Çocuklar öldüğünde bu ülkede artık sadece yas tutulmuyor. Tıpkı anda bir kıssa inşa ediliyor. Maraş’ta, Urfa’daki okul taarruzlarının üzerinden çok vakit geçmedi. Hayatını kaybedenlerin daha toprağı soğumadan, daha sözler yerini bulamadan, alıştığımız refleks devreye giriyor: Bir hatalı bulacağız. Lakin gerçek hatalıyı değil, basitçe bulunanı.
Bu sefer adres yeniden tanıdık: televizyon dizileri. Birileri çıkıp “bu şiddeti diziler öğretiyor” diyor. Birileri ekrana işaret ediyor. Birileri, yıllardır kurdukları nizamın sonuçlarını kurmacaya yıkmanın rahatlığıyla konuşuyor. Meğer problem burada başlıyor, gerçeği gizlemek için yazılan bu çalakalem senaryoda. Zira bu ülkede şiddet, izlenen bir şey olmaktan çoktan çıktı. Her gün yaşanan bir şeye dönüştü.
Bir çocuğun okula silahla girebildiği, faillerin cezasız kalabildiği, hatanın bütünüyle olağanlaştığı bir yerde biz hâlâ öykülerin tesirini tartışıyoruz. Güya bütün problem temsilden ibaretmiş üzere. Hayır, sorun temsil değil. Sıkıntı içinde yaşadığımız gerçekliğin, yazgımızı belirleyen maddi tabanın kendisi.
Yıllardır birebir döngünün içindeyiz: Bir felaket yaşanır, hepimiz sarsılırız, öfkeleniriz. Sonra öfke istikamet değiştirir, sorumlulara değil göstermelik maksatlara yönelir. Bu, sırf bir alışkanlık değil. Bu, çoğumuzun maruz kaldığı şuurlu bir yönlendirme. Zira gerçek sorumlular konuşulmaya başladığında, yalnızca bir kesim değil koca bir tertip tartışmaya açılır. Tertip tartışması da elbette kimileri için ziyadesiyle tehlikelidir.
Ben bir oyuncuyum, yıllardır bu kesimin içindeyim. Dizi setlerinin, yazılan öykülerin içinden biri olarak anlatının nasıl kurulduğunu biliyorum. Lakin şunu da biliyorum: Hiçbir senaryo içinde yaşadığımız hayat kadar güçlü değildir. Şayet bir toplumda adalet duygusu aşınmışsa, beşerler her gün öbür bir şiddet haberiyle uyanıyorsa, her hata cezasız kalıyorsa, orada diziler sırf gerçekliğin bir yansımasıdır. Diziler bazen abartır, bazen estetize eder. Lakin şiddetin kökü orada değildir, çok daha derindedir.
Bugün dizileri amaç gösterenler, yıllardır bu ülkenin lisanını kuranlar. Onlar bayanlara, çocuklara, muhaliflere, fakirlere karşı şiddeti legalleştiren, nefretin tonunu yükselten, kutuplaşmayı besleyen lisanın sahipleri. Bugün “gençler etkileniyor” diyenler, yıllardır gençlerin büyüdüğü atmosferi yaratanlar. Bu yüzden sıkıntı “ahlakımız büsbütün bozuldu” cümlesiyle geçiştirilemez. Ahlak ekrandan dağıtılan bir şey değildir.
Ahlak adaletle kurulur. Adalet yoksa en steril kıssalar bile bir duvara çarpar ve kırılır. Bu ülkede gerçek, kurmacadan daha serttir. Mafya babalığından kahramanlığa terfi eden Sedat Peker görüntüleriyle, yeni kuşak çetelerle, faili meçhullerle, cezasızlıkla, ödüllendirilen cürümle büyüyen bir gerçeklikte insanlara “diziler sizi bozuyor” demek en hafif tabirle bir kaçıştır. Daha açık söyleyeyim: Bu, açık bir amaç şaşırtmadır. Zira gerçek soruları sormaktan kaçınmaktır: Bu şiddeti kim üretiyor? Bu cezasızlığı kim sürdürüyor? Bu çürümeyi kim olağanlaştırıyor?
Çehov’un dediği üzere “duvarda bir tüfek asılıysa kesinlikle patlar.” Bu ülkede tüfeği duvara asanlar konuşulmadıkça, biz patlama anını tartışmaktan ayrıca bir şey yapamıyoruz. Halbuki sorun tüfeğin duvara nasıl asıldığı, dört duvarın ortasındaki odayı kimin düzendiği ve tüfeğin hâlâ orada durmasına nasıl müsaade verildiğidir. Bugün dizileri susturmak isteyenler, yarın diğer bir şeyi susturacaktır. Lakin hiçbir yasak, hiçbir sansür, hiçbir günah keçisi gerçeği ortadan kaldırmaya yetmez. Zira gerçek ekranda değil, yaşadığımız hayatın içindedir. Gerçekle yüzleşmekten kaçındığımız sürece, her yeni acının akabinde tıpkı sahneleri izlemeye devam edeceğiz. Bu ülkede sorun ne izlediğimiz değil, nelere göz yumduğumuzdur.
Desteğiniz bizim için kıymetli. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitiren medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğine inanıyor, eleştirel kanıyı müşterek bir toplumsal pahaya dönüştürmeyi hedefliyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için ziyadesiyle pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Dayanağınız için şimdiden teşekkür ederiz, güzel ki varsınız.
