Hamlet, “Kim var orada?” cümlesiyle açılır. Okurunu bir cinayetin karmaşıklığına, modüllerin bütünlüğüne davet eder Shakespeare. Ateş Alpar’ın İmkân ve İhtimal başlıklı solo standı de bir barikatla açılır ve barikatın arkasında kimlerin olduğu sorusunu yanıtlamaya davet eder ziyaretçilerini. Çekilen hududun arkasında “kimlerin” ve “nelerin” olduğunu görmeye başlarız. Kesimler halindeki salt imajların gerisinde duyabildiğimiz bir şey yoktur. Sırf duyumsamaya çalışırız dahil edildiğimiz kadarıyla.
Bu, bir nevi ardıl manzaranın kendi varlığını izleyicisine sunma imkânını taşımaktadır stantta. Manzaranın yok olmaya başladığı yerde ardıl manzara devralır anlatının hayaletini, izini. Küratörlerden Melih Aydemir’in “Opaklığın Direnci” dediği bu ardıllık, sömürgeci bakışın şeffaflık talebine karşı bir direniş düzeneğidir da tıpkı vakitte. İmkân ve İhtimal dahilinde sunduğu dokümanlar sessizce bekler onlara bakacak ziyaretçileri. Toprağa gömülü ekrandan, sesini yitiren bayana kadar bir sessizliğin paydaşlarıyızdır artık o mekânda.
Kapitalist toplumlarda medya manzarayı tüketim objesi halinde sunarak kendi varoluşunu ve hiyerarşik konumunu yasallaştırır ve algıyı tahakküm altına alır. Herkesin bildiği gerçek “öldürenler ve öldürülenlerdir” lakin kimsenin değiştiremediği gerçek de bu olur medya estetiğinde. Şiddet sadece izlenebilen tüketim objesine dönüşür. Hâkim sınıfın “izlettiği” ve yapabileceklerinin sınırsızlığını göstererek dehşet siyasetini sürdürdüğü yerde sessizlik bir varoluş muahedesi taşır içinde. Ses bir iktidar aracıyken sessizlik direniş pratiğidir stantta. “Herkesin Bildiği Sır” yazılı levha, sessizliğin barındırdığı hakikatin taşıyıcısıdır bir yerde. Zira David Le Breton’un Sessizlik Üzerine kitabında bahsettiği üzere “sırrı elinde bulunduran kişi dayanışma ya da dostlukla yahut hayatını kurtarabilmek için sessizliğini müdafaaya ant içebilir. O vakit, sır, olayın dışında bırakılan kişi üzerinde kurulan bir çeşit iktidardır.”
Aynı sessizlik kapitalizmin de gayesidir. Stantta yer alan “Helikopterden Bir Nokta Atıldı” sözlerinin çabucak yanında sıralanan sabunlar ve magnetler o coğrafyanın çağdaşlaştırılma siyasetleri içinde birer sessizlik mutabakatıdır fakat hayatı dostlukla kurtarmak yerine bu sefer eşitsizlik sonunu çeken bir konumdadır. Hayatın sadece turizmleştirilerek kurtarılmaya mecbur bırakıldığı ve alışveriş pratiği içinde hakikatin kendini askıya alma mecburiyeti taşıdığı coğrafyada turizm sırf kolonyal bir “bizler ve onlar” imajı yerleştirir. Eşitlenme korkusunu taşıyan hâkim lisan, bu kategorileştirmede coğrafyayı dilsizleştirerek sadece bir obje anlatısı vaat eder öznelerarası iletişimsizlikte. Bu buzdolabına asılan bir magnettir ya da mangolu bir sabundur. Küratörlerden Yıldız Öztürk’ün tabiriyle turistik eşyaların yer aldığı yerleştirme, “otantik” kültürel eserler olarak pazarlanan objelerin tarihsel-coğrafi bağlamından koparılmasına ve salt tüketim merkezli materyale dönüşmesine odaklanır.
Kapitalist iştahın hegemonyası altına alınan coğrafyada insanın lisanı sattığı bir objedir. Sömürgecinin gürültü kopararak sessizleştirdiği ve ehlileştirerek “ziyarete açık” hale getirdiği, Batı ziyaretçilerinin “görülmeye değer” bulması için “temizlediği” nezih yerler bu objeler sayesinde turizm tahribatının taşıyıcısıdır. Uzunluğuna sarılan günübirlik poşular, iştirak sağlanan sıra geceleri ya da ayaküstü içilen dibek kahveleri o coğrafyada düne kadar ne yaşandığının üstünü çizmede “normalleştirme” pratiğidir, “gezelim-görelimcilik” coğrafyanın maruz kaldığı siyasetlerin “otantikleştirerek” o yerin süregelen tereddütüyle, belirsizliğiyle ve kendini saklama zorunluluğuyla yüzleşmeyi askıya alır.
Ateş Alpar’ın sömürgeci iştahın uygunsuz biçimde gömmeye çalıştığı dilsizliği ve içine kapanmayı stant mekânına taşıması kimliğin sadece imgeden, objeden ve bahisten oluşmadığının ihtimalini yaşatır. Şiddeti yasallaştıran olağanlaştırmayı sorunsallaştırdığı üzere şiddetin objeye ve imaja tabi kılınmasını da sorun edinir. Hiçbir şey olmamış üzere ziyaret edilmenin huzursuzluğunu taşır stant sessizliğinde. Stant bu topraklara “sahip çıkma” siyasetlerini tartışmaya açar.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Ülkemizde herkesin malumu olan şiddetli şartlarda, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini gittikçe yitiren medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini kanıtlamak ve eleştirel düşünme alışkanlığını müşterek bir kıymete dönüştürmek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
