Bu yazıyı, tahminen pek de haddim olmayarak, fakat binlerce beşerle paylaştığımı bildiğim ortak bir yas hissini hakkıyla yaşayabilmek ismine kaleme alıyorum. Sırrı Süreyya Önder’in akabinde söylenen onca incelikli, sevgi dolu, dirençli lafın ortasında, yoldaşlarının ve dostlarının anlattığı onca unutulmaz ânın yanında benim lafımın ne manası olur?
Kızı Ceren’in, biricik dostumun yazdığı o olağanüstü mektuptan öte daha ne söylenebilir? Böylesine bir söz ustasının akabinde hangi sözler nasıl yan yana gelir ve neyi anlatmaya kâfi? Bilmiyorum. Hayatımda birinci kere bir yazıyı sadece içimden kaynağını bilmediğim bir ses “yaz” dediği için yazıyorum, bu yüzden affınıza sığınıyorum.
Ben Türk ve Sünni, beyaz yakalı iki ebeveynin, tam manasıyla orta sınıf bir ailenin İstanbul’da doğan ve büyüyen tek kızıyım. Lisan, din, ırk, mezhep, sınıf, coğrafya farkı hayatıma neredeyse hiç değmeden; ihtilal, azap, cezaevi, direniş, grev nedir hiç bilmeden büyüdüm. Tüm bunların şuurunu vakitle hafriyata kazıya, deneye yanıla aradım, buldum, dinledim, izledim, okudum, öğrendim. En azından denedim.
Bir özeleştiri olaraksa, Barış Ünlü’nün kavramsallaştırdığı, Çiğdem Mater’in de bahsettiği Türklük Sözleşmesi’ni hiç elimin zıddıyla itemedim. Uzaklaştım, kıyılarında gezindim, reddettim fakat palavra yok, bütünüyle karşısına geçemedim. Doğduğum andan itibaren hayatın her alanında bu mukaveleyi içselleştirmeme türlü imkanlar tanıyan imtiyazları sorgulasam da ayaklar altına alamadım. Bu yüzden barıştan bahsederken büyük laflar etmekten, yüksek sesle konuşmaktan daima çekindim. Barışı benden evvel diğerlerinin problemi sandım. Ama Sırrı Abi’nin cenazesinin akabinde meskene geldiğimde, siyasetle yarım asırdır işi olmayan babamın ağzından o denli bir cümle duydum ki, bana bu yazıyı yazdıran herhalde o cümledir: “Belki de bize kutsal diye öğretilenlerin hiçbiri kutsal değildir.”
Sırrı Abi, son yazısında hemşerim Volkan Konak’ın gerisinden bir kelam veriyor: “Gönderdiği nasihati tutacağım. Barışın son mührü için Karadeniz’e gideceğim” diyordu. Bu ihtimalin bir vakitler imkansız görünen kudreti o vakit içimi umutla doldurmuştu. Şimdiyse buruk bir hüzün var yerinde. Barışı görebilmek için daha kaç ömür bekleyeceğiz?
Nefret siyasetiyle büyütülmüş, Türklük Sözleşmesi’yle korunmuş, palavrayla uyutulmuş koca bir kuşağın diyalog yerinden uzak, zehir zemberek lisanlarının ortasında barış için bir adım öne çıkmak o denli sıkıntı, o denli riskli bir sorumluluk ki Sırrı Abi’ninki üzere koca bir kalbi bile zedeleyebilmiş işte. Artık biri çıkıp söylesin ne olur, savaş bitsin diye ömrünü ortaya koymuş bir insanın karşısına şehit çocuklarını koyarak ona baş tutmak ne yaman bir çelişkidir? Bu karşısındakini bir söz bile dinlememe inadı, anlamaya çalışmama ısrarı, türlü palavralarla bezenmiş nefret lisanı neye hizmet eder? Barışa mı, yoksa savaşa mı? Sırrı Abi’yi kimin andığının çetelesini tutanlar hiç sordular mı kendilerine: Bir insan neden ve nasıl bu kadar sevilir?
Yüz yıllık imgelere ve telaffuzlara tutunarak, ötekini berikine kırdırarak, gaza getirerek, kulak tıkayarak, bağırıp çağırarak, kırarak dökerek, küfrederek, üstüne yürüyerek, yasaklayarak, ezberleyerek, ağlayarak ve ağlatarak siyaset yapmaktan kolayı yok. Sıkıntı olan dinlemek, anlamak, sürdürmek, hatta bir nebze olsun gülümsetmek ki bunun da bir ihtimal olduğunu bile ondan öğrenmiştik. Kimse anlamadan, dinlemeden şaşırıp kırılmasın.
İşte her şeyden evvel o zoru başaranı, elbette binler olup omuzlarımızda taşıyacaktık. Hem de o denli bir taşıyacaktık ki Seyahat Parkı’ndaki ağaçlar, Galatasaray Meydanı’ndaki kaldırım taşları, Şişli’nin insan seliyle kapanan yolları selam duracaktı. O denli de oldu. Çünkü kendisinin de dediği üzere “Mazlumun yanından bir an olsun ayrılmamışız. Bizim yanımızda durmak kendini bilene, insan olana, sadece onur verir.”
Şimdi her kim küçük yaşlardan itibaren azapla geçmiş bir ömrün sahibine parmak sallayarak ayrıcalık kulelerinden akıl veriyor; değil sözcüklere, sessizliğe, yasa bile hürmet duymuyor; inatla Ceren’in karşısına dört yaşındaki bir şehit kızı olan Alya’yı koyuyor ve iki evladın acısından kendisine temelsiz, fikirsiz, etkisiz bir siyaset devşiriyorsa bu ülkeye bir gün barışın gelmesinin önündeki birinci mahzur odur.
Fakat unutmasınlar. Karşılarında bu coğrafyadaki birçok bayanın sahip olamadığı kocaman bir bahtla, dost bir babayla büyümüş; ondan kendisine düşman olanlara karşı “yoksulluğun ve yoksunluğun öfkesi bu, sakın içinde nefret biriktirme” öğüdünü almış bir kız çocuğu, onun ardındaysa koca bir halk duruyor. Siz o kız çocuğunu ne söyleseniz, neyle itham etseniz, nasıl saldırsanız yıkamazsınız. Kandıra’da yıkamadığınız gibi…
“bir ayağım çukurdaysa
öteki havuzdadır mutlaka
keyfinizce arayın üstümü
balensiz geldim
topal eşek olurum
hiçbir kör alıcıya yüz vermem
beni ağlatamazsınız”
Ceren Kandemir, Ayıp Payı
Velhasıl, Sırrı Süreyya’nın yarım bıraktıklarını tamamlamaya bizim aklımız, gönlümüz, sözlerimiz yetmez. Ancak o yarım kalanları dirençle, dayanışmayla, en değerlisi de barışla doldurmaya çalışmak herhalde onun emanetine sahip çıkmanın en manalı yolu olacak. Uğurlar olsun abi, artık dinlenme vakti.
Size muhtaçlığımız var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere söz özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini gittikçe yitiren medya alanında hâlâ yeterli işler çıkarılabileceğini kanıtlamak ve eleştirel düşünme alışkanlığını müşterek bir kıymete dönüştürmek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kısımlara ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
