Ülkece tuhaf günlerden geçiyoruz. Türkiye’nin gündemi bütünüyle seçime odaklı ve ziyadesiyle kulis haberleri, demeçler, atışmalar, maksat göstermeler, palavralar, sloganlarla doluyken şahit olduğumuz olaylar bize ülkedeki yozlaşmanın boyutlarını da gösteriyor. John Steinbeck, “Güç yozlaştırmaz. Dehşet yozlaştırır, tahminen de gücünü kaybetme korkusu” der. Artık bu yozlaşma öylesine gün yüzüne çıktı ki her gün öteki bir biçimini görüyoruz.
İki hafta evvel İstanbul’da çakarlı (ve AKP plakalı) bir aracın sürücüsü ile bir taksicinin hengamesine şahit olduk. Kendisine yol verilmeyen çakarlı aracın sahibi, taksiciyi “Devlete baş mı tutuyorsun oğlum? Yol vereceksin. Kenara çek, gör bakalım devleti,” kelamlarıyla tehdit ediyor. Taksicinin araçtan inmesiyle tartışma büyüyor. Çakarlı aracın sahibi, taksiciye tehditler savururken “Terörist bu,” dediği de duyuluyor. Bunun üzerine taksici hudutla aracın sahibine “Sen devlet misin lan, yavşak?” diye çıkışınca etraftaki vatandaşlar da çakarlı aracın sahibine reaksiyon gösteriyor, çakarlı aracın sahibi olay yerinden uzaklaşıyor.
Sıradan bir ülkede pek kolay rastlanmayacak bu tartışma, bize 21 yıllık AKP iktidarının özetini veriyor: Plakasıyla, çakarıyla, savurduğu tehditleriyle kendini devletin sahibi sanan biri ve karşısındaki yurttaşın haklı isyanı.
Bu kısacık özet, bize AKP’li yılların nasıl bir kutuplaşmayla geçtiğini aktarıyor. İktidarın sınıfsal çelişkileri kültürel çatışmalarla perdelemesine bakmayın. Sorun onlar ve biz: Haksızca kazananlar ve sömürülerek kaybetmeye mahkum edilenler. Kendini devletin sahibi sananlar ve devletin temelini oluşturan yurttaşlar. Servet transferiyle sefa sürenler ve sadakaya çevrilen toplumsal yardımlarla geçinmeye çalışan milyonlar… Bu kutuplaşma bize iktidarın kaybetme korkusuna dair değerli bir örnek sunuyor. Karşımızda seçimi kaybetmemek için her şeyi yapacak bir iktidar bloğu var. Zira kazandıkları her şeyi bu iktidar üzerinden kazandılar, bizi de büyük bir karanlığa hapsettiler.
İktidarını kaybettiğinde un ufak olacak bir parti devletiyle karşı karşıyayız. Kaybedecekleri mümkün bir seçimde yok olacaklarını bildiklerinden, şimdiden 14 Mayıs seçimleri için “darbe” demekten geri durmuyorlar. Bu telaş, bu gürültü patırtı, iktidarı kaybettiklerinde silineceklerini bildiklerinden. Bu parti devletinin mensuplarının saldırganlık kodları daima birebir: Kendini devletin sahibi, “yerli ve milli” olarak tanımla, karşındakine terörist, darbeci, vatan haini yaftası yapıştır. O denli ya Berkin’in annesi de teröristti, barış akademisyenleri de, grev yapan personeller de, Boğaziçi öğrencileri de…
Peki, nasıl oluştu bu parti devleti? Devletler, biçimlerini üretim münasebetlerine nazaran alıyorlar. Yani sınıf çabasının dolayımı devlete biçimini veriyor. Hasebiyle devletin hangi siyasetleri üreteceği ve nasıl uygulayacağı buna nazaran biçimleniyor. Erdoğan’ın iktidar olduğu günden bu yana ülkeyi bir anonim şirketi, kendisini de şirketin başındaki işveren olarak kurgulaması tesadüf değil. İşveren Erdoğan, iktidar partisinin başkanı Erdoğan, Cumhurbaşkanı Erdoğan, başekonomist Erdoğan, başkumandan Erdoğan derken tüm yetkilerin bir bireyde toplandığı bu çürümüş sistem oluşturuldu.
Önce toplumsal devlet olgusunu aşındırıp yerine sadaka devleti inşasına giriştiler, sivil toplumu da yanlarına alarak siyasal hegemonyalarını kurdular. Bu hegemonyanın inşasında bir partinin nasıl devletleştiğinin bütün izleri var. Kamu kurumlarına militanlaşmış takımları yerleştirmekten tutun da devletin bugüne kadarki bütün birikimini tepetaklak etmeye kadar varan bu sürecin sonucunda bir parti devleti oluştu. Bu süreçte muhaliflerin tasfiyesi de bitmek bilmedi. Ergenekon ve gibisi tasfiye süreçleriyle endişe iklimini daima taze tutan iktidar, toplumu terörize etme konusunda adeta markalaştı. Medya ele geçirildi, yine tasarlandı, toplumsal ve siyasal muhalefet daima bastırıldı. Sadece siyasal baskı değil, bütün toplumu endişeyle disipline etmeye çalışan bir sansür sistemi da oluşturuldu. Toplumsal uzlaşı ortadan kaldırıldı. Kaybolan kolektif mutluluğumuz üzere, kolektif yarar da yok edildi.
Devletin en küçük ünitesinden en üst kademesine kadar dört tarafımız militan takımlarla kuşatıldı. İktidar partisinin, devletin her kademesine hukuksuz ve liyakatsiz halde nasıl sızdığının kapsamı bu yazıya sığmaz ancak şunu söyleyebiliriz: AKP ile hem rejim hem de devletin biçimi değişti. İktidarın mutlak kontrolü altındaki kurumlar işlerliğini ve fonksiyonlarını yitirdi. Kuvvetler ayrılığı yok edildi. Ülke alenen denetlenen bir yargı, KHK ve torba yasa üzere uygulamalarla delik deşik edildi. Bunların sayesinde iktidar ile devlet özdeşleşti, tek parti, tek adam hakimiyetinde totaliter bir siyasal sistem yürürlüğe sokuldu.
20 yılın sonunda çakarlı aracından inen kişinin taksiciyi “terörist” diye suçlaması da, kendini “devlet” sanması da olağanlaştı. Gücünü kaybetme endişesinin verdiği yozlaşma dört tarafımızı sarmışken kendi normalimizi yaratmanın, onlar olduğu sürece bizim de olduğumuzu üstelik kalabalık olduğumuzu hatırlamanın tam sırası. Yozlaşmanın, yolsuzluğun ve yoksulluğun olağan olmadığı, olağanın insanlık onuruna yaraşır bir hayat olacağı günler yakın. Selçuk Kozağaçlı’nın söylediklerini hatırlayalım: “Sadece bu çürümüş, yoz ahlakın pisliğinden korumak için bile olsa isyan etmek zorundayız. Kazanmak zorundayız. Biz kazanacağız.”
