Biz farklı dünyaların ayaklarıyız

Yaşı yetmeyenler hatırlamaz, yetenlerin bile birden fazla unutmuştur: Vaktiyle Süha Özgermi isminde bir ünlümüz vardı. Bu bey “milli çapkınımız” diye bilinirdi. “Sanat güneşimiz” Zeki Müren’den tutun da Avrupa liglerinde top koşturan “lejyonerlerimize” varıncaya kadar, birinci çoğul şahsın iyelik ekiyle anılan; “bizim”, “hepimizin” olan pek çok öteki figür daima vardı, hala de var elbette. Çünkü sık sık sarsıntılarla test edilen derme çatma müşterek ulusal hissiyatı ayakta tutan ve eskidikçe yenileriyle değiştirilen tanınan kültür direkleridir bunlar.

Ne var ki başkalarından farklı olarak Süha Özgermi’nin başarılarıyla bizi gururlandırdığı, paydaşlık hissini beslemek üzere ter döktüğü saha… Biraz ahmakçaydı güya. Mensuplarından birinin çapkınlığı üzerinden ulusal hissiyatın perçinlenmesi mümkün olabilirdi alışılmış, sonuçta yiğitliğiyle Çin prenseslerinin başını döndüren Tarkan yahut Bizans prensesinin kalbini çalıp sonuçta İslam’la şereflendiren Malkoçoğlu üzere figürler beyaz perdede uzun mühlet bu “milli çapkınlık” görevini de layıkıyla yerine getirmişlerdi. Ancak görüldüğü üzere onların faaliyetleri dışarıya dönüktü, düşman toprakları fetheden ve yeni fetihlere ilham veren bir çapkınlık kelam konusuydu o sinemalarda. Süha Özgermi ise Türkiye’de hoşluk yarışları organize ediyor, yerli ve ulusal Türk kadınını dışarıya açıyor, tabiri caizse “komprador çapkınlık” yapıyordu. Tam da bu yüzden “-mız” eki onun şahsında daima ikircikli ve sönük kaldı, sonuçta unutuldu gitti.

Türkiye’deki dizi kesiminin yaptığı atılım sayesinde yurtdışı hayran kitlesi gitgide genişleyen “milli güzellerimiz” ve “milli yakışıklılarımız” hala mevcut. Buna rağmen, bu bireylerin ulaştığı şöhretin temel kaynağı sonuçta yaptıkları somut iş olduğu için Süha Özgermi’yle tıpkı kategoride değerlendirilmeleri yanılgı olurdu. Bu nedenle günümüzde onunki kadar anlamsız bir şöhret düşününce aklıma sadece bir isim geliyor: “Milli seksimiz” olarak isimlendirebileceğimiz Didem Soydan. Çünkü gösteri dünyası hakkındaki cahilliğim nedeniyle ihtiyat hissesi bıraksam da Didem Soydan’ın magazinel bir sima olarak kapladığı alanın yaptığı işle hayli orantısız olduğunu argüman ediyor, onu gündemde tutan temel etmenlerin verdiği cüretkar Instagram pozları ya da cinsel hayatı hakkındaki gevezeliği ve açık sözlülüğü olduğunu düşünüyorum. Bu niyetimde yalnız olduğumu da pek sanmıyorum.

Milli seksimiz Didem Soydan geçtiğimiz günlerde yeniden işiyle ilgisiz bir bahiste gündemimizde yer işgal etti. İki toplumsal medya şaklabanı Didem Soydan’ın ayakkabısından viski içiyor; bacanağını işe aldığı, kayınbiraderini daire lider yardımcısı yaptığı, eşinin de işe gitmeden TRT’den maaş aldığı üzere tezlerle anılan “milli sansürcümüz” RTÜK Başkanı Ebubekir Şahin de olaya gecikmeden reaksiyon gösteriyordu. RTÜK liderinin reaksiyonu Türkiye’nin genel gidişatı içerisinde olağan sayılacağı için üzerinde fazla baş yorulacak bir bahis değil üzere, öte yandan mevzubahis sahne biraz kurcalanmaya müsait görünüyor. Bu nedenle tahlile girişmeden evvel okurlardan kelam konusu görüntüyü atlamadan baştan sona izlemelerini rica ediyorum.

Malumunuz “viski” toplumsal belleğimizde kıymetli bir sembolik pahaya sahip. “Milli içkimiz” tartışmalarında rakı, ayran ve çay ortasındaki rekabette yer alması imkansız, tıpkı Süha Özgermi üzere bir kompradorluk nişanesi, kökü dışarıda bir yozlaşma sembolü viski. Fakat üzerinde taşıdığı “gavur” etiketi istek edilen olumsuz çağrışımı karşılamakta tek başına yetersiz kalıyor olacak ki ekseriyetle tüketildiği bağlamla bir arada tasavvur edilir ve siyasal/toplumsal ötekileştirici telaffuz tüm viski müptelaları yerine özellikle “boğaza karşı viskisini yudumlayanlar” üzerinden kurulur. Böylelikle bu “içimizdeki İrlandalıların” fevkalade haksız bir formda bizim öz vatanımızdaki en yüksek toplumsal statüye sahip olduğu, bu milletin tüm bedellerine yabancı olmakla kalmayıp bir de utanmadan bu toprakların en “bakir” yerini, coğrafik görünümüyle bile tabiri caizse ülkenin “vajinasını” andıran Boğaz’ı içki masalarına meze ettikleri ima edilir. Münasebetiyle, Süha Özgermi’nin milliliğini boşa düşüren cinsel tasalar burada da muazzam bir fonksiyon görür. O denli ki hatırı sayılır bir kesim tarafından başkanlık yarışını kaybettiği gün seçmenleri onu YSK önünde nöbete beklerken rakı masasında olduğuna inanılan Muharrem İnce bile siyasal savını devam ettirebilmek için “viskici ötekileştirmeyi” telaffuz repertuvarına ekleme gereği duyar.

RTÜK liderinin yansısını çeken malum görüntüdeyse viskinin sözün her iki manasıyla da “ayağa” düştüğünü görüyorduk. Memleketin “gavurları” için Boğaz’a karşı viski yudumlama zamanı kapanmıştı. Ulusal seksimizin mübarek ayaklarının değdiği topuklu üzerinden estetize ve fetişize edilerek zevahiri kurtarmaya çalışsalar da nihayetinde dört duvar ortasında kapkaranlık bir stüdyoda, hiçbir “kamusal” sav taşımadığını ilan etmek istercesine, tamı tamına sado-mazo bağlardaki “kölelerin” konumundan içiyorlardı viskiyi soytarılarımız. Lisanları öbür söylese de yüzlerinden haz değil küçük düşmenin utancı okunuyor, sahne biter bitmez rejiden peçete isteyerek “olayın” izlerini bir an evvel silmeye çalışıyorlardı.

Eugène Delacroix’nın Fransa’daki 1830 ihtilaline adadığı “Halka Yol Gösteren Özgürlük” tablosu meşhurdur. Tabloda özgürlük, çağdaş bir tanrıça olarak resmedilen Marianne figüründe cisimleşir –“anavatan” dişildir sonuçta. Kolaycı bir paralellik üzere görünme riskini göze alarak, bir anlığına “milli seksimiz” Didem Soydan’ı kaybedilmiş Türk çağdaşlığının Marianne’ı olarak düşünürsek şayet, üzerinde konuştuğumuz viski içme sahnesini de bizim 21. yüzyılın (çağımız teknolojisine yakışır formda hareket ve ses de eklenmiş) tablosu olarak okuyabiliriz. Özgür bayanın metaforik çıplaklığına en kaba saba haliyle, dümdüz manasıyla muamele eden, çektiği sıkıntının dermanını onun kaldırdığı bayrağın peşine düşmekte değil özgürlük kisvesi altında gerçekleştirilen sersefil bir aşağılanma alemiyle mayışmakta arayan dekadanlar tablosu.

Daha ilginci var: Pek dikkat edilmez lakin Delacroix’nın tablosunda resmedilen Marianne’ın sadece göğüsleri değil, ayakları da çıplaktır. Marianne’ın Fransız fakirleriyle bağlantısı bu imge vasıtasıyla kurulur. Bizim hareketli çürüme tablosunda ise (videonun yirminci saniyesi) şöyle diyor Didem Soydan, çıkarılan ayakkabılarını işaret ederek: “Ne isterdim biliyor musun? Şunun Louboutin[i] olmasını isterdim.” Tıpkı Marianne üzere o da bir kurtuluş hasretiyle yanıyordu – olağan bu defa ziyadesiyle ferdi bir kurtuluş.

Allah’ın bir hikmeti, bu yazının yazıldığı gün gündeme diğer “ayaklarla” ilgili iki haber düşüyordu. Birincisi: Eski “lejyonerlerimizden” Serhat Akın bir program çekiminin çıkışında ayağından vurulmuştu. Her ne kadar çıkarı halk ortalamasının çok çok üzerinde olsa da ayağını yıllar uzunluğu yegane geçim aracı olarak kullanmış eski bir futbolcu için sembolik bir emek düşmanlığıydı bu atak birebir vakitte.

İkinci haberdeki emek düşmanlığıysa daha direkt: Soma Fernas Madencilik’te sendikal haklarını kullandığı için işten atılan ve bu hukuksuzluğa karşı Ankara’ya yürüyüş başlatan emekçilerin ayaklarında derin yaralar oluşmuş, personeller hastaneye kaldırılmıştı.

Masalda güzel prens âşık olduğu Sindirella’yı kaçarken düşürdüğü ayakkabısını ülkedeki tüm bayanlara eliyle tek tek giydirerek buluyordu. Âlâ makûs bir cumhuriyet kurup saltanat kadrosunu def etmeyi başaran fakat egemenliğin kayıtsız koşulsuz bize ilişkin olduğu söylense de “ayakların baş olması” mefkuresine şimdi ulaşamamış bir halkız, malum. Biz de gerek seçimler yoluyla gerek peşinden gidecek ünlüler, fenomenler ya da liderler arayarak hangi ayağı baş yapacağımızı arayıp duruyoruz, masaldaki o prens üzere yeniden deneme yanılma usulüyle. Bir yanda tartışmasız biçimde seksi ayaklar var, sarhoşluk verici, louboutin’lere layık ayaklar. Öbür tarafta yaralı, yürümekten nasır tutmuş, kaba saba madenci ayakları, kurşunlanmış “lejyoner” ayakları.

İlki insanın aklını başından alıyor, ikinciye hiç yüz veresi gelmiyor, doğruya gerçek. Öte yandan, Kibar Feyzo’daki meşhur falaka sahnesindeki üzere, akılsız başın cezasını da asırlardır ayaklar çekiyor. “Stüdyo” ismi altında kendi irademizle kapandığımız zindan üzere bir odada giriştiğimiz zorlama mazoşizm ritüellerinden arta kalan viskiyi suratımızdan utanç içinde silmektense bize ilişkin olan yollarda yüzümüzde kömür karasıyla yürümenin öteki bir hazzı da yok mu?

[i] Fiyatları 30 ile 100 bin TL ortasında değişen bir ayakkabı markasıymış, ben de yeni öğrendim.