Otobiyografi ve kurmacanın iç içe geçtiği metinler 20. yüzyıl edebiyatının en verimli keşif alanı olabilir. Sait Faik’in dünya edebiyatına verdiği hizmetlerden dolayı Mark Twain Cemiyeti’ne fahri üye seçilmesi boşuna değildi. Nobel ve Pulitzer ödüllü çağdaşı Ernest Hemingway de Afrika steplerini 10 haftalık Afrika gezisinden sonra yazmış, İspanya’yı yazabilmek için de iç savaş esnasında İspanya’ya gitmişti.
Sait Faik’in daha hudutlu bir coğrafyada müellifliğini icra ettiği söylenebilir. Lakin, problem kültürel coğrafyaysa, o periyotta yalnızca 900 bin nüfusa sahip olan İstanbul’dan pek de çıkmamıştı. Tahminen tam da bu yüzden Halikarnas Balıkçısı’nın tabiriyle “her adımda öbür bir mitos” ile karşılaştı. Bu mitleri, realist ve çağdaş yazının lehine çalışarak öykülerine yerleştirdi. Sait Faik’in müelliflik öyküsü bir cins Telemakhos’un Başından Geçenler öyküsüydü. Kelamı edilmeye paha bulunmayanları öykülerinde kanatlandırıyordu.
Modern edebiyatın mitolojiyle kurduğu diyalog 20. yüzyılın mevsim dönümünde su yüzüne çıkmıştı. Şairler ve romancılar bir ağızdan çağdaş dünyanın bir tıp mitoloji barındırdığını söylüyorlardı. Buna birinci işaret eden ise Karl Marx’tan oburu değildi. Ayrıyeten Sigmund Freud’a bakılırsa, yeni teknoloji bize Antik Yunan mitolojisinde lakin ilahların sahip olduğu güçler vermişti. Temel sıkıntı, bunların ayırdına varmak için sanatın rolünü tayin etmekten geçiyordu. Tuhaf ve çözümlemesi güç Anadolu toplumu ile imparatorluktan kalan bir uygarlaşma eforunu miras alan Türkiye için bu durum çok daha karmaşık bir edebiyat anlayışını getirecekti. Türkiye’de edebiyat sıradan bir “Üçüncü Dünya Edebiyatı” üzere görünebilirdi. Ancak edebiyatın hası aslında en sıkıntı şartlarda bile kendini duyurmaktan çekinmeyen cinsten değil miydi?
Sait Faik, bana kalırsa Türkiye topraklarında dünya toplumu için umut olabilecek bir imkanı, Türkçe yazan çağdaşlarından evvel görmüş üzereydi. Yazılarını, konuşmalarını ve söyleşilerini bir ortaya getirdiği Binbir Çiçekli Bahçe’de Yaşar Kemal de dünyaya dair emsal bir umuttan bahsediyordu. Buradan dünyaya açılan pencereyi kerpiç bir duvara çiziyordu. Bize de ütopyanın bir eskizini bulmaktan diğer bir şey kalmıyordu.
Sait Faik için durum daha karmaşıktı, beşerden yola çıkarak güya olabildiğince objektif, empresyonizme dayanan bir lisanla yaşadığı coğrafyanın sosyolojik haritasını çıkarmaya soyunmuştu. Yapısalcı kuramın eseri olarak yapılan çalışmalar da bu iddiayı doğruluyor. Sait Faik, bütünün olabildiğince bütünlüklüklü bir portresini çıkarmak için minör ve sıradan dünyalarla ilgileniyordu.
Mesela çok beğendiği bir resmi Burgazada’nın ormanlık toprağındaki bir meskenden hırsız üzere almaya çabalarken jandarma karakoluna düşüp eş dost sohbetiyle karakoldan çıkışında, kimseyi kendinden gayrı bilmeyen ve büyük bir şefkatle izleyen büyük bir bakış açısı kapalıdır. Sait Faik’in kıssalarında tekrar Marx’ın bir kelamının doğrulandığını görüyoruz: “İnsana dair hiçbir şey bana yabancı değildir.” Günümüzün patolojik hümanizmine karşı Sait Faik’in güzelleştirici gücü yabana atılacak üzere değil.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere geleceği ziyadesiyle meçhul bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini global ölçekte yitirmiş medya alanında hâlâ âlâ işler çıkarılabileceğini göstermek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok bedelli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
