluştu.
[i] Uzayda Bir Elektrik Hasıl Oldu: 1960’larda Müzikli Türkiye, Stant Kataloğu Giriş Yazısı, Anadolu Kültür/Depo, İstanbul: 2012.
Desteğiniz bizim için kıymetli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle bilinmeyen bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi tek seferliğine yahut tertipli desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
