Paranın, mali alakaların ve piyasa şartlarının ağır dayatmaları altında yaşadığımız bu devirde ruhsal sağlığımızdan kelam edebilir miyiz? Dayanışmanın, yardımlaşmanın ve birlikte üretimin dışlandığı, bunun yerine bencilliğin pompalandığı bir dünyada kişisel olarak sağlıklı olabilmek mümkün müdür? Neoliberal siyasetler insanların psikolojileri üzerinde ne çeşit tesirler yaratır? Soruların kapsamlı olması, onlara kapsamlı ve disiplinlerarası karşılıklar vermemizi gerektiriyor. Bunu yaparken eleştirelliğimizin dozunu da biraz yükseltmek zorundayız.
Özelleştirmenin devasa boyutlara ulaştığı, çokuluslu şirketlerin dünyayı sarmaladığı ve dev bir global fabrikaya dönüştürdüğü, teknoloji devlerinin otoriter iktidarlar ve başkanlarıyla kafa başa vererek dünyayı uçuruma sürüklediği günümüzde birbirimizle kurduğumuz “anlamlı” alakaların günden güne daha da örselendiğini gözlemliyoruz. Bu durum, psikolojilerimizde olumsuz tesirler bırakıyor. Yalnızlık, anlamsızlık, yabancılaşma, telaşın farklı boyutları, depresif semptomlar ve daha fazlası günden güne artış gösteriyor. Zira kalabalıklar içinde yalnız hissetmeye ve yeniden türlü meselelerle yalnız boğuşmaya mahkum bırakılıyoruz.
Neoliberal kapitalizm altındaki ömürlerimiz, semptom biçimindeki dışavurumlarla alarm veriyor. Semptom biçimine bürünmüş dışavurumları dinlemek, anlamak ve olumlu olasılıklara yönlendirebilmek yerine onları bastırmaya zorlanıyoruz. Bu, kimi vakit alışveriş çılgınlığı, kimi vakit cümbüş düşkünlüğü, kimi vakit fazlasını kazanmak için kumar oynama ve burada sayamayacağımız farklı biçimlerde kendini gösteriyor. Aslında pek çoğumuzun yaptığı şey, mevcut ekonomik sistemin bizim için tasavvur ettiğini uygulamaktan diğer bir şeye benzemiyor: Sadece kendini düşün, diğerlerini ez, paçayı kurtarmaya bak. Yapıp etmelerimiz birinci elden bir “rahatlama” hissiyatı verse de nihayetinde sermaye tertibinin kurduğu tahakküm altında rahatlamanın mümkün olmadığını hatırlamak gerekiyor.
Geniş halk kitleleri dünyanın pek çok yerinde “anlamlı” toplumsal bağlantılardan kopuk biçimde yaşamaya zorlanıyor. Bir diğer deyişle, kendi kabuğumuza hapsediliyoruz. Uzayan çalışma saatleri, trafik, mobbing ve daha pek çok etken nedeniyle şahsî ömrümüz gündelik hayatımızın her kademesinde elimizden alınıp sermayeye ve onun gereksinimlerine teslim ediliyor. Günlerimizi ve gezegenimizi kâr oranlarını günden güne artıran şirketler teslim etmek gerçekten istediğimiz bir şey olabilir mi? Sermayenin gereksinimlerine teslim edilen hayatlarımıza “gerçekten” sahip olabilmek için birlikte değerli bir çaba yürütmemiz gerekmiyor mu?
Öte yandan sermaye tarafından şahsî hayatlarımızı “geliştirmek” ve onlara büsbütün sahip olabileceğimizi göstermek için pek çok palavra üretiliyor. Bu palavralar şahsî gelişim, meslek ve ayrıca kavramlar aracılığıyla bize dayatılıyor. Gerçek mutluluğa “kendi kabuğumuz altında” sahip olabileceğimiz palavrası pompalanıyor. Toplumsal medya, bu palavrası gerçeğe dönüştürdüğü yanılsamasını belgeleyen paylaşımlarla dolup taşıyor. Dayatılan palavralar altında özgün olduğumuz yanılsamasına kapılıyor olabiliriz ancak tüketim kültürüne hapsolduğumuzda her birimiz birbirimize benzemeye başlıyoruz: Kabuğuna hapsedilmiş, bağlarından koparılmış, yalıtılmış ve sessizliğe kapılmış bireyler.
Neoliberal kapitalizm, bireyleri kabuklarına hapsederken toplumsal bağları de mali alakaların tahakkümü altına almayı çoktandır başarmış durumda. Dayanışmanın, birlikteliğin ve toplumsal yararın temel eksene oturduğu, geçmişin birikimlerinden güç alarak geleceğe yönelen ve benliğimizle, kendi özgünlüğümüzle var olduğumuz birliktelikleri en son ne vakit kurduğumuzu anımsamakta zahmet çekiyor olabiliriz. Bu durum, bizim olduğunu düşündüğümüz şeyin, ömrün kendisinin, ayaklarımızın altından çekilip alındığının bir göstergesi olarak okunabilir mi? Büyük bir yer kaybı yaşıyoruz. Ayaklarımızın yere daha sağlam basması gerekiyor. Lakin bunu yapabilmekte epey zorlanıyoruz. Münasebetiyle mevcut sistemin bizim için yarattığı acımasız şartlar altında var olmaya çalışırken alarm vermemizin “normal” olduğunu belirtmek gerekiyor. Bu alarmı anlamak, dinlemek ve geleceğin sağlam temellerini oluşturacak iradeye dönüştürmek zorundayız.
Bunu yapabilmek için sermayenin maddi çıkarları uğruna bizi böldüğü noktadan birleşmekten öbür bir yolumuz olmadığını bir an evvel kavramalıyız. Maksadımızı hayatlarımızı günden güne mahveden ana odağa yöneltmeli, bu yolda toplumsal birlikteliğimizi şahsî çıkarlarımızın önüne koymayı başarabilmek zorundayız.
Psikolojilerimizi etkileyen şey, çoğunlukla ferdi özelliklerimiz değil toplumsal hayatın içindeki yapısal ve ilişkisel şartlardır. Bu şartları değiştirmeden kendi kendimize değişemeyiz. Sermayenin “kendini dönüştür” palavrasına karşı dünyayı dönüştürmemiz, bunu yaparken kendi benliğimizi de daha fazla keşfetmemiz ve toplumsal potansiyelimizin tamiratından geçirmemiz gerekiyor. Başarabilecek güce ziyadesiyle sahibiz.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle belgisiz bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ güzel işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
