Toplumsal sorumluluk ve vicdanımızın buyruğuyla günlerdir canla başla elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Enkazlar kaldırıldıktan, ölülerimizi gömdükten sonra da yapılacak işler var. Bunu her şeyden evvel geride kalanlara borçluyuz.
Hepimizin öngördüğü üzere, felaket sonrasında sarsıntı bölgesinde bulunan yardım gruplarının çekilmesinin akabinde istekli çalışmalar da bir müddet sonra azalmaya başlayacak. Lakin yapılacaklar bunlardan ibaret değil, sarsıntıdan etkilenen tüm kentlerde tekrar inşa edeceğimiz bir hayat var. Sorumluluklarımız aylar içinde azalmayacak, bilakis artacak. Her şeyden evvel bunu hatırlamak, gücümüzü ve ilgimizi felaketin birinci haftalarıyla kısıtlamamak çok kıymetli.
Deprem sebebiyle eğitimleri aksayan öğrencilerden tutun, özel bakım görmesi gereken yaşlı yahut engelli gereksinim sahiplerine, olan bitene hâlâ mana veremeyen çocuklara ya da her şeyin son derece şuurunda olan lakin elinden bir şey gelmediğini hisseden gençlere kadar, sarsıntının etkilediği herkes için elimizden geleni yapmakla mükellefiz. Yıkılan kentlerdeki her taşın, her hayvanın, her evrakın yalnızca fikirlerimizle değil, aksiyonlarımızla de takipçisi olmak zorundayız. İhmal ve sorumsuzluk ülkesinin vatandaşları olarak, üzerimize düşenin ne olduğunu yanlışsız tespit edebilmekten ve süreci yakından takip etmekten öteki dermanımız yok. Eğitimin kaldığı yerden devamı, depremzedelerin sıhhat hizmetlerine erişimi, barınma muhtaçlıklarının sağlanması üzere problemler devlet kurumlarının vazifesi olmalıydı. Lakin yurttaşların devletin açıklarını kapatması gerektiğinde, inisiyatif alabileceğiz bahislerden da bahsetmemiz gerekiyor.
Her yurttaşın yapabileceği en kolay, fakat en kritik adımla başlamakta yarar var: Gündemin takipçisi olmak. Türkiye bir sarsıntı ülkesi, vaktini saptayamasak da benzeri ölçüde zelzelelerle yine karşılaşacağımızı ismimiz üzere biliyoruz. Bir daha böylesine müthiş bir yıkımın yaşanmaması için öncelikle yıkılan binaların müteahhitlerinden cenazelerden evvel kanıt karartmayı seçenlere kadar herkesten hesap sormalıyız. Bu ihmallerin yıkım yaşayan kentlerden ibaret olmadığının farkındayız. Bu karanlık sermaye ağının uzandığı her noktanın ortaya çıkarılmasını sağlayabilmeliyiz.
Adaletin kamuoyu baskısı sayesinde sağlanabildiğini birinci elden tekraren gördük, hepsine şahidiz. Münasebetiyle zelzelenin sırf birkaç haftalık bir yıkım sürecinden ibaret olmadığını bilmek, sebep-sonuç kontaklarını ve tüm sorumluları ortaya çıkarmak için sorunun takipçisi olmamız gerek. Ölenlerin de sağ kalanların da hakkını arama sorumluluğu sırf depremzedelere, ailelerine yahut avukatlarına ilişkin değil. Dayanışmayla yaralarımızı sarmak niyetindeysek, süreç sonrasında yaşanacak hiçbir hak ihlalinin ferdî olmadığının altını daima çizmeliyiz.
Diğer yandan, sarsıntı bölgesinden yaşadığımız vilayetlere gelen ve gelecek çok fazla komşumuz olacak. İç göçün arttığı bu vakitlerde birbirimizi tanımalı, dayanışmayı mikro ölçekte de örgütleyebilmeliyiz. Fakirin rastgele bir birikmişi de olmaz, tüm ömürlerine sıfırdan başlayacak komşularımıza takviye olmalıyız. Bu dayanak alelade bir sohbetten istihdam sağlamaya, işyerinden alışveriş yapmaktan çay saatinde kapısını çalmaya kadar uzayabilir. Depremzedelerden duyduğumuz cümlelerden birini aklımızdan çıkarmamakta yarar var: “Bazen başınız sağ olsun yerine başımız sağ olsun dendiğini duymak bile uygun geliyor.”
Derslerinden geri kalmış çocuklara ve gençlere istekli olarak eğitim devamlılığı sağlayacak yerlerde inisiyatif almalı, eğitimi her ne olursa olsun kesintisiz sürdürmeliyiz. Bu, hem sarsıntının onların hayallerinin önünde bir mani teşkil etmemesi hem de toplumsal hayata geri dönüşleri için epey kritik.
Elbette psikologlar, toplumsal hizmet uzmanları, sosyologlar, mimarlar, mühendisler için bir yazı değil okuduğunuz. Yıkımın şuuruna varmış, vicdanlı yurttaşlar olarak bunlara ek olarak kendi mesleğimizin gerektirdiğince elimizden ne gelebileceğini tekrar tekrar düşünmeliyiz. Bunun için de meslek odalarının, sendikaların, sivil platformların eğitim ve dayanışma davetlerini takip etmek ve bunlara iştirak sağlamak çok kıymetli.
Dayanışma bize yeterli gelecek. Lakin dayanışmayı sürdürmek de bir o kadar kıymetli. Bugün canla başla koli bantlayan hiç kimse yarın bir sohbet esnasında “Acaba depremzedeler artık neredeler?” diye sormamalı. Bugün depremzedelerin yardım iletilerini retweet’leyen hiç kimse yaşanan yıkımın gerisindeki ihmalleri, isimleri unutmamalı. Bugün zelzele bölgelerine gitmek için koşarak otobüslere atlayan kimse yarın o kentlerden gelen komşularına kayıtsız kalmamalı. Bunu birbirimize borçluyuz. Bilhassa de devletin hiçbirimize borcu olmadığını her saniye ilan ettiği günlerde.
