Bizim sahnemiz her vakit set değildi. Bazen okuldu, bazen sokak, bazen bir tutanak kağıdının üzeriydi. Provalarda ezber yaparken gözaltı haberini alanlar olduk. Bir sahneye çıkmadan evvel hangi paylaşım yüzünden diziden atıldığımızı öğrendik. Ve çoğumuz o an sahneyi değil, hayatı oynadığımızı fark ettik. Kamera yoktu lakin kayda alınıyorduk. Işık yoktu lakin görünür hale geliyorduk. Oyun yoktu lakin rol belirliydi: sus, unut, devam et.
Bize daima dediler ki: “Oyuncusun sen, rolünü oyna.” Lakin kim yazıyor bu rolü? Kim belirliyor ne söyleyip ne söylemeyeceğimizi? Ne vakit bizim repliğimiz geldiğinde ışıklar kararıyor? Kim seyirci kalıyor, kim sahne ardında inançta kalıyor?
Biz artık replik değil, kendi öykümüzü yazmak istiyoruz. Ancak bu öyküyü yazmak bedelsiz değil. İşten atılmak, fişlenmek, yalnız bırakılmak, maksat gösterilmek… Oyunculuk artık yalnızca kamera önünde değil, her yerde sınanıyor. Yalnızca sahne değil, sokak, mesken, dijital platform, X hesabı, WhatsApp kümesi bile birer performans alanına dönüştü. Ve orada kelam alanlar, daima birinci gözaltına alınanlar oldu.
Sahi, bu öykünün oyuncusu kim? Yalnızca biz değiliz. Yalnızca oyuncular değil yani. Bugün konuşmaya cüret eden herkes birebir sahnede. Hepimiz öbür öteki rollere doğduk lakin birebir suskunluğa mahkum edildik. Konuşanlar cezalandırılıyor. Susturulanlar görünmezleşiyor. Susanlar da yavaş yavaş sessizliğe razı hale getiriliyor.
Bir öğrencinin öyküsü: KYK borcunu ödeyemediği için işe giremeyen, sesi duyulmadığı için çatıdan atlayan… O öyküde oyuncu kimdi? O kıssayı neden kimse sahiplenmedi? Bugün diğer bir üniversite öğrencisi, toplumsal medyada paylaştığı bir gönderi nedeniyle disipline sevk ediliyor. Ailesine haber veriliyor. O sahnede kim sustu, kim konuştu, kim yalnız kaldı?
Bir öğretmenin öyküsü: Barış istediği için ihraç edilen, sonra alkışlarla değil suskunlukla karşılanan… O öyküde oyuncu kimdi? Ve o sustuğunda, kim devam etti? Öğrencileri mi? Sendikası mı? Meslektaşları mı? Yoksa yalnızca ekran karardı mı?
Bir set emekçisinin öyküsü: Günde 16 saat çalıştırılıp sigortası bile yapılmayan, bir yangında can veren, üç satırlık haber olan… O kıssada oyuncu kimdi? Ve biz o üç satırın akabinde sete dönüp hangi karakteri oynadık? “Devam ediyoruz” dedik, zira “yerine yenisini buluruz” diyen sistemin içinde kaybettik onu.
Bir anne, bir LGBTİ+ aktivisti, bir personel, bir seyirci… Herkes bir şeyin içinde lakin kimse anlatmıyor. Anlatan yalnız kalıyor. O yüzden soruyoruz: “Bu kıssanın oyuncusu kim? Ve neden yalnız bırakılıyor?” Oyuncular yalnız kaldığında toplum da yalnız kalıyor.
Bize “rolünü oyna” diyenlere sormak gerek: Bu sahnede seyirci kim, muharrir kim, direktör kim? Ve sustuğunda aslında kim için alkışlıyorsun? Repliğimizi biz yazmazsak, rollerimizi onlar biçiyor. Öyküyü onlar tamamlıyor. Ve finalde daima onlar kazanıyor.
Bu öyküyü biz yazmazsak, öbürleri yazıyor. Üstelik bizi yok sayarak, susturarak, yerimize konuşarak. Halbuki oyunculuk da, yurttaşlık da, insanlık da fakat kendi sesinle mümkün. Repliğimizi geri almak zorundayız. Kendi öykümüzü yazmak, diğerinin yazdığı senaryoda figüran olmaktan daha sıkıntı lakin daha onurlu.
İfade özgürlüğü bir jest değildir. Kimsenin bize lütfedeceği bir alan değil. Bunu her susturulan arkadaşımızla bir sefer daha öğreniyoruz. Ses çıkaran herkes yalnızlaştırılıyor zira birlikte olduğumuzda görünür, tesirli, sarsıcı oluyoruz. Dayanışma yalnızca gereksinim değil, artık hayatta kalma biçimi.
Bugün yalnızca birtakım oyuncular gayede değil. Gazeteciler, öğretmenler, emekçiler, akademisyenler… Ve izleyici. Evet, izleyici. Artık pasif kalmak da bir durum. İzleyen susarsa, oynayan susturulur. Oyun tek başına kurulmaz. Ve hiçbir oyuncu tek başına sahnede kalamaz.
Bu öyküyü birlikte yazmak zorundayız. Susmayanları yalnız bırakmamak zorundayız. Zira bir öykünün sonunu değiştirmek istiyorsan, evvel orada olup olmadığını sormalısın. Bu yalnızlık yazgı değil. Bu suskunluk dağılabilir. Lakin dayanışmayla, sahneyi kolektifçe kurmakla.
Seyirciye de bir rol düşüyor artık. Yalnızca izlemek değil, sorumluluk almak. Susturulanların ardında durmak, kendi sesini de bulmak. Zira bu kıssa sırf yazılmak için değil, birlikte oynanmak için var. Tahminen de en büyük dönüşüm, izleyenin ayağa kalkmasıyla başlar.
Biz buradayız. Anlatmaya devam edeceğiz. Zira bu öyküyü biz yazmazsak, susturulanların sayfaları bir daha hiç açılmaz. Ve her susuş, bir sonraki baskının provasına dönüşür.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Ülkemizde herkesin malumu olan şiddetli şartlarda, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini gittikçe yitiren medya alanında hâlâ güzel işler çıkarılabileceğini kanıtlamak ve eleştirel düşünme alışkanlığını müşterek bir kıymete dönüştürmek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok pahalı. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş bölümlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
