Batı’daki sağ yönelim tehlikeden fazla gerçekliğe dönüşürken, Avrupa ve ABD’de 20. yüzyıl faşizminin temsilleri şimdiki politik sahneden cüret alarak tekrar su yüzüne çıkarken, “makul” cenahtan Batılı sanatkarların işleri politikleşiyor, sesleri yükseliyor. Tekrar su yüzüne çıkabilen sağ örgütlerin karşısında Antifa üzere sol kümelerden da bahsedilmeye başlandı. Hiçbir şeyin siyasetten kaçamadığını, nihayetinde politik bedeli olmayan bir varoluşun imkânsızlığını dayanaklar bir biçimde, parlamenter karşılığı toplumsal demokrasi ve ölçülü muhafazakârlık olan liberal “sağduyunun” yerle bir oluşunu gördüğümüz zamanlardayız.
Batı’nın dışarı fırlatıldığı (yüzeyde özgürlükçü) pembe buluta şimdi bu kadar girmediği sıralarda, 15 Eylül 1963 tarihinde ABD’nin Alabama eyaletinde bir Baptist kilisesi Ku Klux Klan tarafından bombalandı. Yirmi iki kişi yaralandı ve dört çocuk hayatını kaybetti. 7 Aralık 1963’te ABD’li yayın kuruluşu PBS’in öncülü NET’te yayımlanan Jazz Casual isimli programın 18. kısmında, John Coltrane Quartet üç kesim çaldı. 15 Eylül’deki bombalamanın üzerine yazılmış ikinci modülün ismi “Alabama” idi.
Mevzuyu kentten gören New York Times, olay ve sonrasında yaşananlarla ilgili öne çıkarılması gerektiğini düşündüğü detayları haber başlığında vermiş: “Birmingham’da kiliseye atılan bomba 4 zenci kız çocuğunu öldürdü, protesto hareketinde bir çocuk katledildi”
Yerel gazete Birmingham Post-Herald’ın birinci sayfadan verdiği haber başlığını da karşılaştırma olması ismine aşağıya bırakıyorum: “Patlayan bomba 4 çocuğu öldürdü, 17 kişiyi yaraladı”
Kasım 2016’da Trump’ın ABD başkanı seçilmesi sonrası, ABD’li müzisyenlerden gerek telaffuz bazında gerek üretim bazında birtakım reaksiyonlar görüyoruz. Lakin bu yansıların neredeyse hiçbiri Trump’ı bir seçenek olarak sunabilen sisteme yönelik değildi. Yani “ortanın solu”nun başarısız olduğu ülkelerde epey sık gördüğümüz, teknokratlarının ve akademisyenlerinin (ve genel olarak orta üst sınıfın) bilgiyi taşralının ağzına vurulan bir kötek olarak kullanma alışkanlığına karşı bir seçenek olarak sivrilen, sonlu, eril, ajitatöre oy vermeye iten ekonomik liberalizmle ilgili değildi. Peşi sıra gelen müsaade verilmiş ırkçılıkla ve mizojiniyle ilgiydi. Yani sistem tenkidinden çok Trump eleştirisiydi. Lakin bu üzere sistemlerde kök salacak kâfi mühlet, lobi, rant ve popülist takviye elde edilebildiği vakit neler olabileceğini biliyoruz. Türkiye’de yaşayan beşerler olarak şahsen görebiliyoruz. En büyük yanılgıyı da yeniden liberal görüşle “ilk üç güncüler” yapıyor üzere görünüyor.
Ku Klux Klan’a ve öteki faşist kümelere karşı gayret hedefiyle ortaya çıkmış sol aktivist örgüt Antifa (Antifascist USA Action) ortasındaki hâliyle varoluşsal gerginlik karşılıklı hücumlar ve uğraşla devam ediyor. Liberal reaksiyon beklenen bir biçimde şöyle oluyor. “Ku Klux Klan’a ve ırkçılığa ben de karşıyım lakin Antifa’nın yaptığını da desteklemiyorum”. Neden? Zira devlet tarafından varlık ve temsillerine müsaade verilen ve desteklenen faşistlere fizikî olarak saldırıyorlar. Liberalizmin bu korkaklığından cüret alan cumhuriyetçilerin birinci atağını, yeniden Türkiye’de yaşayan beşerler olarak kestirim etmeniz güç değil. Gelinen nokta bu:
Kendini ölçülü, merkez, liberter, “tea party”, vatansever, cumhuriyetçi, bağımsız insanların buluştuğu bir taban olarak tanımlayan isimli web sitesi ve faal kullanılan Twitter hesaplarından paylaşın görseller, bilhassa radikal solu reddeden liberallerin radikal sağa açtığı alanı gösteriyor:
5 Kasım’da Sutherland Springs, Texas’ta bir Baptist kilisesine saldıran ve 26 kişiyi katleden Devin Kelley’nin Antifa teması olduğu ve atak sırasında “bu komünist bir devrimdir” halinde bağırdığı yeniden emsal eğilimli kaynaklarca argüman edilmişti. “Post-truth”, “fake news” yahut basitçe gazla çalışan yalan treni bu fırsatı kaçırmadı ve sav yayıldı. Medya okuryazarlığı ile dünya kurtarma vehmine düşmekle bir arada epey tesirli işler çıkardığını düşündüğüm, gereksinimle çoğalan teyit sitelerinden Snopes, gerekli araştırma sonrası haberin temelsiz olduğunu duyurdu.
Kıssadan pay, liberalizmin faşizm karşısında elde edebildiği tek şey, topyekûn bir sağa kayışla durduğu yerde radikal olarak yaftalanma ve pişmanlık oluyor üzere. Bu noktada Facebook sayfamızdan da paylaştığımız, Karl Popper’ın The Open Society and Its Enemies isimli kitabından, Pictoline’ın görselleştirdiği, Murat Gürdal Akkoç’un Türkçeleştirdiği şu pasajı hatırlatmakta yarar var:
Coltrane, “Alabama” isimli parçayı bestelerken aklında, kalbinde nasıl bir sıkışmışlık vardı, tahminen baş etmek, tahminen dikkat çekmek için Alabama’yı yazdı. Bilmek sıkıntı. Lakin Karl Popper’ın cazdan pek haz etmediğini bildiğini kestirim etmiyorum.
