19 Mart’tan bu yana süregelen hareketleri, anaakım medyanın görmezden gelen ya da büsbütün çarpıtarak gösteren yayın siyaseti, kitlelerde haklı bir öfke yaratmış durumda. Halkın haber alma hakkını engelleyen bu kuruluşlar, işlerini yapmadıkları üzere birebir vakitte kabahat işliyorlar. Lakin iktidarın hata ortağı oldukları için bu hususta en ufak bir sorumluluk ya da tasa hissetmiyorlar.
Özgür Özel’in Saraçhane’deki son konuşmalarında, yalnızca sansürcü medya kuruluşlarına değil bu kuruluşlarla direkt bağı olan şirketlere yönelik yaptığı boykot daveti büyük ses getirdi, iktidar cenahında da ayarları bozmuş görünüyor.
İktidar ile sermaye ortasındaki münasebet, rant ve çıkar temelinde şekillenmiş bir “kutsal ittifak” üzeredir. Sermaye kesitleri, kârlarını büyüttüğü ve devlet imkanlarından faydalandığı sürece, iktidarın otoriter uygulamalarından rahatsız olmaz. Hatta bunları bazen direkt takviyeler, zira bu tertip içinde kendilerini inançta hissederler. Lakin kitlesel boykotlar, sokak aksiyonları ve grevler, bu inançlı alanı tehdit eder. Kârları azalmaya, iş yapma şartları zorlaşmaya başladığında ise kutsal ittifak çatırdamaya başlar. Münasebetiyle, milyonlarca insanın iştirakiyle gerçekleşecek bir boykot dalgasının bu türlü bir çatırdamaya yol açması kaçınılmaz olacaktır.
Buradaki asıl sorun ise boykotun gerçek amaçlara odaklanarak ve süreklilik aslına dayalı biçimde örgütlenmesi. Öncelikle toplumsal medyada süratle yayılan geniş ve dağınık boykot listeleri hareketin tesirini dağıtabilir, bunun yerine birinci olarak Özel’in ismini andığı markalara ağırlaşıp onların diz çökmesini sağlamak ve sonrasında listeyi genişletmek stratejik açıdan daha fonksiyonel olur.
Ayrıca, boykotun örgütlenmesinin yanında, sokaklardaki geniş kitlelerin aksiyonlarının uyumunu sağlamak da çok büyük bir ehemmiyet taşıyor. İktidarın bugün ve her vakit için en büyük korkusu, kitlelerin örgütlü hale gelmesi ve birlikte hareket etmesidir. Hakikaten farklı toplumsal kesitlerin ortak bir tabanda buluşması, protestoların çok boyutlu hale gelmesini sağlar. Markalara yönelik boykotlar, sokak şovları, üniversitede derslerin boykot edilmesi ve bilhassa de genel grev üzere personel sınıfının üretimden gelen gücünün devreye girdiği hareketler, kitlesel bir muhalefet dalgasının en tesirli ögeleri olarak bir ortada yürütülmek zorunda. Özellikle emekçi sınıfının rolü, direkt hayatı durdurabilme potansiyeli nedeniyle büyük kıymet taşıyor.
Tam da bu noktada, Umut-Sen’in 27-28 Mart tarihleri için personellere yönelik yaptığı “rapor alarak iş bırakma çağrısı” genel grev davetlerinin fiilen tartışılmasına yol açtı. Türkiye’de genel grev hakkı, yasal açıdan son derece kısıtlanmış olsa da, emekçilerin fiili olarak iş bırakmaya yönelmesi iktidar açısından büyük bir tehdit. Fakat mevcut sendikal tertip, sermayenin tesiri altındaki konfederasyonlar nedeniyle, ne yazık ki tabandan gelen bu talepleri ekseriyetle boşa çıkarmak üzere tasarlanmış durumda. “Sarı sendika” olarak isimlendirilen ve patronlarla işbirliği içinde hareket eden bu yapılar, personellerin gerçek çıkarlarını savunmaktan çok, nizamın devamını sağlamaya yönelik bir fonksiyon görüyor. Bu nedenle, çalışanların gerçek manada greve çıkabilmesi için taban inisiyatifinin gelişmesi, işyerlerinin kendi “işçi meclislerini” yahut komitelerini kurarak karar alması kritik hale geliyor.
İşçi sınıfı, her ne kadar türlü tüzel ve bürokratik pürüzlerle karşılaşsa da, tarihi boyunca tekraren kendi göbek bağını kendi kesmiştir. Bilhassa hareketler ve protestoların yükseldiği kriz anlarında, sendika idareleri etkisiz kalsa bile tabandan yükselen baskı, grevleri ve iş bırakmaları hayata geçirebilir.
Bugün yaşanan hukuksuzluklar, yalnızca bir ya da birkaç belediye liderine değil artık toplumsal muhalefetin tüm kesitlerine yönelmiş durumda. Gazetecilerin tutuklanması, öğrencilere yönelik baskılar, eylemcilere dönük ağır polis şiddeti, tek bir merkezden yürütülen taarruz dalgasının kesimleri olarak karşımıza çıkıyor. Bu tablo, tıpkı vakitte her geçen gün daha da derinleşen ekonomik kriz, artırımlar, yoksulluk ve işsizliğin gölgesinde yaşanıyor. Hal bu türlü olunca, geniş kitlelerin reaksiyonu salt bir seçim hilesi, bir belediye liderinin tutuklanması yahut basın özgürlüğünün ihlaliyle hudutlu kalmıyor; bütün bu sıkıntılar, birbirini besleyen bir rejim krizinin sonucu olarak görülmeli.
Burada temel çelişkinin emeğiyle geçinen geniş halk kısımları ile sermayenin çıkarları etrafında şekillenen saray iktidarı ortasında yaşandığı açıktır. Neoliberal siyasetlerin hakim olduğu yıllar boyunca, emekçi sınıfının örgütlenme alanları sistematik biçimde daraltılmış, birçok grev yasaklanmış yahut ertelenmiştir. Sendikalar bürokrasinin eline geçtiğinde, çalışanların insanca yaşama talepleri bile yok sayılabilir hale gelmiştir. Meğer üretimin gerçek sahibi olan personeller, toplumsal muhalefetin en büyük gücünü barındırır. Emekçi sınıfının halk direnişine dahil olması, genel grevle üretimi ve hayatı durdurması, yalnızca siyaseten değil, ekonomik olarak da iktidarı köşeye sıkıştırabilecek yegane atılımdır.
İşte bu nedenle, bugünkü tüm hukuksuzluklara, adaletsizliklere, yağmacı ve demokrasi düşmanı uygulamalara karşı yürütülen uğraşın merkezinde personel sınıfının olması gerekiyor. Öğrenciler nasıl üniversitelerinde boykot ve işgal aksiyonları düzenliyorsa çalışanlar de kendi özgün şartlarına uygun örgütlenme biçimleri geliştirebilir.
Tüketim boykotunun yanına eklemlenen sokağa çıkma iradesi ve buna paralel emekçi sınıfının taban örgütlenmeleriyle geliştirebilecekleri genel grev teşebbüsleri, bütünlüklü bir gayret çizgisi oluşturmaya adaydır. Bu uğraş çizgisi örülürken, sürecin uzun, kuvvetli ve pek çok iniş çıkışa hamile olduğunu bilmek fakat buna karşın kararlılıktan ödün vermemek, çabayı örgütleyenlerin temel prensiplerinden biri olmalıdır. Politik, ekonomik ve toplumsal kazanımların kısa müddette ortaya çıkması beklentisi, beraberinde derin bir hayal kırıklığı ve yılgınlık doğurabilir. Tam aksine, kitlelerin gücüne çok bir özgüvenle yaklaşmak da gereksiz çatışma alanları açabilir. Bu nedenle, Gramsci’nin “aklın karamsarlığı, iradenin iyimserliği” prensibinin uzun soluklu uğraş süreçlerindeki yol göstericiliğine güvenmek gerekir.
*Bu yazının birinci versiyonu Mecra’da yayımlanmştır.
Size gereksinimimiz var. Buraya kadar geldiyseniz, hatırlatmak boynumuzun borcu. Türkiye üzere söz özgürlüğünün daima tehdit altında olduğu bir ülkede, elimizden geldiğince nitelikli yayıncılık yapmanın imkanlarını araştırıyoruz. Güvenilirliğini gittikçe yitiren medya alanında hâlâ uygun işler çıkarılabileceğini kanıtlamak ve eleştirel düşünme alışkanlığını müşterek bir bedele dönüştürmek istiyoruz.
Bağımsız yayıncılığı desteklemeniz bizim için çok kıymetli. vessaire’nin dağıtımının sürekliliğinin sağlanmasında ve daha geniş kesitlere ulaşmasında okurlarımızın üstlendiği sorumluluk özel bir mana taşıyor. İmkanınız varsa, vessaire’yi desteklemek için vessaire ana sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
