Onun gidişinin üzerine yazmak, yaşama ve mevte dair kelam söylemek, ne garip ki, hem çok kolay hem de çok güç. Kolay zira Sırrı Süreyya hayatı boyunca lisanın, sözün gücüne sığındı, sözle yaşayıp sözle mevte meydan okudu. Güç, zira sözler onun hayat karşısında takındığı bilgece tutumun hakkını vermeye kâfi mi, bundan emin değilim.
Ölüm, ömrü yalnızca sonlandıran değil birebir vakitte manalandıran da şeydir aslında. Hayatımız boyunca yaptığımız her şey, kaçınılmaz sona bir itiraz, bir isyan yahut en güzel ihtimalle onunla barışmanın yollarını aramaktan ibarettir. Sırrı Süreyya Başkan, işte tam burada, bu hakikatin ortasında, direnişi ve teslimiyeti birlikte yaşayarak gösterdi bize. Onun sözleri, hareketleri ve hayatındaki halleri, hem politik hem de insani boyutuyla son derece derin bir miras bıraktı biz geride kalanlara.
O, insanı yalnızca kuramlarla anlamaya çalışan biri değildi; hayatın gerçekliğiyle, yaşanmışlıklarla, pratikle iç içe geçmiş bir ömürdü onunkisi. İnsanı, hayatı, çabayı kavrama biçimi, kuru sloganlardan uzak, hayatın tam ortasından fışkıran gerçekliklerin içinde şekillenmişti. Bu nedenle her vakit, siyasetin suya sabuna dokunmayan, soğuk, uzaklıklı, mekanik, didaktik lisanını değil insanların kalbine direkt temas eden bir lisanla konuşmayı seçti. Politik olanı insani olanla, teoriyi hayatla, acıyı sevinçle harmanladı.
Onun siyaseti, yalnızca politik bir hal değil birebir vakitte beşere dair derin bir anlayıştı. Devrimci olmak, yalnızca iktidarların, muktedirlerin, zalimlerin karşısında durmak değildir; tıpkı vakitte insanın kendi içindeki karanlıklara, zaaflara ve küçük hesaplara da karşı durabilmektir. Sırrı Süreyya bunun şuurundaydı. Bu yüzden onun siyaseti, politik bir telaffuzla hudutlu kalmadı hiçbir vakit, ömrün her alanına çarçabuk nüfuz edebildi.
Yazdıklarında, konuştuklarında, sinemalarında; daima tıpkı samimiyet ve sahicilik vardı. Sırrı Süreyya’yı özel kılan şey, sırf siyasetin içinde alışılagelmişin dışına çıkan üslubu, kıvrak zekası ya da keskin lisanı değildi; asıl farklılığı, yaşadığı her acıyı, gördüğü her zulmü, uğradığı her baskıyı, insanlığın ortak kaygısı haline getirmesiydi.
Gençliğinde 12 Eylül zindanlarında atıldığı karanlık bir hücrenin içinde bile, ona yanındaki yoldaşlarına, “Arkadaşlar, en makus günümüz bu türlü olsun” dedirtebilecek direngenliği, onu en yeterli anlatan şeylerden biri olsa gerek. En berbat anlarda bile umudu canlı tutabilme, direnişi gündelik bir şey haline getirme ustalığıdır onun sırrı. En kör karanlığın içinde bile mizahı, umudu, dayanışmayı bulabilme yeteneğidir.
Kahtalı Mıçı’nın akabinde kaleme aldığı yazısında, “Ölümü öldürerek dalga geçtik” diyerek arkadaşına veda etmişti. Aslında mevtle değil hayatla nasıl başa çıkılacağını öğretmişti hepimize. Zira vefat değil, yaşamak ve yaşatmaktı onun kederi. Hayatı yaşamaya bedel kılmak, hayatın içindeki manası bulmak ve bu manası gayretle, dostlukla, aşkla, umutla zenginleştirmekti onun asıl gayreti. Hayatın yükünü, uğraşın yükünü taşımanın anlamıydı onun için devrimcilik. Sırrı Süreyya, devrimciliği ömrün kendisine dönüştürmüş, onunla yatıp kalkmış, hayatı bütün çıplaklığı ve gerçekliğiyle kavramış biriydi.
Yaşadığı acıları, gördüğü azapları, çektiği mahpusları, tanıklık ettiği vefatları hiçbir vakit pazarlamadı. Bunları yalnızca çabayı güçlendirmek, direnişi beslemek, umudu yeşertmek için paylaştı.
Bugün, onun akabinde duyduğumuz hüzün sadece çok sevdiğimiz bir insanı kaybetmenin hüznü değil tıpkı vakitte çoğumuz için hayatı onun kadar cesurca yaşayamamanın, onun kadar dirayetli duramamanın, onun kadar samimi ve sarih olamamanın da hüznüdür.
Ancak bu hüzün, bizi ümitsizliğe değil, tersine onun temsil ettiği bedelleri daha güçlü bir formda sahiplenmeye, onun üzere yaşamaya çağırmalı. Hayatı bütün gerçekliğiyle kavrayıp, onu değiştirmek için uğraş etmekten vazgeçmemek. Gerçek devrimcilik de biraz bu değil midir? Yaşadığın çağa ve insanlara dair umutlarını korumak ve her daim çabayı sürdürebilme gücünü taşımak.
Biz, geride kalan dostları, yoldaşları, kardeşleri olarak, Sırrı Süreyya Önder’i unutmayacak; onun üzere hayatı ve çabayı birleştiren, dürüst, samimi, gerçek beşerler olmaya çaba edeceğiz. Elimizden geldiğince. Zira lakin bu türlü bir hayat “ölümü öldürerek” yaşamaya kıymet kılar.
Bu yazının birinci versiyonu Mecra’da yayımlanmıştır.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere tabir özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini gittikçe yitiren medya alanında hâlâ düzgün işler çıkarılabileceğini kanıtlamak ve eleştirel düşünme alışkanlığını müşterek bir pahaya dönüştürmek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
